Формула-1

Формула-1
F1 logo.png
Формула-1 логотипі.
Category бірорынды
Country or region халықаралық
Inaugural season 1950[1]
Drivers 22
Teams 11
Engine suppliers BMW, Ferrari, Honda, Mercedes, Renault, Toyota
Tyre suppliers Италия Pirelli
Drivers' champion Германия Себастьян Феттель
Constructors' champion Австрия Ред Булл
Official website Formula1.com
Motorsport current event.svg Current season

Формула-1 (ағылш. Formula One) – болидтермен жарысатын айналмалы автожарыс бойынша әлем чемпионаты. Формула-1 немесе “Корольдық формула” автожарыстардың ең танымал, қымбат және жоғары технологиялық түрі болып табылады.
Формула-1 әлемдік чемпионаты жыл сайын өткізіледі және жеке Гран-при немесе сатылардан тұрады. Формула-1 – ге жеке пилоттармен қатар командалар да қатыса алады. Пилоттар әлем жеңімпазы лауазымы, ал командалар конструкторлар Кубогы үшін жарысады.
Формула-1 жарысына қатысатын командалар Гран-приде өздері шығарған болидтерді қолданады. Осылайша, команданың мақсаты тек жылдам және тәжірибелі пилотты жалдап, және машинаны сауатты бабына келтіруді және жұмыс істеуін қамтамасыз етіп қана қоймай, сонымен қатар болидті “нөлден бастап” жобалау және құрастыру болып табылады.
Командалар болидтерді өз технологиялары бойынша құрастыратын болғандықтан және командалардың арасында жоғары бәсекелестік болу нәтижесінде, Формула-1-де әрдайым өзіндік техникалық шешімдер туындап отырады, бұл жарыстық болидтермен қатар жол автомобильдерінің де қарқынды дамуына әкеледі. Сонымен қатар, уақыт өте келе Формула-1-дің автомобильдік өнеркәсіптің қарқынды дамуының қозғалтқышы ретіндегі ролі жаймендеп төмендейді: бір жағынан кейбір техникалық шешімдерді күрделі өзгеріссіз сериялы машиналар қатарына қосуға болатындықтан, екінші жағынан серияларды ұйымдастырушылардың командалардың шығынын азайтуға жалпы ұмтылыстарынан болады.
Формула-1 әлем чемпионатына алғаш ұсынылған сериялық технологияның ең белгілі мысалына антипробуксовалық (АПС) жүйесін жатқызуға болады. Алғаш рет бұл жүйе 1990 жылы Ferrari командасымен ұсынылды. Одан кейін, 1994 жылдың маусымында АПС-ке тыйым салынғаннан кейін, бұл технология жаймендеп автоөндірушілермен сериялы автомобильдерге енгізіле бастады. Антипробуксовалық жүйе Формула-1-де аздаған уақыт көрініп жүрді, бірақ ұзаққа созылмай қайта тыйым салынды, оған себеп болған мұндай болидтің өте күрделі электронды “начинкасы” пилоттардың көптеген қателерін нивелирует.
Жарысқа қатысушылардың болидтері Формула-1-дің техникалық регламенттеріне сәйкес келуі керек және соққыға беріктілік тестінен өтуі қажет. Регламент және бүкіл жарыс сериясы автоспорттың Халықаралық Федерациясының қарамағына қарайды.

Other Languages
Afrikaans: Formule Een
aragonés: Formula 1
العربية: فورمولا 1
asturianu: Fórmula 1
azərbaycanca: Formula 1
Boarisch: Formel 1
беларуская: Формула-1
беларуская (тарашкевіца)‎: Формула-1
български: Формула 1
brezhoneg: Formulenn 1
bosanski: Formula 1
català: Fórmula 1
čeština: Formule 1
Cymraeg: Fformiwla Un
dansk: Formel 1
Deutsch: Formel 1
ދިވެހިބަސް: ފަންވަތް:F1
Ελληνικά: Φόρμουλα 1
English: Formula One
Esperanto: Formulo 1
español: Fórmula 1
eesti: Vormel 1
euskara: 1 Formula
فارسی: فرمول یک
suomi: Formula 1
français: Formule 1
Frysk: Formule 1
galego: Fórmula 1
עברית: פורמולה 1
hrvatski: Formula 1
magyar: Formula–1
հայերեն: Ֆորմուլա 1
Bahasa Indonesia: Formula Satu
Interlingue: Formul Un
íslenska: Formúla 1
italiano: Formula 1
Basa Jawa: Formula Siji
ქართული: ფორმულა ერთი
한국어: 포뮬러 원
Lëtzebuergesch: Formel 1
Limburgs: Formule 1
lumbaart: Formula 1
lietuvių: Formulė 1
latviešu: Formula 1
Baso Minangkabau: Formula Ciek
македонски: Формула 1
മലയാളം: ഫോർമുല വൺ
монгол: Формула-1
Bahasa Melayu: Formula Satu
Mirandés: Fórmula 1
မြန်မာဘာသာ: ဖော်မြူလာ ဝမ်း
مازِرونی: فرمول یک
Nāhuatl: Formula 1
नेपाल भाषा: फर्मुला वान
Nederlands: Formule 1
norsk nynorsk: Formel 1
norsk: Formel 1
Papiamentu: Formula 1
polski: Formuła 1
پنجابی: فارمولا ون
português: Fórmula 1
rumantsch: Furmla 1
română: Formula 1
русский: Формула-1
sicilianu: Fòrmula 1
srpskohrvatski / српскохрватски: Formula 1
Simple English: Formula One
slovenčina: Formula 1
slovenščina: Formula 1
српски / srpski: Формула 1
Seeltersk: Formel 1
Basa Sunda: Formula Hiji
svenska: Formel 1
Tagalog: Formula One
Türkçe: Formula 1
татарча/tatarça: Formula-1
українська: Формула-1
Tiếng Việt: Công thức 1
West-Vlams: Formule 1
Yorùbá: Formula One
Bân-lâm-gú: Formula 1