ភូមិសាស្ត្រ

ផែនទីនៃផែនដី

ភូមិសាស្ត្រភូមិវិទ្យា គឺសិក្សាអំពីផែនដី ។ វិទ្យាសាស្ត្រ​នេះបង្រៀនលក្ខណៈ​ស្ទង់មហាសមុទ្រ ​​ជួរភ្នំ ​។ល។ ក៏រៀន​ផងដែរអំពី​ប្រជាជននៅដីមួយ (ប្រជាពលរដ្ឋ)​ និង​គូរផែនទី។​

តាមវិគីភីឌាបារាំង ភូមិវិទ្យាគឺ​ជាការសិក្សាអំពីភូមិសាស្ត្រលើផែនដី ជាពិសេសសិក្សាអំពីផ្ទៃនៃផែនដី ។ តាមជនជាតិក្រិក នេះគឺជាការពណ៌នាមួយយ៉ាងត្រឹមត្រូវបំផុតអំពីផែនដី ។ វាជាវិទ្យាសាស្ត្រមួយដែល​ឆ្លើយតបនឹងរបកគំហើញថ្មី និងសំដៅកំណត់នយោបាយទន្ទ្រានកាន់កាប់ទឹកដីដែលមានប្រយោជន៍។ ស្ត្រាបុង (Strabon) ភូមិវិទូជនជាតិក្រិក អំឡុង​ឆ្នាំ ៥៧ ម.គ.ស.បាននិយាយថា​ ភូមិវិទ្យាជាគោលដ្ឋានសំរាប់បង្ហាត់បង្រៀន អ្នកដែលចង់មានសិទ្ធិសំរេច។

បួនទំលាប់ជាប្រវត្តិសាស្រ្តក្នុងការស្រាវជ្រាវភូមិវិទ្យាគឺ ការវិភាគលំហនៃបាតុភូតធម្មជាតិនិងមនុស្សជាតិ (ភូមិវិទ្យាប្រៀបដូចនឹងការសិក្សានៃរបាយ), បណ្តាការសិក្សាបរិវេណ(បណ្តា​​ទីកន្លែង និងបណ្តាតំបន់), សិក្សាទំនាក់ទំនងធរណី-មនុស្ស, និងស្រាវជ្រាវក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រផែនដី។ ​ទោះជាយ៉ាងណាក្តី ភូមិវិទ្យាទំនើបជាវិធានប្រមូលផ្តុំគ្រប់វិទ្យាសាស្ត្រក្នុងគោលដៅស្វែងយល់ពិភពលោក និងរាល់ស្មុគ្រស្មាញធម្មជាតិមនុស្សជាតិរបស់ពិភពលោកដោយហេតុថាជាស្ពានរវាងវិទ្យាសាស្ត្រមនុស្ស និងវិទ្យាសាស្ត្ររូបនិយម, ភូមិវិទ្យាត្រូវបានចែកចេញជាបីមែកធាងចំបង គឺ

  • ភូមិវិទ្យាមនុស្ស,
  • ភូមិវិទ្យាបរិឋាន
  • និង ភូមិវិទ្យារូបនិយម។

អាចនិយាយថាភូមិវិទ្យាជា"មាតានៃគ្រប់វិទ្យាសាស្ត្រ" និងជា "ជនសំយោគចំណេះដឹង"

បណ្តាភូមិវិទូនៃសម័យទំនើបតែងតែចោទសំណួរចំបងៗ ចំនួន 4 កាលបើគេទាំងអស់គ្នានិយាយដល់ផែនដី ៖

  • ១- អ្នកណា (who) : បណ្តាបុគ្គល/បណ្តាសង្គម កាន់កាប់លំហ រួមនឹងបណ្តាតំលៃនិងបណ្តារបៀបរស់នៅរបស់គេទាំងនោះ
  • ២- អ្វី (what) : ផលប៉ះពាល់នៃជនទាំងនេះ អាចជាសេដ្ឋកិច្ច, សង្គម, ឬបរិធាន, ផលបានមកពីបណ្តាស្ថាប័នរបស់គេ, នៃការស្រាវជ្រាវ, នៃបណ្តាបច្ចេកទេស, នៃបណ្តាបម្លាស់ប្តូរ ឬទំនាញផលពី

