Mêd

Mêd (Mad)

Madeh (farsiya kevn)
Mad (farsiya navîn)
Μῆδοι (yewnanî)
מָדַי (îbranî)


Împeratoriya Asûr
BZ 678 — BZ 549
Împeratoriya Hexamenişî



Împeratoriya Medî di salên 600'ê BZ de
Împeratoriya Medî di salên 600'ê BZ de

Agahiyên gelemperî
 Rêveberî Keyanî - Monarşî
  Paytext Ekbatan
  Ziman Medî
  Ol Zerdeştîtî
  TBH
 TBH/sal
  Dirav
  Dem
  Nîşana înternetê
  Kd. telefonê
 
 
 
 
 

Gelhe

Rûerd

Dîrok û bûyer
 BZ 612 Hilweşandina Nînova
 BZ 28'ê gulanê 585 Şerê Halîsê

Serwerî
   
  700 - 647 Diyako
  647 - 625 Ferwertîş
  624 - 597 Xeşterîtê
  597 - 585 Keyaksar
  585 - 549 Astiyag
   
   
   
   

Karîna qanûndanînê

Ya berê Ya paşê
Împeratoriya Asûr Împeratoriya Asûr
Urartû Urartû
Împeratoriya Hexamenişî Împeratoriya Hexamenişî
Împeratoriya Mêdî li Rojhilata navîn
Mêdî li gor wêneyekî almanî (li dora 1860-80)

Mêdî an jî Madî Ariyên berî tên nas kirin ku hezar sala berî zayînê, li rex Deryayê Xezer (Kaspî, Mazenderan) bi rojavaya Asya bar kirine. Di pirtûka pîroz a Avestayê de hatiye ku ew diyar mîna bihuştê ye.

Mêd, navê bereke dîrokî û desthilatdariya wan e. Mêdiyan li xaka ku Kurdistan, Îran û parçeyek ji Anatolî û Mezopotamyayê desthilatî kirine.

Di demên kevn de ji rojhilat, başûrê Kurdistan û başûrê Azerbaycanê re Mêda piçûk û ji Çiyayê Zagrosê û cihên wê ye din re jî Mêda mezin dihate gotin. Paytextê Med bajêrê Ekbatana bû.

Mêdiyan kari ku, yekemîn Împeratoriya heri mezin a Dema xwe ya Îraniya damezirînin, berî ku Kûruşê mezin împeratoriya Îraniya bi têkeliya mediyan û persiyan damezirîtên. Rola Mêdan ji ber wê yekê girîng e, ku sebeba desthilatiya Îraniyan ser Rojavayê Asya bûn.

Nav

Çavkaniya Nav ê ku gel, ziman û niştîmanê Mêdiyan nîşan dide, ji navî Erdnasiya zimanê ariya kevnê yê ye, kîjan di farsiya kevn de wek "Made(h)-" e. [1] Wateya rastiya vê peyvê, ne bi cî de ye. [1] [2] Zimannas Wojciech Skalmowski pêşniyar dike ku têkiliya peyva Zimanê proto-hind-ewropiyê: "mêd(h)-" bi maneya "navend, di nav de ye", bi ya Hindûwa kevn "madhya-" û ya ariya kevn "maydiya-" ê wateyên wek hevin. Di zimanên neviyên wan de: latînî "medyum", yewnanî "meso" û cermenî "mittel" ê de jî eynî wate tê dîtîn. [1]

Gelê Mêdî bi vê navî hatûn nîşan kirin, di nivîsên qedîm de. Gorî " Dîroka Herodot"; [3] "Hemû gelên qedîm Mêdiyan re digotin Arî,  dema Mêdêa, ya Kolxî, ji Atînayê hatû cem wan, wan navê xwe guherandin."

Other Languages
Afrikaans: Mede
አማርኛ: ሜዶን
aragonés: Medians
العربية: ميديون
azərbaycanca: Madaylar
български: Мидийци
brezhoneg: Meded
català: Medes
Cebuano: Mga Medo
کوردی: ماد
dansk: Mederne
Ελληνικά: Μήδοι
English: Medes
Esperanto: Medoj
euskara: Media
فارسی: ماد
français: Mèdes
Frysk: Meden
Gaeilge: Méidigh
galego: Medos
עברית: מדי
hrvatski: Medijci
magyar: Médek
Bahasa Indonesia: Bangsa Mede
íslenska: Medar
italiano: Medi
ქართული: მიდია
한국어: 메디아
Latina: Media
lietuvių: Medija
latviešu: Mīdieši
Bahasa Melayu: Medes
Nederlands: Meden
norsk nynorsk: Medarar
norsk: Medere
polski: Medowie
português: Medos
română: Mezi
русский: Мидийцы
Scots: Medes
srpskohrvatski / српскохрватски: Medijci
Simple English: Medes
slovenčina: Médi
slovenščina: Medijci
српски / srpski: Међани
svenska: Medien
Kiswahili: Umedi
тоҷикӣ: Давлати Мод
Tagalog: Mga Medo
українська: Мідійці (народ)
اردو: ماد
Tiếng Việt: Người Media
Winaray: Medes
中文: 米底王国