Озон тешиги

Антарктикадагы озон тешигинин сүрөтү, аяк оона (сентябрь) 2000.
Аяк оонадагы ( сентябрь) Антарктикадагы озон тешиги, 1957 жылдана 2001 жылга карай.
Стратосферадагы галогендердин реакциясынын жана озон менен галогендин реакциясынын схемасы

Озон (O3) катмары жерди улңтрафиолеттик (кызгылт көк нурлардын ары жагында жаткан, көзгө көрүнбөгөн нурлардан) сактайт. Озон катмары жерден 20-60 км жогору бийиктикте жайгашкан. Болжол менен алганда жерди 5 млрд. тонна озон курчап турат. Негизги озонду талкалоочулар галогендерди кармоочу газдар (фтор, хлор, бром, иод ж.б. ушул сыяктуу заттар) мисалы, хлорфторуглеводдор аэрозолдук кичине балондор аркылуу муздак түрүндө чачыратылып колдонулат. Хлордук жана фтордук углеводдор стратосферага өйдө көтөрүлүшүп, абанын катмарында 70-100 жыл жашашып, озондун молекулаларын жок кылышып анда тешик пайда кылуулары мүмкүн. Эгер озон тешиги пайда болсо, ал аркылуу жерге өткөн катуу ультрафиолет нуру жаныбарды, адамды ооруга чалдыктырып өлүмгө учуратат. Мындай коркунучту сезип 1987-ж. 50 мамлекеттин жетекчилери келечекте хлорфторуглеводдорду (фреондорду) чыгарууну 50% кыскартуу жөнүндөдө келишимге кол коюшкан.

  • Колдонулган адабияттар

Колдонулган адабияттар

  • Биология: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. кеңеш А. Токтосунов (төрага) ж. б. — Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - 2004. 504 б. ISBN 9967-14-022-4
Other Languages
العربية: نضوب الأوزون
azərbaycanca: Ozon dəliyi
भोजपुरी: ओजोन कटाव
bosanski: Ozonska rupa
čeština: Ozonová díra
Deutsch: Ozonloch
eesti: Osooniauk
فارسی: کاهش ازون
suomi: Otsonikato
ગુજરાતી: ઓઝોન અવક્ષય
हिन्दी: ओजोन ह्रास
hrvatski: Ozonske rupe
Kreyòl ayisyen: Destwiksyon kouch ozòn
Bahasa Indonesia: Penipisan ozon
italiano: Buco nell'ozono
қазақша: Озон тесігі
한국어: 오존홀
Bahasa Melayu: Penipisan ozon
Nederlands: Gat in de ozonlaag
srpskohrvatski / српскохрватски: Oštećenje ozonskog omotača
Simple English: Ozone depletion
slovenčina: Ozónová diera
slovenščina: Ozonska luknja
српски / srpski: Oštećenja ozonskog omotača
svenska: Ozonhål
Türkçe: Ozon deliği
українська: Озонова діра
Tiếng Việt: Sự suy giảm ôzôn