បណ្តាធនធានធម្មជាតិ

  • ៣- នៅទីណា​ (where) :ទីតាំងនៃបណ្តាសកម្មភាពទាំងនេះនៃមនុស្ស
  • ៤- ពេលណា (when) : ប្រវត្តិកាលដែលបុគ្គលទាំងឡាយ ឬសង្គមទាំងឡាយ ផលិតបណ្តាលំហដែលបន្ថែមលើលំហដែលមានរួចហើយ

ជាការពិតណាស់ ការវិភាគភូមិវិទ្យាគ្រប់ជ្រុងជ្រោយមួយទាមទារអោយមានសំណួរហូរហៀរបន្ថែមទៀត ដូចជា ( ហេតុអ្វី(why)? - កម្មវត្ថុទាំងឡាយនៃបណ្តាបុគ្គល/បណ្តាសង្គម; យ៉ាងមេច(how)? - បណ្តាទំនាក់ទំនងនៃអំណាចក្នុងលំហ; ទៅដល់ណា?(until where) - បណ្តាកំរិតព្រំដែន, បណ្តាភាពរអាក់រអួល, បណ្តាកំរិតកំណត់... )

មាតិកា

Other Languages
Acèh: Geografi
Afrikaans: Geografie
Akan: Gyeografi
Alemannisch: Geografie
aragonés: Cheografía
العربية: جغرافيا
ܐܪܡܝܐ: ܓܐܘܓܪܦܝܐ
مصرى: جغرافيا
অসমীয়া: ভূগোল
asturianu: Xeografía
Aymar aru: Uraqita
azərbaycanca: Coğrafiya
تۆرکجه: جوغرافیا
башҡортса: География
Boarisch: Geografie
žemaitėška: Geuograpėjė
Bikol Central: Heograpiya
беларуская: Геаграфія
беларуская (тарашкевіца)‎: Геаграфія
български: География
भोजपुरी: भूगोल
Bislama: Jiografi
বাংলা: ভূগোল
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ভূগোল
brezhoneg: Douaroniezh
bosanski: Geografija
буряад: Газар зүй
català: Geografia
Chavacano de Zamboanga: Geografia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Dê-lī
нохчийн: Географи
Cebuano: Heyograpiya
کوردی: جوگرافیا
corsu: Geografia
čeština: Geografie
kaszëbsczi: Geògrafijô
Чӑвашла: Географи
Cymraeg: Daearyddiaeth
dansk: Geografi
Deutsch: Geographie
Zazaki: Coğrafya
dolnoserbski: Geografija
डोटेली: भूगोल
ދިވެހިބަސް: ޖުޣުރާފީ
Ελληνικά: Γεωγραφία
English: Geography
Esperanto: Geografio
español: Geografía
eesti: Geograafia
euskara: Geografia
estremeñu: Geografia
فارسی: جغرافیا
suomi: Maantiede
Võro: Maatiidüs
føroyskt: Landafrøði
français: Géographie
arpetan: G·eografia
Nordfriisk: Geografii
furlan: Gjeografie
Frysk: Geografy
贛語: 地理學
Gàidhlig: Cruinn-eòlas
galego: Xeografía
Avañe'ẽ: Tetãkuaa
ગુજરાતી: ભૂગોળ
客家語/Hak-kâ-ngî: Thi-lî-ho̍k
עברית: גאוגרפיה
हिन्दी: भूगोल
Fiji Hindi: Jagha
hrvatski: Geografija
hornjoserbsce: Geografija
Kreyòl ayisyen: Jewografi
interlingua: Geographia
Bahasa Indonesia: Geografi
Interlingue: Geografie
Ilokano: Heograpia
ГӀалгӀай: Географи
íslenska: Landfræði
italiano: Geografia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓄᓇᐅᔪᖅ
日本語: 地理学
Patois: Jaagrafi
la .lojban.: tutske
Basa Jawa: Géografi
ქართული: გეოგრაფია
Qaraqalpaqsha: Geografiya
Taqbaylit: Tarakalt
Адыгэбзэ: Хэкумэтх
