Радон

Радон (латын тилинен Radon), – Д.И.Менделеев мезгилдик системасы 6-мезгилинин VIIIА группа элементи, асыл газдарга кирет, к.н. 86, ат. м. 222. 1900-ж. Ф.Дорн 222Rn (Т1/2 =3,8229 күн) жана Э.Резерфорд 232Rn (Т1/2 =545 сек) изотоптобун ачышкан. Азыркы убакта радон массалык саны 204Rn, 206Rn – 224Rn болгон 19 изотобу белгилүү. Алардын ичинен табигый изотоптору 219Rn, 220Rn жана 222Rn абада, сууда жана топуракта кездешет; 1 м3 абада нормалдуу шартта 7×10-16 г Р. болот. Ал бүт атмосферанын м. боюнча 4×10-17% түзөт. Р. эң сейрек учуроочу элемент. Кадимки шартта түссүз, жытсыз, даамсыз газ. Коваленттик радиусу 0,214; иондошуу энергиясы Rnо ® Rn+ 10,746 эВ. Газ абалындагы Р. тыгызд. 9,7 г/л, суюк абалындагы тыгызд. 4,4 г/см3 ; катуу абалындагы тыгызд. 4 г/см3 ; балкып эрүү температурасы -71 оС, кайноо температурасы -62оС. 0о С көлөм сууда 0,5 көлөм Р. эрийт (органикалык  эриткичтерде көбүрөөк). Спирттер жана органикалык  к-талар молекулалык массасы жогорулаган сайын Р. эригичтиги өсөт. Р. атомунун сырткы электрондук катмарында 8 электрон болгондуктан химимялык  жактан инерттүү. Бирок Р. ксенон сыяктуу Вандер-Ваальс күчүнүн таасиринде мол. бирикмелерди пайда кылат. Мисалы буга Б.А.Никитин алган Rn×2C6H5OH, Rn×2CH3C6H5, Rn×6H2O бирикмелерди кошууга болот. Алгачкы экөө күкүрттүү суутекке, үчүнчүсү SO2×6H2O изоморфтуу болушат. Андан сырткары Р. фтор, хлор менен болгон бирикмелери да белгилүү: RnF2, RnF4, RnF6 жана RnCl4. О. эле суу, фенол, толуол ж.б. менен клатраттык бирикмелерди пайда кылат. Р. фториди 250оС кургак бууланат. Р. радий туздарынын курамынан алынат. Азыркы мезгилде Р. радиоактивдүү элементтерди изилдөөдө жана мед-да Р. ваннасы катары колдонулат.

  • Колдонулган адабияттар

Колдонулган адабияттар

Other Languages
Afrikaans: Radon
አማርኛ: ራዶን
aragonés: Radón
العربية: رادون
asturianu: Radón
azərbaycanca: Radon
беларуская: Радон
беларуская (тарашкевіца)‎: Радон
български: Радон
भोजपुरी: रेडान
বাংলা: রেডন
བོད་ཡིག: དབ་རླུང་།
brezhoneg: Radon
bosanski: Radon
català: Radó
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Radon
Cebuano: Radon
کوردی: ڕادۆن
corsu: Radone
čeština: Radon
Чӑвашла: Радон
Cymraeg: Radon
dansk: Radon
Deutsch: Radon
Ελληνικά: Ραδόνιο
English: Radon
Esperanto: Radono
español: Radón
eesti: Radoon
euskara: Radon
فارسی: رادون
suomi: Radon
føroyskt: Radon
français: Radon
furlan: Radon
Gaeilge: Radón
贛語:
Gàidhlig: Radon
galego: Radon
ગુજરાતી: રેડૉન
Gaelg: Raadon
客家語/Hak-kâ-ngî: Radon
עברית: רדון
हिन्दी: रेडॉन
Fiji Hindi: Radon
hrvatski: Radon
Kreyòl ayisyen: Radon
magyar: Radon
Հայերեն: Ռադոն
interlingua: Radon
Bahasa Indonesia: Radon
Ido: Radono
íslenska: Radon
italiano: Radon
日本語: ラドン
la .lojban.: dircynavni
Basa Jawa: Radon
ქართული: რადონი
Kabɩyɛ: Radɔŋ
қазақша: Радон
ಕನ್ನಡ: ರೇಡಾನ್
한국어: 라돈
коми: Радон
Latina: Radon
Lëtzebuergesch: Radon
Limburgs: Radon
Ligure: Radon
lumbaart: Radon
lietuvių: Radonas
latviešu: Radons
македонски: Радон
മലയാളം: റഡോൺ
монгол: Радон
मराठी: रेडॉन
кырык мары: Радон
Bahasa Melayu: Radon
эрзянь: Радон
Plattdüütsch: Radon
Nederlands: Radon (element)
norsk nynorsk: Radon
norsk: Radon
occitan: Radon
ଓଡ଼ିଆ: ର‍୍ୟାଡ଼ନ
ਪੰਜਾਬੀ: ਰੇਡਾਨ
polski: Radon
Piemontèis: Ràdon
پنجابی: ریڈون
português: Rádon
Runa Simi: Radun
română: Radon
armãneashti: Radon
русский: Радон
sicilianu: Radon
Scots: Radon
srpskohrvatski / српскохрватски: Radon
Simple English: Radon
slovenčina: Radón
slovenščina: Radon
Soomaaliga: Raadhoon
shqip: Radoni
српски / srpski: Радон
Seeltersk: Radon
svenska: Radon
Kiswahili: Radoni
தமிழ்: ரேடான்
తెలుగు: రేడాన్
ไทย: เรดอน
Tagalog: Radon
Türkçe: Radon
татарча/tatarça: Радон
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: رادون
українська: Радон
اردو: ریڈون
oʻzbekcha/ўзбекча: Radon
vepsän kel’: Radon
Tiếng Việt: Radon
Winaray: Radon
хальмг: Радон
ייִדיש: ראדאן
Yorùbá: Radon
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Radon
粵語: