Уран (химиялык элемент)

Уран.

Уран (химиялык элемент) - (лат. Uranium, U) - элементтердин мезгилдик системасынын 7-мезгилинин 10-катарынын III тобундагы радио активдүү элемент.

Актиноиддерге кирет. К. н. 92, ат. м. 238,029. Урандын м. сандары 228U - 241U болгон 14 изотобу белгилүү, алардын ичинен бир кыйла туруктуусу - 237U. Жер кыртышынын (массасы боюнча) 3-10 4 % ин тузөт. 1789-ж. немис химиги Мартин Генрих Клапрот ачкан, металл түрүндөгү 1841-ж. фр. химиги Эжен Пелиго У. 11С14тү калий менен калыбына келтирүүдөн алган: UC1.+ 4К = U + 4KC1 4 Табиятта Уран отенит, титаниттер, танталониобат ж. б. минералдардын курамында болот. Ак түстөгү, оор металл; б. эрүү t 1572°С; кайноо t 4487°С; бирикмелеринде +3, +4, +5 жана +6 (кээде +2) окистенүү даражаларьш көрсөтөт. Уран кычкылтек менен U02, U03, U203 оксиддерди, галогендер менен галогениддерди, азот менен 450-700°Сде U4N7 нитридди, көмүртек менен карбидди, металлдар менен ар түрдүү куймаларды пайда кылат. Уран туз, азот к-таларында жакшы эрийт, ал эми щелочтор менен реакцияга кирбейт. Урандын (III) валенттүү бирикмелери күчтүү калыбына келтиргич заттар. Уран жана анын бирикмелери АЭСте ядро реактор отуну катары, ошондой эле металлургияда колдонулат.

  • Колдонулган адабияттар

Колдонулган адабияттар

  • «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Other Languages
Afrikaans: Uraan
Alemannisch: Uran
አማርኛ: ዩራኒየም
العربية: يورانيوم
asturianu: Uraniu
azərbaycanca: Uranium
تۆرکجه: اورانیوم
беларуская (тарашкевіца)‎: Уран (хімічны элемэнт)
български: Уран (елемент)
भोजपुरी: यूरेनियम
བོད་ཡིག: ཡུ་རེ་ནིམ།
brezhoneg: Uraniom
bosanski: Uranij
català: Urani
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Iù (gĭng-sṳ̆k)
Cebuano: Uranyo
ᏣᎳᎩ: ᏳᏪᏂᎥᎻ
کوردی: یورانیۆم
corsu: Uraniu
čeština: Uran (prvek)
Cymraeg: Wraniwm
dansk: Uran
Deutsch: Uran
Ελληνικά: Ουράνιο
English: Uranium
Esperanto: Uranio
español: Uranio
eesti: Uraan
euskara: Uranio
فارسی: اورانیوم
suomi: Uraani
føroyskt: Uran
français: Uranium
Nordfriisk: Uraan
furlan: Urani
Frysk: Uranium
Gaeilge: Úráiniam
Gàidhlig: Uranium
galego: Uranio
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: युरेनियम
ગુજરાતી: યુરેનિયમ
Gaelg: Uraanium
客家語/Hak-kâ-ngî: Uranium
עברית: אורניום
हिन्दी: यूरेनियम
Fiji Hindi: Uranium
hrvatski: Uranij
Kreyòl ayisyen: Iranyòm
magyar: Urán
Հայերեն: Ուրան (տարր)
interlingua: Uranium
Bahasa Indonesia: Uranium
Ido: Uranio
íslenska: Úran
italiano: Uranio
日本語: ウラン
Patois: Yuurieniom
la .lojban.: jinmrvurani
Basa Jawa: Uranium
Kabɩyɛ: Ʊranɩyɔm
한국어: 우라늄
Перем Коми: Уран (ӧтувтор)
Latina: Uranium
Ladino: Uranio
Lëtzebuergesch: Uran
Limburgs: Uranium
Ligure: Urannio
lumbaart: Uranio
lietuvių: Uranas (chemija)
македонски: Ураниум
മലയാളം: യുറേനിയം
मराठी: युरेनियम
кырык мары: Уран (элемент)
Bahasa Melayu: Uranium
မြန်မာဘာသာ: ယူရေနီယမ်
Plattdüütsch: Uran
नेपाल भाषा: युर्यानियम
Nederlands: Uranium
norsk nynorsk: Uran
norsk: Uran
Diné bizaad: Łeetsoh
occitan: Urani
ଓଡ଼ିଆ: ୟୁରାନିଅମ
ਪੰਜਾਬੀ: ਯੂਰੇਨੀਅਮ
Piemontèis: Urani
پنجابی: یورینیم
پښتو: يورانيم
português: Urânio
Runa Simi: Uranyu
română: Uraniu
armãneashti: Uraniu
संस्कृतम्: यूरेनियम
саха тыла: Ураниум
sicilianu: Uraniu
Scots: Uranium
srpskohrvatski / српскохрватски: Uranijum
Simple English: Uranium
slovenčina: Urán (prvok)
slovenščina: Uran
chiShona: Yurenyamu
српски / srpski: Уранијум
Seeltersk: Uran
Basa Sunda: Uranium
svenska: Uran
Kiswahili: Urani
తెలుగు: యురేనియం
Tagalog: Uranyo
Türkçe: Uranyum
татарча/tatarça: Уран (химик элемент)
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئۇران
oʻzbekcha/ўзбекча: Uran (kimyoviy unsur)
vepsän kel’: Uran (himine element)
Tiếng Việt: Urani
Winaray: Uranyo
хальмг: Уранум
isiXhosa: I-uranium
ייִדיש: אוראניום
Yorùbá: Ùráníọ̀m
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Uranium
粵語: