ព្រះអាទិត្យ

ព្រះអាទិត្យ Sun symbol.svg
The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg
Observation data
Mean distance
from Earth
១,496×10 គ.ម.
8 min 19 s at light speed
Visual brightness (V)−26.74[១]
Absolute magnitude4.83[១]
Spectral classificationG2V
MetallicityZ = 0.0122[២]
Angular size31.6′ – 32.7′[៣]
AdjectivesSolar
Orbital characteristics
Mean distance
from Milky Way core
~២,5×10១៧ គ.ម.
២៦០០០ light-years
Galactic period(2.25–2.50)×10 a
Velocity~២២០ km/s (orbit around the center of the Galaxy)
~២០ km/s (relative to average velocity of other stars in stellar neighborhood)
~៣៧០ km/s[៤] (relative to the cosmic microwave background)
Physical characteristics
Mean diameter១,392684×10 គ.ម.[៥]
Equatorial radius៦,96342×10 គ.ម.[៥]
109 × Earth[៦]
Equatorial circumference៤,379×10 គ.ម.[៦]
109 × Earth[៦]
Flattening×10−៦
Surface area៦,0877×10១២ km2
[៦]
១១៩៩០ × Earth[៦]
Volume១,412×10១៨ km3[៦]
១៣០០០០០ × Earth
Mass១,9891×10៣០ kg[១]
៣៣៣០០០ × Earth[១]
Average density១,408×10 kg/m3[១][៦][៧]
DensityCenter (model): ១,622×10 kg/m3[១]
Lower photosphere: ×10−៤ kg/m3
Lower chromosphere: ×10−៦ kg/m3
Corona (avg): ×10−១២ kg/m3[៨]
Equatorial surface gravity២៧៤,0 m/s2[១]
២៧,94 
២៧៥៤២,29 
28 × Earth
[៦]
Escape velocity
(from the surface)
៦១៧,7 km/s[៦]
55 × Earth[៦]
TemperatureCenter (modeled): ~១,57×10 K[១]
Photosphere (effective): ៥៧៧៨ K[១]
Corona: ~×10 K
Luminosity (Lsol)៣,846×10២៦ W[១]
~៣,75×10២៨ lm
~៩៨ lm/W efficacy
Mean intensity (Isol)២,009×10 W·m−2·sr−1
Age4.57 billion years[៩]
Rotation characteristics
Obliquity7.25°[១]
(to the ecliptic)
67.23°
(to the galactic plane)
Right ascension
of North pole[១០]
286.13°
19 h 4 min 30 s
Declination
of North pole
+63.87°
63° 52' North
Sidereal rotation period
(at equator)
25.05 days[១]
(at 16° latitude)25.38 days[១]
25 d 9 h 7 min 12 s[១០]
(at poles)34.4 days[១]
Rotation velocity
(at equator)
៧,189×10 km/h[៦]
Photospheric composition (by mass)
Hydrogen73.46%[១១]
Helium24.85%
Oxygen0.77%
Carbon0.29%
Iron0.16%
Neon0.12%
Nitrogen0.09%
Silicon0.07%
Magnesium0.05%
Sulfur0.04%

