Шимал полюс

Arctic Ocean.png

Шимал полюс — Шимал джарымтобда Джерни бурулунуууну кёзюнге кёргюзген ось башына чыкъгъан нохтады.

Шимал полюс Шимал Бузлауукъ океанны арасындады, алайда теренлик 4000 м. чакълы бирди. Сау джылны Шимал полюсну къатында кючлю кёбджыллыкъ пак бузла дрейф этедиле. Къышны орта температурасы -40 °С, джайда асламысы бла 0 °С.

2007 джылны сентябрында Шимал полюсда эм джукъа буз эсленнгенди. Алимлени айтханларына кёре талай джылдан арктика бузла артына дери эрирге боллукъдула.

Тарихи

Биринчи болуб Шимал полюсха американлы Фредерик Кукну 1908 джылда, эмда Роберт Пирини 1909 джылда экспедициялары джетгенди деген оюм джюрюйдю. Алай а кертида болгъанмыдыла, огъесе джалгъан экспедицияламы болгъандыла белгили тюлдю.

1926 джылда полюсну башы бла дирижабль ётгенди, аны белгили полюсчу Руаль Амундсенни биргесине алыб, Умберто Нобиле джюрютгенди.

1937 джылны майында самолетну болушлугъу бла Шимал полюсну районунда биринчи илму-тинтиу дрейф этген станция орналады. Белгили орус алимни, Папанин Иванны башчылыгъы бла ишлегенди. Алай а ол станция полюсдан 40 километрни бир джанында болгъанды. Биринчи кере полюсну кесине 1948 джылны 23-чю апрелинде башха совет экспедиция джетгенди.

Американ суутюбю къайыкъ SSN-578 1959 джылда полюсну къатында къалкъгъанды, 1962 джылда уа совет атом суутюбю къайыкъда. 1977 джылны 17 апрелинде совет атом бузчачыучу кеме «Арктика» тенгизчиликни тарихинде, суубашы джюзюуде биринчи Шимал Полюсха джетгенди. Шимал полюсха джангыз кеси джетген адам болуб биринчи япон сиягъатчы Наоми Уэмурады.

Other Languages
Afrikaans: Noordpool
Alemannisch: Nordpol
አማርኛ: ስሜን ዋልታ
aragonés: Polo Norte
asturianu: Polu Norte
azərbaycanca: Şimal qütbü
تۆرکجه: قوزئی قوطبو
башҡортса: Төньяҡ полюс
Boarisch: Noadpoi
žemaitėška: Šiaurės puolios
беларуская: Паўночны полюс
беларуская (тарашкевіца)‎: Паўночны полюс
български: Северен полюс
bosanski: Sjeverni pol
буряад: Хойто туйл
català: Pol nord
čeština: Severní pól
dansk: Nordpolen
Deutsch: Nordpol
Ελληνικά: Βόρειος Πόλος
English: North Pole
Esperanto: Norda poluso
español: Polo norte
euskara: Iparburua
فارسی: قطب شمال
Võro: Põh'anaba
français: Pôle Nord
Frysk: Noardpoal
贛語: 北極點
galego: Polo Norte
Fiji Hindi: North Pole
hornjoserbsce: Sewjerny čop
magyar: Északi-sark
interlingua: Polo Nord
Bahasa Indonesia: Kutub Utara
italiano: Polo nord
日本語: 北極点
Basa Jawa: Kutub Lor
Qaraqalpaqsha: Arqa polyus
한국어: 북극점
Кыргызча: Түндүк уюл
Limburgs: Naordpoeal
latviešu: Ziemeļpols
македонски: Северен пол
монгол: Умард туйл
Bahasa Melayu: Kutub Utara
Nederlands: Noordpool
norsk nynorsk: Nordpolen
norsk: Nordpolen
occitan: Pòl Nòrd
ਪੰਜਾਬੀ: ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ
Piemontèis: Pòl Nòrd
پنجابی: اتلا قطب
português: Polo Norte
Runa Simi: Chinchay qhipa
română: Polul Nord
tarandíne: Pole nord
русиньскый: Северный пол
саха тыла: Хоту полюс
sicilianu: Polu Nord
Scots: North Powl
davvisámegiella: Davvipola
srpskohrvatski / српскохрватски: Sjeverni pol
Simple English: North Pole
slovenčina: Severný pól
slovenščina: Severni tečaj
Soomaaliga: Cirifka waqooyi
српски / srpski: Сјеверни пол
svenska: Nordpolen
Türkmençe: Demirgazyk polýus
Tagalog: Hilagang Polo
Türkçe: Kuzey Kutbu
татарча/tatarça: Төньяк котып
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: شىمالى قۇتۇپ
українська: Північний полюс
oʻzbekcha/ўзбекча: Shimoliy qutb
vepsän kel’: Pohjoižnaba
Tiếng Việt: Bắc Cực
吴语: 北極點
ייִדיש: צפון פאלוס
中文: 北极点
文言: 北極
Bân-lâm-gú: Pak-ke̍k
粵語: 北極