Mêd

Mêd (Mad)

Madeh (farsiya kevn)
Mad (farsiya navîn)
Μῆδοι (yewnanî)
מָדַי (îbranî)


Împeratoriya Asûr
BZ 678 — BZ 549
Împeratoriya Hexamenişî



Împeratoriya Medî di salên 600'ê BZ de
Împeratoriya Medî di salên 600'ê BZ de

Agahiyên gelemperî
 RêveberîKeyanî - Monarşî
 PaytextEkbatan
 ZimanMedî
 OlZerdeştîtî
 TBH

Ya berêYa paşê
Împeratoriya AsûrÎmperatoriya Asûr
UrartûUrartû
Împeratoriya HexamenişîÎmperatoriya Hexamenişî
Împeratoriya Mêdî li Rojhilata navîn
Mêdî li gor wêneyekî almanî (li dora 1860-80)

Mêdî an jî Madî Ariyên berî tên nas kirin ku hezar sala berî zayînê, li rex Deryayê Xezer (Kaspî, Mazenderan) bi rojavaya Asya bar kirine. Di pirtûka pîroz a Avestayê de hatiye ku ew diyar mîna bihuştê ye.

Mêd, navê bereke dîrokî û desthilatdariya wan e. Mêdiyan li xaka ku Kurdistan, Îran û parçeyek ji Anatolî û Mezopotamyayê desthilatî kirine.

Di demên kevn de ji rojhilat, başûrê Kurdistan û başûrê Azerbaycanê re Mêda piçûk û ji Çiyayê Zagrosê û cihên wê ye din re jî Mêda mezin dihate gotin. Paytextê Med bajêrê Ekbatana bû.

Mêdiyan kari ku, yekemîn Împeratoriya heri mezin a Dema xwe ya Îraniya damezirînin, berî ku Kûruşê mezin împeratoriya Îraniya bi têkeliya mediyan û persiyan damezirîtên. Rola Mêdan ji ber wê yekê girîng e, ku sebeba desthilatiya Îraniyan ser Rojavayê Asya bûn.

Nav

Çavkaniya Nav ê ku gel, ziman û niştîmanê Mêdiyan nîşan dide, ji navî Erdnasiya zimanê ariya kevnê yê ye, kîjan di farsiya kevn de wek "Made(h)-" e.[1] Wateya rastiya vê peyvê, ne bi cî de ye.[1][2] Zimannas Wojciech Skalmowski pêşniyar dike ku têkiliya peyva Zimanê proto-hind-ewropiyê: "mêd(h)-" bi maneya "navend, di nav de ye", bi ya Hindûwa kevn "madhya-" û ya ariya kevn "maydiya-" ê wateyên wek hevin. Di zimanên neviyên wan de: latînî "medyum", yewnanî "meso" û cermenî "mittel" ê de jî eynî wate tê dîtîn.[1]

Gelê Mêdî bi vê navî hatûn nîşan kirin, di nivîsên qedîm de. Gorî "Dîroka Herodot";[3] "Hemû gelên qedîm Mêdiyan re digotin Arî,  dema Mêdêa, ya Kolxî, ji Atînayê hatû cem wan, wan navê xwe guherandin."

Other Languages
Afrikaans: Mede
አማርኛ: ሜዶን
aragonés: Medians
العربية: ميديون
azərbaycanca: Madaylar
български: Мидийци
brezhoneg: Meded
català: Medes
Cebuano: Mga Medo
کوردی: ماد
dansk: Mederne
Ελληνικά: Μήδοι
English: Medes
Esperanto: Medoj
euskara: Media
فارسی: ماد
français: Mèdes
Frysk: Meden
Gaeilge: Méidigh
עברית: מדי
hrvatski: Medijci
magyar: Médek
Bahasa Indonesia: Bangsa Mede
íslenska: Medar
italiano: Medi
ქართული: მიდია
한국어: 메디아
Latina: Media
lietuvių: Medija
latviešu: Mīdieši
Bahasa Melayu: Medes
Nederlands: Meden
norsk nynorsk: Medarar
norsk: Medere
polski: Medowie
português: Medos
română: Mezi
русский: Мидийцы
Scots: Medes
srpskohrvatski / српскохрватски: Medijci
Simple English: Medes
slovenčina: Médi
slovenščina: Medijci
српски / srpski: Међани
svenska: Medien
Kiswahili: Umedi
тоҷикӣ: Давлати Мод
Tagalog: Mga Medo
українська: Мідійці (народ)
اردو: ماد
Tiếng Việt: Người Media
Winaray: Medes
吴语: 米底王国
中文: 米底王国