Карга

Карга - Саян-Алтайдын түрк-монгол элдеринде ыйык деп эсептелген канаттуу. Хакас этнографы, профессор В.Я. Бутанаев бирюсин-хакастардагы «харга» этнониминин (суг харгазы, таг харгазы) баштапкы маанисинде тотемдик негиз бар экендигин белгилейт. Хакастар (хакас- бирюсиндер) карганы ыйык тутушкандыгын, бул канаттууну табу (тыюу салуу) иретинде «кара таан» деп аташкан. Тунгус тилдүү элдерде (эвенктерде) харга «жапайы бугу» маанисин- деги этностук аталыштар бар. Мындан сырткары, жапайы бугу (эвенкче - «харги») - шамандардын идеологиясындагы тотемистик башатты аныктайт. Харги - шамандардын башкы колдоочусу, жетекчиси, устаты катары түшүнүк калыптанган. Карга - тува шамандарынын түшүнүгүндө оорулуунун жарасын айыктырууга жана өзүнө душман шаманды издеп табууга жардам берген. Бул мисалдар жалпы карга «харга» харги терминдеринин баштапкы тотемистик негизин аныктап жүрбөсүн? Тунгус тилдүү элдердин мифологиясында карга дүйнөнү жаратууга катышкан аялдын элесин берген. Ошондуктан бул канаттууга багышталып, курмандык чалынган көрүнүштөр арбын кездешет. Жунгар (ойрот-калмак) уруулук бирикмесине киришкен дөрбөт (дэрбэт) жана баиттерде «харгачууд» - «каргалар» аттуу уруктар болгондугу маалым. Бул фактылар карганын моңгол тилдүү урууларда да тотемдик канаттуу болгондугун тастыктаары шексиз. Карга - кыргыздын моңолдор, чекир саяк урууларынын курамындагы уруктардын аталышы катары белгилүү.

  • Колдонулган адабияттар

Колдонулган адабияттар

Other Languages
Afrikaans: Raaf
Alemannisch: Kolkrabe
አማርኛ: ስሜናዊ ቁራ
aragonés: Corvus corax
العربية: غراب أسحم
অসমীয়া: ৰাভেন পখিলা
asturianu: Corvus corax
Atikamekw: Kakakew
башҡортса: Ҡоҙғон
žemaitėška: Kronkėns
беларуская: Крумкач
беларуская (тарашкевіца)‎: Крумкач
български: Гарван
བོད་ཡིག: ཕོ་རོག
brezhoneg: Marc'hvran
català: Corb
нохчийн: ХьаргӀа
Cebuano: Corvus corax
corsu: Corbu
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: Kakakew
qırımtatarca: Quzğun
čeština: Krkavec velký
kaszëbsczi: Krëk
Чӑвашла: Çăхан
Cymraeg: Cigfran
dansk: Ravn
Deutsch: Kolkrabe
Ελληνικά: Κοράκι
English: Common raven
Esperanto: Korako
español: Corvus corax
eesti: Ronk
euskara: Erroi
suomi: Korppi
føroyskt: Ravnur
français: Grand Corbeau
Nordfriisk: Raawen
Gaeilge: Fiach dubh
Gàidhlig: Fitheach
galego: Corvo grande
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌷𐍂𐌰𐌱𐌽𐍃
עברית: עורב שחור
hrvatski: Obični gavran
magyar: Holló
Հայերեն: Սև ագռավ
interlingua: Corvus corax
Iñupiak: Tulugaq
ГӀалгӀай: ХьаргӀа
Ido: Korniko
íslenska: Hrafn
italiano: Corvus corax
ქართული: ყორანი
Адыгэбзэ: Вынд
қазақша: Құзғын
kalaallisut: Tulugaq
한국어: 큰까마귀
Перем Коми: Кырныш
kurdî: Qirgurg
коми: Кырныш
Latina: Corvus corax
Lëtzebuergesch: Ramm
Limburgs: Raof
latviešu: Krauklis
македонски: Гавран
эрзянь: Кренч
Nederlands: Raaf (vogel)
norsk nynorsk: Ramn
norsk: Ravn
Diné bizaad: Zhį́ʼii
occitan: Grand còrb
Livvinkarjala: Korbivaroi
Ирон: Сынт
Piemontèis: Corvus corax
português: Corvus corax
rumantsch: Corv grond
română: Corb
armãneashti: Corbu
русский: Ворон
русиньскый: Ворон
саха тыла: Суор
Scots: Corbie
davvisámegiella: Gáranas
srpskohrvatski / српскохрватски: Obični gavran
Simple English: Raven
slovenčina: Krkavec čierny
српски / srpski: Обични гавран
svenska: Korp
тоҷикӣ: Зоғ
Tagalog: Corvus corax
Türkçe: Bayağı kuzgun
татарча/tatarça: Козгын
українська: Крук
oʻzbekcha/ўзбекча: Quzgʻun
vepsän kel’: Kroikoi
Tiếng Việt: Quạ thường
Winaray: Corvus corax
吴语: 渡鸦
中文: 渡鴉
粵語: 渡鴉