ព្រះអាទិត្យថ្ងៃ គឺជាផ្កាយមួយដែលមានទីតាំងចំកណ្តាលនៃសូរ្យព័ន្ធចក្រ។ It is almost perfectly spherical and consists of hot plasma interwoven with magnetic fields.[១២][១៣] It has a diameter of about 1,392,684 km,[៥] about 109 times that of Earth, and its mass (about 2×10៣០ kilograms, 330,000 times that of Earth) accounts for about 99.86% of the total mass of the Solar System.[១៤] Chemically, about three quarters of the Sun's mass consists of hydrogen, while the rest is mostly helium. The remainder (1.69%, which nonetheless equals 5,628 times the mass of Earth) consists of heavier elements, including oxygen, carbon, neon and iron, among others.[១៥]



ព្រះអាទិត្យ មានអាយុប្រមាណជាជាងរាប់ពាន់លានឆ្នាំមកហើយ ដែលស្ថិតនៅជិតផែនដីបំផុត។ ព្រះអាទិត្យវិលមួយជុំម្ដងមានរយៈពេល២៧ថ្ងៃ។ ព្រះអាទិត្យជាតារាដែលមានអាយុបានពាក់កណ្ដាលនៃអាយុរបស់វាហើយឥឡូវនេះ។ឥឡូវព្រះអាទិត្យមានអាយុប្រមាណ៤.៥ពាន់លានឆ្នាំមកហើយ។យើងអាចនឹងគិតថាព្រះនឹងស្លាប់ភ្លាមៗ ប៉ុន្ដែវានឹងរក្សាពន្លឺរបស់ប្រមាណជាជាងប្រាំពាន់លានឆ្នាំទៅមុខទៀត។ ផ្ទៃរបស់ព្រះអាទិត្យអាចហៅថាជាសុរិយាភាមណ្ឌល។សីតុណ្ហភាពនៃសុរិយាភាមណ្ឌលមានប្រហែល១០០០០អង្សាសេ(ហ្វារិនហៀត)រង្វាស់កំដៅរបស់អង់គ្លេស។ស្នូលរបសវាគឺនៅក្រោមបរិយាកាសរបស់វា។ បរិយាកាសនៅឯស្នូលរបស់វាគឺមានប្រហែល២៧ពាន់លានហ្វារិនហៀត គឺវាពិតជាក្ដៅខ្លាំងណាស់។វិមាត្ររបស់ព្រះអាទិត្យគឺមានប្រមាណ៨៧០០០០ម៉ាយ។ហើយព្រះអាទិត្យធំជាងផែនដីប្រមាណ១០៩ដង។ហើយវាធ្ងន់ជាង ៣៣៣០០០ដង។មានន័យថាប្រសិនបើអ្នកដាក់ព្រះអាទិត្យនៅលើជញ្ជីង នោះអ្នកនឹងត្រូវការវត្ថុ ៣៣៣០០០ដងដែលមានទំងន់ស្មើនឹងផែនដីនៅផ្នែកផ្សេងទៀតដើម្បីអោយវាមានសមាមាត្រនឹងគ្នា។ ព្រះអាទិត្យគឺជាតារាតែមួយគត់ដែលមានអាយុ១០០ពាន់លានឆ្នាំ។កាលពីសម័យមុនមនុស្សបានជឿថាព្រះអាទិត្យគឺជាដុំភ្លើងដែលដុតដោយព្រះជាម្ចាស់។ក្រោយមកមនុស្សបានគិតថាវាគឺជាវត្ថុរឹងមួយ ឬជាបាល់ទន់មួយ។ប្រមាណជាជាងមួយលានឆ្នាំផែនដីអាចមកខាងក្នុងព្រះអាទិត្យ។កាមើលព្រះអាទិត្យភ្លាមៗអាចធ្វើអោយភ្នែករបស់យើងខូចជាអចិន្រ្ដៃដោយសារវាមានពន្លឺខ្លាំង។ ហើយតារាភាគច្រើនបញ្ចេញពន្លឺនឹងកំដៅដោយខ្លួនឯង។ហើយវាមានសីតុណ្ហភាពគឺក្ដៅជាងគេ និងវាជាផ្កាយដែលមានទំហំធំជាងគេ។តារាដែលធំបំផុតអាចមានរហូតដល់ ៤០០ដងដែលធំជាងព្រះអាទិត្យរបស់យើង។ហើយវាមានបរិមាត្រស្ទើតែរាប់លានម៉ាយ។ហើយព្រះអាទិត្យគឺជារនាំងដែលបានបិទបាំងពន្លឺនោះ។ ប្រសិនបើគ្មានព្រះអាទិត្យផែនដីក៏មិនអាចមានជីវិតដែលរស់នៅនោះដែរ។ព្រះអាទិត្យបានបញ្ចេញពន្លឺ និងកំដៅដែលផែនដីត្រូវការដើម្បីអោយមានជីវិតរស់នៅ។ហើយប្រសិនបើអ្នករស់នៅលើព្រះអាទិត្យ ហើយអ្នកកសាងនូវយាន្ដអាវកាសមួយដែលវាអាចមានល្បឿនរហូតទៅដល់៦១៨.២គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទីដើម្បីជៀសវាងនូវការទាញយ៉ាងខ្លាំងរបស់ទំនាញព្រះអាទិត្យ។ព្រះអាទិត្យមានចំងាយ៦៩៥០០០គីឡូម៉ែត្រពីខ្សែបន្ទាត់ អេក្វាទរ័របស់វា។ ហើយព្រះអាទិត្យមានម៉ាសធំបំផុតនៅក្នុងប្រពន្ធ័របស់វា(ប្រពន្ធ័ព្រះអាទិត្យ)។រង្វង់របស់ព្រះអាទិត្យគឺជារង្វង់មួយដ៏ធំណាស់ដោយសារតែម៉ាហ្គម៉ារបស់ព្រះអាទិត្យ(ការរលាយនៃថ្ម ឬធាតុរបស់វា)បានហោះចាកចេញពីផ្ទៃរបស់ព្រះអាទិត្យ។រង្វង់ទាំងនេះអាចហោះឬធ្វើដំណើរបានរាប់ពាន់លានម៉ាយនៅក្នុងលំហរ។ព្រះអាទិត្យរបស់យើងគឺមានប្រមាណ២៥០០០នៃពន្លឺរាប់ឆ្នាំពីគន្លងកណ្ដាលនៃកាឡាក់ស៊ីរបស់យើង(the Milky Way)។វាគឺជាតារាមួយដែលពិតជាធំណាស់។វាមានទំហំធំជាងរាប់លានដងដែលធំបំផុត។តើអ្នកដឹងទេថាព្រះអាទិត្យកកើតឡើងដោយសារតែអ៊ីដ្រូសែនមានចំនួន៩២% លីចូលមាន៧%និងធាតុផ្សេងៗទៀតដូចជាឧស្មន័ដែលមានចំនួនតិចតួចបំផុត។ស្នូលរបស់ព្រះអាទិត្យគឺជាផ្នែកមួយដែលក្ដៅបំផុតនៃរូបធាតុរបស់វា។វាគឺមានរហូតដល់ ២៧ពាន់លានហ្គារិនហៀត។ព្រះអាទិត្យគឺមិនរះ និងមិនលិចដែរ។វាគ្រាន់តែមើលទៅដូចជាលិចឬរះមែន តែនេះដោយសារផែនដីគឺបានធ្វើចលនា ឬបានធ្វើដំណើរជុំវិញវាតែប៉ុន្នោះ។ផែនដីយើងបានវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យដោយប្រើរយះពេល៣៦៥ថ្ងៃនៅក្នុងលំហរ។តើអ្នកជឿទេថាព្រះអាទិត្យបានឆេះជាមួយនិងឧស្មន័ធម្មជាតិជាច្រើនរាល់ប្រាំពីរលានតោនក្នុងមួយវិនាទី?តារាអាចរស់នៅបានរហូតដល់បីពាន់លានឆ្នាំ។ប្រសិនបើព្រះអាទិត្យមិនតាន់ឬផតប្រហោងអ្នកអាចប្រៀបវាបានថាវាត្រូវ៣៣៣០០០នៅក្នុងផែនដីព្រោះព្រះអាទិត្យបានវិលដូចគ្នាដែរ។វាតែងតែវិលជារៀងរាល់ ២៥¬‍ទៅ ៣៦ថ្ងៃ។វាមើលទៅដូចជាវានៅនឹងមួយកន្លែងពីមួយយប់ទៅមួយយប់ ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំប៉ុន្ដែតាមការពិតពួកគេបានធ្វើចលនាគ្រប់ពេលវេលាទាំងអស់។ពួកគេបានជួយដល់នូវអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ដដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍នូវទ្រឹស្ដីប្រពន្ធ័ព្រះអាទិត្យសំរាប់ផែនការនៃការធ្វើដំណើរឬចលនារបស់ផ្កាយ។ ព្រះចន្ទ័មិនបានបញ្ចេញពន្លឺដោយខ្លួនឯងទេ។វាគឺជាព្រះអាទិត្យទេដែលបានបញ្ចេញពន្លឺអោយទៅព្រះចន្ទ័។ពន្លឺរបស់ព្រះអាទិត្យបានជះត្រលប់មកប៉ះនឹងព្រះចន្ទ័។វាជាតារាមួយដួងដែលបានបញ្ចេញពន្លឺនៅក្នុងលំហរតែមួយគត់។ពន្លឺដទៃទៀតបានផ្លាតទៅគ្រប់វត្ថុទាំងអស់ដែលនៅជិតតារានេះបំផុត។តើអ្នកជឿទេថាវាបានបញ្ចេញពន្លឺរយៈពេល៤.២៤ឆ្នាំមកហើយទៅតារាដែលនៅជិតវាបំផុត?តើអ្នកបានដឹងហើយថា ៦៥%នៃតារាទាំងអស់គឺការពិតគឺជាតារាពីរមែនឬ?ពួកគេមើលទៅដូចជាមួយអញ្ជឹងប៉ុន្ដែនៅពេលដែលមើលដោយកែវយឺត ពួកគេគឺជាតារាពីរយ៉ាងពិតប្រាកដមែន។តារាភាគច្រើនប្រែប្រួលទំហំរបស់វា។ពួកគេអាចមានបរិមាត្រតូចមកដល់៧០០០ម៉ាយឬក៏មានបរិមាត្រធំរហូតដល់៩០០ពាន់លានម៉ាយ។តារាខ្លះបានផ្លាស់ប្ដូរភាពគ្មានពន្លឺគ្រប់រដូវកាលទាំងអស់។ពួកគេធអាចធ្វើបែបនេះបាន នៅពេលដែលសីតុណ្ហភាពរបស់តារាមានវិនាដកម្ម។តារាទាំងនេះអាចហៅបានជាតារាប្រែកាយ។ តារាភាគច្រើនមានលក្ខណះឬភិនភាគខុសៗគ្នា ដូចជាទីតាំង ចលនា ទំហំ ម៉ាស ធាតុគីមី និងសីតុណ្ហភាពរបស់ពួកគេ។គ្មានតារាពីរដែលមានភិនភាគដូចគ្នានោះទេ។ចំនួនតារាដែលបានដឹងថានៅលើសកលមានចំនួនដល់ប្រមាណរាប់ពាន់លានឯនោះ។

