Ал-Каида

Flag of Jihad.svg

Ал-Каида (ар. - негиз, өзөк) - эл аралык исламчыл террордук уюм. 1988-ж. Сауд Аравиясынан чыккан Усама Бен Ладен тарабынан түзүлгөн. Ал-Каиданын максаты - мусулман өлкөлөрүн жарандык өкмөттөрдөн куткаруу жана ислам мамлекеттерин түзүү, мусулмандардын душмандары деп эсептешкен өлкөлөргө (АКШ, Израиль ж. б.) каршы согуш жүргүзүү (жихад), дүйнөдөгү бардык исламчыл согуштук уюмдарга колдоо көргөзүү.

Ал-Каиданын өзөгүн 1979—89-ж. СССРге каршы күрөшкөн Афганстандагы араб ыктыярдуулары (моджахеддер) түзгөн. Алардын аракеттери Бен Ладен тарабынан каржыланып турган жана көпчүлүгү Сомали, Тоолуу Карабак (армян-азербайжан чатагы), Босния, Косово, Тажикстан, Чеченстандагы (Хаттаб жетектеген можахеттер) ж. б. согуштук окуяларга катышышкан. 1990-ж. А.-К. уюму «Афган Жихадынын Энциклопедиясын» басып чыгарып, анда террордук аракеттерди жүргүзүү тактикасы, жардыруучу куралдарды жасоо жана пайдалануу ыкмалары камтылган. 1997-ж. АКШнын Борбордук Чалгындоо Кызматы Бен Ладенди «№ 1 террорчу» деп жарыялаган. Бен Ладен Афганстандагы талибдер көзөмөлдөгөн аймактарда жашырынып жүргөн жана «Талибан» кыймылы аны Америкага берүүдөн баш тарткандан кийин, АКШ Афганстандагы антитеррордук компаниясын баштаган. Анын жүрүшүндө Ал-Каиданын жетекчилеринин көпчүлүгү жок кылынган, бирок Бен Ладен кармалган эмес. 1998-ж. Ал-Каида уюму Найробидеги (Кения), Дар-Эс-Саламдагы (Танзания) АКШнын элчиликтериндеги жардырууларды (300гө жакын киши өлүп, 5 миңге жакыны жарадар болгон) уюштургандыгын билдирди. Тунисте, Йеменде, Кувейтте, Индонезияда, Кенияда, Сауд Аравиясында, Испанияда, Түркияда ж. б. өлкөлөрдө Ал-Каиданын мүчөлөрү уюштурган террордук актылардан жүздөгөн адамдар курман болду. 1998-ж. Ал-Каида «Иудейлерге жана кресттүүлөргө каршы бүткүлдүйнөлүк ислам фронтунун» түзүлгөндүгүн жарыялады. 11. 9. 2001-ж. террорчулардын Нью-Йорктогу Дүйнөлүк соода борборуна жана Вашингтондогу Пентагондун имараттарына жасаган авиачабуулунан 3 миң киши курман болуп, бир нече миң адам жарадар болду.

  • Колдонулган адабияттар

Колдонулган адабияттар

Other Languages
Afrikaans: Al-Kaïda
aragonés: Al-Qaeda
asturianu: Al Qaeda
azərbaycanca: Əl-Qaidə
Boarisch: Al-Qaida
Bikol Central: Al-Qaeda
беларуская: Аль-Каіда
беларуская (тарашкевіца)‎: Аль-Каіда
български: Ал-Каида
brezhoneg: Al-Qaida
bosanski: Al-Kaida
català: Al-Qaida
Chavacano de Zamboanga: Al-Qaeda
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Al-Qaeda
Cebuano: Al-Qaeda
کوردی: ئەلقاعیدە
čeština: Al-Káida
Cymraeg: Al-Qaeda
dansk: Al-Qaeda
Deutsch: Al-Qaida
Zazaki: El Qaide
Ελληνικά: Αλ Κάιντα
English: Al-Qaeda
Esperanto: Al-Kaida
español: Al Qaeda
euskara: Al Kaida
فارسی: القاعده
suomi: Al-Qaida
føroyskt: Al-Qaeda
français: Al-Qaïda
Frysk: Al-Qaida
galego: Al Qaida
客家語/Hak-kâ-ngî: Al-Qaeda
עברית: אל-קאעידה
हिन्दी: अल-क़ायदा
hrvatski: Al-Kaida
magyar: Al-Káida
հայերեն: Ալ-Կաիդա
interlingua: Al-Qaeda
Bahasa Indonesia: Al-Qaeda
íslenska: Al-Kaída
italiano: Al Qaida
Basa Jawa: Al-Qaéda
ქართული: ალ-კაიდა
қазақша: Әл-Қағида
ಕನ್ನಡ: ಅಲ್ ಕೈದಾ
한국어: 알카에다
Ripoarisch: El-Qaeda
kurdî: Elqaîde
Latina: Al-Qāʿida
Ladino: Al Qaida
Lëtzebuergesch: Al-Qaida
Limburgs: Al Qaeda
lietuvių: Al-Qaeda
latviešu: Al-Qaeda
македонски: Ал-Каеда
മലയാളം: അൽ ഖാഇദ
मराठी: अल कायदा
Bahasa Melayu: Al Qaeda
မြန်မာဘာသာ: အယ်လ်ကေးဒါး
مازِرونی: القاعده
Plattdüütsch: Al Kaida
नेपाली: अल कायदा
Nederlands: Al Qaida
norsk nynorsk: Al-Qaida
norsk: Al-Qaida
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਲ ਕਾਇਦਾ
polski: Al-Ka’ida
پنجابی: القاعدہ
پښتو: القاعده
português: Al-Qaeda
română: Al-Qaida
русский: Аль-Каида
саха тыла: Ал-Каида
sicilianu: Al-Qaida
Scots: Al-Qaeda
srpskohrvatski / српскохрватски: Al-Kaida
සිංහල: අල්-කයිඩා
Simple English: Al-Qaeda
slovenčina: Al-Káida
slovenščina: Al Kaida
Soomaaliga: Al-Qaacida
shqip: Al-Kaida
српски / srpski: Ал Каида
svenska: Al-Qaida
Kiswahili: Al-Qaeda
తెలుగు: అల్ ఖైదా
Tagalog: Al-Qaeda
Türkçe: El-Kaide
татарча/tatarça: Äl-Qağidä
українська: Аль-Каїда
اردو: القاعدہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Al-Qoida
Tiếng Việt: Al-Qaeda
Winaray: Al-Qaeda
ייִדיש: אל קיידא
Yorùbá: Al-Kaida
中文: 基地组织
文言: 蓋達
Bân-lâm-gú: Al-Qaeda
粵語: 阿蓋達