Жатын

Жатынаялдын жамбаш чарасында табарсык менен көтөн чучуктун ортосунда жайгашкан көңдөй, булчуңдуу, түгөйсүз орган; анда кош бойлуу мезгилде түйүлдүк жетилет. Жатын түбү, тулкусу жана жатын моюнчасынан турат. Жатындын формасы демейде алмурут сымал болуп, тулкусун жара кескенде үч бурчтуктай көрүнөт, жогорку бурчтары жатын түтүгүнө, төмөнкү бурчу жатын моюнчасынын каналына кошулат. Жатындын капталы ички былжырлуу челден (эндометрий), ортоңку булчуң катмардан (миометрий) жана сырткы жылма катмардан (периметрий) турат. Кош бойлуу убакта Жатын булчуң катмарынын талчаларынын көбөйүшүнүн жана чоюлушунун натыйжасында көлөмү жана формасы өзгөрөт. Төрөгөндөн кийин жатын кичирейип өзүнүн мурунку көлөмүнө келет. Жатындын былжырлуу чели этек кир циклине жараша ыргактуу өзгөрүп турат.

Жатындын жара кесилиши: 1— жатындын түбү; 2— жатын түтүгү (оң жагындагысы жара кесилген); 3— жатын түтүгүнүн оозу; 4— энелик без; 5— энелик бездин байламтасы; 6— жатын денеси; 7— жатын моюнчасы; 8— жатын кыны; 9— жатын оозу; 10— жатын моюнчасыиын көңдөйү; 11— жатын көңдөйү.

Аны нерв системасы, энелик бези жана гипофиздин алдыңкы бөлүгү кармалып турат. Жатын моюнчасынын каналынын ички бети былжыр чел менен капталып, ал бөлүп чыгарган жегичтүү секрет бактерияга каршы таасир этип, жатынга инфекциянын түшүшүнө тоскоол болот. Ошондой эле сперматозоиддин кыймылына таасир тийгизип, уруктанууда да мааниси бар. Жатын — кыймылдуу орган; кош бойлуу, табарсык жана көтөн чучук толтура учурда жана башка физиологиялык шарттарда ордун которуштуруп турат.


Колдонулган адабияттар

Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Other Languages
aragonés: Utero
العربية: رحم
ܐܪܡܝܐ: ܡܪܒܥܐ
asturianu: Úteru
azərbaycanca: Uşaqlıq (anatomiya)
беларуская: Матка жанчыны
беларуская (тарашкевіца)‎: Маціца
български: Матка
বাংলা: জরায়ু
bosanski: Materica
català: Úter
کوردی: مناڵدان
čeština: Děloha
Cymraeg: Croth
dansk: Livmoder
Deutsch: Gebärmutter
ދިވެހިބަސް: ރަހިމު
Ελληνικά: Μήτρα
English: Uterus
Esperanto: Utero
español: Útero
eesti: Emakas
euskara: Umetoki
فارسی: رحم
suomi: Kohtu
français: Utérus
Frysk: Liifmoer
Gàidhlig: Machlag
galego: Útero
Avañe'ẽ: Membyryru
עברית: רחם
हिन्दी: गर्भाशय
hrvatski: Maternica
Հայերեն: Կնոջ արգանդ
Bahasa Indonesia: Rahim
Ido: Utero
italiano: Utero
日本語: 子宮
Basa Jawa: Rahim
Kabɩyɛ: Pɩɣa nʋmʋʋ
қазақша: Жатыр
한국어: 자궁
kurdî: Malzarok
Latina: Uterus
lingála: Ebóteli
lietuvių: Gimda
latviešu: Dzemde
മലയാളം: ഗർഭപാത്രം
मराठी: गर्भाशय
Bahasa Melayu: Rahim
မြန်မာဘာသာ: သားအိမ်
नेपाली: पाठेघर
नेपाल भाषा: युटेरस
Nederlands: Baarmoeder
norsk nynorsk: Livmor
norsk: Livmor
occitan: Utèr
polski: Macica
português: Útero
Runa Simi: Kisma
română: Uter
русиньскый: Матка
sardu: Ùteru
Scots: Womb
srpskohrvatski / српскохрватски: Materica
Simple English: Uterus
slovenčina: Maternica
slovenščina: Maternica
chiShona: Chibereko
српски / srpski: Материца
Basa Sunda: Pianakan
svenska: Livmoder
தமிழ்: கருப்பை
తెలుగు: గర్భాశయము
тоҷикӣ: Бачадон
ไทย: มดลูก
Tagalog: Bahay-bata
Türkçe: Rahim
татарча/tatarça: Аналык
українська: Матка
oʻzbekcha/ўзбекча: Bachadon
Tiếng Việt: Tử cung
Winaray: Tagoangkan
吴语: 子宫
ייִדיש: טראכט
中文: 子宫
Bân-lâm-gú: Seⁿ-kiáⁿ-tē
粵語: 子宮