Мамлекет башчысы

Мамлекет башчысымамлекеттин жогорку өкүлү эсептелген жогорку кызмат (кыйла сейрек – коллегиалдуу орган) адамы, эреже катары, аткаруу бийлигинин алып жүрүүчүсү. Монархиялык мамлекеттерде (Улуу Британия, Швеция, Испания, Япония) М. б. монарх (король, император) болуп саналат, адатта анын бийлиги мыйзамда белгиленген тартипте падышачылык кылуучу бүлөнүн улам бир өкүлүнөн экинчисине мурасталып отурат. Башкаруу республикалык тариздеги өлкөлөрдө: түздөнтүз эл тарабынан (КР, РФ, Мексика), болбосо кыйыр тартипте (АКШ, Аргентина) же көп тепкичтүү шайлоолордо (Италия, ГФР, Индия) шайланган президент М. б. болуп саналат. Президенттик өлкөлөрдө (АКШ, Мексика) бир эле мезгилде аткаруу бийлигинин башчысы болуп саналат. Иш жүзүндө баардык конституциялар М. б-на кеңири укуктарды берет: ал өкмөт башчысын жана министрлерди дайындайт, куралдуу күчтөрдүн жогорку башкы командачысы болуп саналат, мунапыс берүү, вето (тыюу) коюу укугуна ээ, ордендер жана медалдар менен сыйлайт, парламенттин сессияларын чакырат, парламентти (же анын төмөнкү палатасын) таркатуу (президенттик республикалардан башкаларда) укугуна ээ, мыйзам чыгаруу демилгеси менен чыгуу (баардык жерде эмес) укугун пайдаланат ж. б. Дээрлик баардык парламентардык мамлекеттерде М. б-нын ыйгарым укуктары анын атынан өкмөт тарабынан иш-ке ашырылат. КР Президенти М. б., КР жогорку кызмат адамы болуп саналат.

  • Колдонулган адабияттар

Колдонулган адабияттар

Other Languages
Afrikaans: Staatshoof
Alemannisch: Staatsoberhaupt
العربية: رأس الدولة
مصرى: راس دوله
asturianu: Xefe d'Estáu
azərbaycanca: Dövlət başçısı
Boarisch: Stootsobahaupt
беларуская: Кіраўнік дзяржавы
български: Държавен глава
bosanski: Šef države
català: Cap d'estat
čeština: Hlava státu
English: Head of state
Esperanto: Ŝtatestro
español: Jefe de Estado
eesti: Riigipea
euskara: Estatuburu
فارسی: رئیس کشور
français: Chef d'État
עברית: ראש מדינה
magyar: Államfő
Bahasa Indonesia: Kepala negara
italiano: Capo di Stato
日本語: 元首
қазақша: Елбасы
한국어: 국가원수
къарачай-малкъар: Къралны башчысы
kurdî: Serokdewlet
Limburgs: Sjtaotshouf
lingála: Mokambi-ekólo
Bahasa Melayu: Ketua negara
Plattdüütsch: Staatshööft
Nederlands: Staatshoofd
norsk nynorsk: Statsoverhovud
norsk: Statssjef
Nouormand: Chef dé l'État
occitan: Cap d'Estat
português: Chefe de Estado
română: Șef de stat
sicilianu: Capu di statu
srpskohrvatski / српскохрватски: Šef države
Simple English: Head of state
slovenčina: Hlava štátu
slovenščina: Vodja države
српски / srpski: Šef države
svenska: Statschef
Kiswahili: Mkuu wa dola
українська: Голова держави
oʻzbekcha/ўзбекча: Davlat boshligʻi
vèneto: Capo de Stato
Tiếng Việt: Nguyên thủ quốc gia
中文: 國家元首
Bân-lâm-gú: Goân-siú
粵語: 元首