Рутений

Рутений.

Рутений (латынча Rutenium), Ru – элементтердин мезгилдик системасынын VIII тобундагы химиялык элемент, платина металлдарына кирет. Табигый Рутений атомдук массасы 96, 98-102 жана 104 болгон туруктуу изотоптору бар. Эң кеңири таралганы 102Ru. Рутений жер катмарында эң аз санда (5–10 7 %) платина тобундагы башка металлдар менен кошо кездешет. Рутений – күмүштөй ак, платинага окшош металл, өтө кыйындык менен эрийт, өтө жогорку температурада да катуулугун жоготпойт. Атомдук радиусу 1,338 А, тыгыздыгы 12,4 г/сж3(20°С), эрүү t 2250°С; кайноо t 4900°С. Рутенийдин эң негизги касиеттери – анын валенттик абалынын (Одөн 8ге чейин) көп түрдүүлүгү. Ал аморфтуу жана кристаллдык түзүлүштө болот. Аморфтуу Рутений кара күкүм түрүндө болуп, эритмеден калыбына келтирүү жолу менен алынат. Кристалл түрүндөгү Рутений анын аморфтуу формасына калайды 5-6 эсе көп санда кошуп, ысытып, хлордуу суутек менен иштетүүдөн алынат. Рутений химиялык жактан туруктуу. Кислоталар жана алардын аралашмалары ага таасир этпейт. Азот кислотасында күчтүү окистендиргичтин катышуусу менен эрийт. Мында комплексттүү бирикмелер пайда болот. Рутенийди абада 1000°Сге чейин ысытканда кош оксиди Ru02, ал эми 1200°Сде төрт оксидинин кристаллы пайда болот. Бул – учма кошулма, 25°Сде сары-кызыл суюктукка айланат. Рутений платина жана никель өнөр-жайынын калган калдыктарын кайра иштетүүдөн алынат. Рутений абдан таза суутекти алууда, куймалары электр-техникада, ошондой эле ал глицеринди жана башка спирттерди синтездөөдө, целлюлозаны гидролиздөөдө колдонулат.

  • Колдонулган адабияттар

Колдонулган адабияттар

Other Languages
Afrikaans: Rutenium
አማርኛ: ሩቴኒየም
aragonés: Rutenio
العربية: روثينيوم
asturianu: Ruteniu
azərbaycanca: Rutenium
беларуская: Рутэній
беларуская (тарашкевіца)‎: Рутэн
български: Рутений
भोजपुरी: रुथेनियम
བོད་ཡིག: རུ་ཐེ་ནིམ་།
brezhoneg: Ruteniom
bosanski: Rutenij
català: Ruteni
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ruthenium
Cebuano: Rutenyo
کوردی: ڕوتینیۆم
corsu: Ruteniu
čeština: Ruthenium
Чӑвашла: Рутени
Cymraeg: Rwtheniwm
dansk: Ruthenium
Deutsch: Ruthenium
Ελληνικά: Ρουθήνιο
English: Ruthenium
Esperanto: Rutenio
español: Rutenio
eesti: Ruteenium
euskara: Rutenio
فارسی: روتنیم
suomi: Rutenium
français: Ruthénium
Nordfriisk: Ruteenium
furlan: Ruteni
Gaeilge: Ruitéiniam
Gàidhlig: Rutenium
galego: Rutenio
ગુજરાતી: રુથેનિયમ
Gaelg: Rutainium
客家語/Hak-kâ-ngî: Ruthenium
עברית: רותניום
हिन्दी: रुथेनियम
Fiji Hindi: Ruthenium
hrvatski: Rutenij
magyar: Ruténium
հայերեն: Ռութենիում
interlingua: Ruthenium
Bahasa Indonesia: Rutenium
Ido: Rutenio
íslenska: Rúten
italiano: Rutenio
日本語: ルテニウム
la .lojban.: rukyjinme
Basa Jawa: Rutèniyum
ქართული: რუთენიუმი
Kabɩyɛ: Rʊtɛnɩyɔm
қазақша: Рутений
한국어: 루테늄
kurdî: Rûtenyûm
коми: Рутений
Latina: Ruthenium
Lëtzebuergesch: Ruthenium
Limburgs: Ruthenium
Ligure: Rutennio
lumbaart: Rutenio
lietuvių: Rutenis
latviešu: Rutēnijs
македонски: Рутениум
മലയാളം: റുഥീനിയം
монгол: Рутени
मराठी: रुथेनियम
кырык мары: Рутений
Bahasa Melayu: Rutenium
नेपाली: रुथेनियम
नेपाल भाषा: रुथेनियम
Nederlands: Ruthenium
norsk nynorsk: Ruthenium
norsk: Ruthenium
occitan: Rutèni
Livvinkarjala: Rutenii
ଓଡ଼ିଆ: ରୁଥେନିଅମ
ਪੰਜਾਬੀ: ਰੂਥੇਨੀਅਮ
polski: Ruten
Piemontèis: Ruteni
پنجابی: روتھینیم
português: Rutênio
Runa Simi: Ruthenyu
română: Ruteniu
armãneashti: Ruteniu
русский: Рутений
संस्कृतम्: रुथेनियम
sicilianu: Ruteniu
Scots: Ruthenium
srpskohrvatski / српскохрватски: Rutenijum
Simple English: Ruthenium
slovenčina: Ruténium
slovenščina: Rutenij
Soomaaliga: Rutheniyaam
shqip: Rutheniumi
српски / srpski: Рутенијум
Seeltersk: Ruthenium
svenska: Rutenium
Kiswahili: Rutheni
Tagalog: Rutenyo
Türkçe: Rutenyum
татарча/tatarça: Рутений
українська: Рутеній
oʻzbekcha/ўзбекча: Ruteniy
vepsän kel’: Rutenii
Tiếng Việt: Rutheni
Winaray: Rutenyo
хальмг: Рүтениүм
ייִדיש: רוטעניום
Yorùbá: Ruthenium
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Ruthenium
粵語: