Salnameya julianî

Salnameya julianî an salnameya juliyen, bi kurdî salnameya romî jî tê gotin, dema Julius Caesar de bi fermana wî hat perisandin û ew heta sedsala 20'an li hin dernên cîhanê dihat bikaranîn. Ew di sedsala 16'an de bi fermana papa Gregor XIII hat çerixa salnameya gregorî kirin. Di wê salnameyê de salên normal ji 365 rojan û 12 mehan pêk hatî bû. Li çar salan de salek jî wek sala bermayî dihat hejmartin û rojak dihat serve Reşemî kirin û ew sala 366 rojan de dawî dibû. Yanê salên Salnameya julianî wek 365,25 rojan dihat hesandin.

Dîrok

Li împeratoriya Romê berê pêş de salnameya heyvê ji yewnaniyan standî bûn dihat bikaranîn. Lê, wê demên dirêj de bi salnameya rojê ve gelek şaşî dide. Ji bo vê sedemê Julius Caesar ji astronomînasekî misirî yê bi navê Sosigenes de ji bo salnameyeke nû xebat xwest. Di 46 b.z. de bi dawî hat û dest bi bikaranîna wê kirin. Ew salnameya ji 365 rojan, 12 mehên 30 an 31 rojan de pêk hatî bû. Navên mehan jî wiha bûn: Ianuarius, Februarius, Martius, Aprilis, Maius, Iunius, Quintilis, Sextilis, September, October, November, û December. Lê hin mehên ji pê re bi navên împeratoran wek Julius û August hat navendin.

Bi tenê sala 46 b.z. bi armanca salê roj û bi salnameya berê wekhev bikin, ji sala normal 355 rojan de hat dirêja 445 rojan kirin.

Sersala Salnameya Julianî li Împeratoriya Romê bi tûnî dihat bikaranîn jî sersala salname navçe bi navçe ji sedemên olî de ciyawazî he bû. Li Misir 29'ê gelawêjê, Konstantînopolîs ango Bîzansê û Rûsyayê 1'ê rezberê, welatên rojavaya Deryaya Marmara 25'ê berfanbarê bû.

Other Languages
azərbaycanca: Yuli təqvimi
башҡортса: Юлиан календары
беларуская: Юліянскі каляндар
беларуская (тарашкевіца)‎: Юліянскі каляндар
brezhoneg: Deiziadur juluan
Esperanto: Julia kalendaro
Nordfriisk: Juliaans kalender
Kreyòl ayisyen: Almanak jilyen
Bahasa Indonesia: Kalender Julius
日本語: ユリウス暦
한국어: 율리우스력
къарачай-малкъар: Юлиан орузлама
Lëtzebuergesch: Julianesche Kalenner
Bahasa Melayu: Takwim Julius
Nederlands: Juliaanse kalender
srpskohrvatski / српскохрватски: Julijanski kalendar
Simple English: Julian calendar
slovenščina: Julijanski koledar
Türkçe: Jülyen takvimi
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: جۇلىيان تەقۋىمى
oʻzbekcha/ўзбекча: Yulian taqvimi
Tiếng Việt: Lịch Julius
吴语: 儒略曆
中文: 儒略曆
Bân-lâm-gú: Julius Le̍k-hoat
粵語: 儒略曆