қазақша: География
kalaallisut: Nunalerineq
한국어: 지리학
къарачай-малкъар: География
kurdî: Erdnîgarî
kernowek: Dorydhyeth
Кыргызча: География
Latina: Geographia
Ladino: Jeografiya
Lëtzebuergesch: Geographie
лезги: География
Lingua Franca Nova: Jeografia
Luganda: Essomansi
Limburgs: Geografie
Ligure: Geografia
lumbaart: Geugrafia
lietuvių: Geografija
latviešu: Ģeogrāfija
मैथिली: भूगोल
Basa Banyumasan: Geografi
мокшень: Географие
Malagasy: Jeografia
олык марий: Географий
Baso Minangkabau: Geografi
македонски: Географија
монгол: Газарзүй
मराठी: भूगोल
Bahasa Melayu: Geografi
Mirandés: Geografie
မြန်မာဘာသာ: ပထဝီဝင်
مازِرونی: جوغرافی
Napulitano: Giugrafia
Plattdüütsch: Geografie
Nedersaksies: Geografie
नेपाली: भूगोल
नेपाल भाषा: भूगोल
Nederlands: Aardrijkskunde
norsk nynorsk: Geografi
norsk: Geografi
Novial: Geografia
Nouormand: Géographie
Sesotho sa Leboa: Thutafase
occitan: Geografia
Livvinkarjala: Muantiedo
Oromoo: Hawaasa
ଓଡ଼ିଆ: ଭୂଗୋଳ
ਪੰਜਾਬੀ: ਭੂਗੋਲ
Kapampangan: Geografia
Picard: Jografie
पालि: भूगोल
Norfuk / Pitkern: Jiiografii
polski: Geografia
پنجابی: جغرافیہ
Ποντιακά: Γεωγραφίαν
português: Geografia
Runa Simi: Allpa saywachi
rumantsch: Geografia
Romani: Phuvipen
română: Geografie
tarandíne: Sciugrafije
русский: География
русиньскый: Ґеоґрафія
संस्कृतम्: भूगोलम्
саха тыла: География
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱚᱛᱱᱚ
sardu: Geografia
sicilianu: Giugrafìa
Scots: Geografie
سنڌي: جاگرافي
srpskohrvatski / српскохрватски: Geografija
Simple English: Geography
slovenčina: Geografia
slovenščina: Geografija
Gagana Samoa: Geography
chiShona: Taranyika
Soomaaliga: Juqraafi
shqip: Gjeografia
српски / srpski: Географија
SiSwati: Temhlaba
Basa Sunda: Géografi
svenska: Geografi
Kiswahili: Jiografia
ślůnski: Geografijo
тоҷикӣ: Ҷуғрофия
Türkmençe: Geografiýa
Tagalog: Heograpiya
Tok Pisin: Save long giraun
Türkçe: Coğrafya
Xitsonga: Ntivo-mbangu
татарча/tatarça: География
тыва дыл: География
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: جۇغراپىيە
українська: Географія
اردو: جغرافیہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Geografiya
vèneto: Giografia
vepsän kel’: Geografii
Tiếng Việt: Địa lý
West-Vlams: Eirdrykskunde
Volapük: Taledav
Winaray: Heyograpiya
Wolof: Melosuuf
吴语: 地理學
isiXhosa: IJografi
მარგალური: გეოგრაფია
ייִדיש: געאגראפיע
Zeêuws: Heografie
中文: 地理学
文言: 地理學
Bân-lâm-gú: Tē-lí
粵語: 地理