មើលបន្ថែម

Portal icon តោរណៈStar
Portal icon តោរណៈSolar System
  • Advanced Composition Explorer
  • Antisolar point
  • List of brightest stars
  • List of Solar System bodies formerly considered planets
  • Solar astronomy
  • Solar energy
  • Sun path
  • Sun dog
  • Sun-Earth Day
  • Sungazing


Other Languages
Аҧсшәа: Амра
адыгабзэ: Тыгъэ
Afrikaans: Son
Akan: Ewia
Alemannisch: Sonne
አማርኛ: ፀሐይ
aragonés: Sol
Ænglisc: Sunne
العربية: الشمس
ܐܪܡܝܐ: ܫܡܫܐ
مصرى: الشمس
অসমীয়া: সূৰ্য
asturianu: Sol
Atikamekw: Pisimw
авар: Бакъ
Aymar aru: Willka
azərbaycanca: Günəş
تۆرکجه: گونش
башҡортса: Ҡояш
Boarisch: Sun
žemaitėška: Saulė
Bikol Central: Saldang
беларуская: Сонца
беларуская (тарашкевіца)‎: Сонца
български: Слънце
भोजपुरी: सुरुज
Bahasa Banjar: Matahari
বাংলা: সূর্য
བོད་ཡིག: ཉི་མ།
brezhoneg: Heol
bosanski: Sunce
буряад: Наран
català: Sol
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nĭk-tàu
нохчийн: Малх
Cebuano: Adlaw
ᏣᎳᎩ: ᏅᏓ
Tsetsêhestâhese: Éše'he
کوردی: خۆر
corsu: Soli
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᒌᔑᑳᐅᐲᓯᒽ
qırımtatarca: Küneş
čeština: Slunce
kaszëbsczi: Słuńce
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Слъньцє
Чӑвашла: Хĕвел
Cymraeg: Haul
dansk: Solen
Deutsch: Sonne
Zazaki: Tici
डोटेली: सूर्य
ދިވެހިބަސް: އިރު
Ελληνικά: Ήλιος
emiliàn e rumagnòl: Såul
English: Sun
Esperanto: Suno
español: Sol
eesti: Päike
euskara: Eguzkia
estremeñu: Sol
فارسی: خورشید
Fulfulde: Naange
suomi: Aurinko
Võro: Päiv
føroyskt: Sólin
français: Soleil
arpetan: Solely
Nordfriisk: San
furlan: Soreli
Frysk: Sinne
Gaeilge: An Ghrian
贛語: 太陽
Gàidhlig: Grian
galego: Sol
Avañe'ẽ: Kuarahy
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍃𐌿𐌽𐌽𐍉
ગુજરાતી: સૂર્ય
Gaelg: Yn Ghrian
Hausa: Rana
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngit-tèu
Hawaiʻi:
עברית: השמש
हिन्दी: सूर्य
Fiji Hindi: Suraj
hrvatski: Sunce
Kreyòl ayisyen: Solèy
magyar: Nap
Հայերեն: Արեգակ
interlingua: Sol
Bahasa Indonesia: Matahari
Interlingue: Sole
Ilokano: Init
ГӀалгӀай: Малх
Ido: Suno
íslenska: Sólin
italiano: Sole
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓯᕿᓂᖅ
日本語: 太陽
Patois: Son
la .lojban.: solri
Basa Jawa: Srengéngé
ქართული: მზე
Qaraqalpaqsha: Quyash
Taqbaylit: Iṭij
Kabɩyɛ: Wɩsɩ
Kongo: Ntangu
қазақша: Күн (жұлдыз)
ಕನ್ನಡ: ಸೂರ್ಯ
한국어: 태양
Перем Коми: Шонді
къарачай-малкъар: Кюн
Ripoarisch: Sunn
kurdî: Roj (stêrk)
коми: Шонді
kernowek: Howl
Кыргызча: Күн
Latina: Sol
Ladino: Sol
Lëtzebuergesch: Sonn
лезги: Рагъ
Lingua Franca Nova: Sol
Limburgs: Zon
Ligure:
lumbaart: Suu
lingála: Mói
lietuvių: Saulė
latgaļu: Saule
latviešu: Saule
मैथिली: सूर्य
Basa Banyumasan: Srengenge
мокшень: Шись
Malagasy: Masoandro
македонски: Сонце
മലയാളം: സൂര്യൻ
монгол: Нар
मराठी: सूर्य
Bahasa Melayu: Matahari
Malti: Xemx
Mirandés: Sol
မြန်မာဘာသာ: နေ
مازِرونی: خورشید
Dorerin Naoero: Ekwan
Nāhuatl: Tōnatiuh
Napulitano: Sole
Plattdüütsch: Sünn
Nedersaksies: Zunne
नेपाली: सूर्य
नेपाल भाषा: सूर्द्य
Nederlands: Zon
norsk nynorsk: Sola
norsk: Solen
Novial: Sune
Nouormand: Solé
Diné bizaad: Jóhonaaʼéí
occitan: Soleu
Livvinkarjala: Päiväine
ଓଡ଼ିଆ: ସୂର୍ଯ୍ୟ
Ирон: Хур
ਪੰਜਾਬੀ: ਸੂਰਜ
Kapampangan: Aldo
Papiamentu: Solo
Picard: Solel
Deitsch: Sunn
Pälzisch: Sunn
polski: Słońce
Piemontèis: Sol
پنجابی: سورج
Ποντιακά: Ήλος
پښتو: لمر
português: Sol
Runa Simi: Inti
rumantsch: Sulegl
Romani: Kham
română: Soare
armãneashti: Soari
русский: Солнце
русиньскый: Сонце
संस्कृतम्: सूर्यः
саха тыла: Күн (сулус)
sardu: Sole
sicilianu: Suli
Scots: Sun
سنڌي: سج
davvisámegiella: Beaivváš
srpskohrvatski / српскохрватски: Sunce
සිංහල: හිරු
Simple English: Sun
slovenčina: Slnko
slovenščina: Sonce
chiShona: Zuva
Soomaaliga: Qorax
shqip: Dielli
српски / srpski: Сунце
Seeltersk: Sunne
Basa Sunda: Panonpoé
svenska: Solen
Kiswahili: Jua
ślůnski: Słůńce
ತುಳು: ಸೂರ್ಯ
తెలుగు: సూర్యుడు
тоҷикӣ: Офтоб
Türkmençe: Gün (ýyldyz)
Tok Pisin: San
Türkçe: Güneş
татарча/tatarça: Кояш
chiTumbuka: Zuwa
Twi: Ewia
тыва дыл: Хүн (сылдыс)
удмурт: Шунды
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: قۇياش
українська: Сонце
اردو: سورج
oʻzbekcha/ўзбекча: Quyosh
vèneto: Sołe
vepsän kel’: Päiväine
Tiếng Việt: Mặt Trời
West-Vlams: Zunne
Volapük: Sol
walon: Solea
Wolof: Jant
吴语: 太陽
хальмг: Нарн
isiXhosa: UKat
მარგალური: ბჟა
ייִדיש: זון
Yorùbá: Òrùn
Vahcuengh: Daengngoenz
Zeêuws: Zunne
中文: 太阳
文言:
Bân-lâm-gú: Ji̍t-thâu
粵語: 太陽
isiZulu: Ilanga