Структурализм

Структурализм (лат. structura — құрылым, байланыс, рет)– мәдениеттің көптеген құбылыстарының негізінде шын мәнінде бар логикалық құрылымды іздестірумен байланысты 20 ғасырда пайда болған социогуманитаристикадағы бірнеше бағыттың жалпы аты. Ғылым бағыт ретінде дамуына бірнеше гуманитарлық ғылымның баяндаушылық эмпирик. методтан зерттеудің абстрактілі теоретик. деңгейіне көшуі негізгі себеп болды. Структурализм құрылымдық методтың, моделдеудің, формализациялаудың, математизацияның элементтерін қолдануға негізделген. Құрылымдық метод алғаш рет лингвистикада пайдаланылған, содан соң әдебиеттануда, этнографияда, т.б. гуманитарлық ғылымдарда қолданылды. Ал тар ауқымда структурализм – 20 ғасырдың 60-жылдарында Францияда тараған, құрылымдық методты пайдалануға байланысты пайда болған ғылыми және философиялық идеялардың жиынтығы. Оның негізгі өкілдері – Клод Леви-Стросс, Мишель Фуко, Жак Лакан, Роллан Барт, Л. Альтюссер.

Құрылымдар адамның саналы және бейсаналы іс-әрекетінің нәтижесі, оларды зерттеуші ашуы керек, ал мәдени құбылыстардың ар жағында жатқан құрылымдар тіл, сөз болып кө-рініс береді. Структурализм “адам өлімінің тұжырымдамасы” деген атқа ие болды, өйткені ол адам жайлы, оның бостандығы туралы гуманистік көзқарастарды жоққа шығарды. Структурализм өкілдері бостандық – тек фикция, әрбір әлеуметтік және мәдени нәтиже жалпы құрылымдардан туған: тілден, ми құрылымынан, яғни негізін тірі және өлі табиғаттан табуға болатын құрылымдардан пайда болады деп білді.

[1][2]

Пайдаланған сілтеме

  1. Қазақ энциклопедиясы
  2. Мәдениеттану: жоғарғы оқу орнындары мен колледж студенттеріне арнлған оқулық. Алматы: Раритет, 2005.- 416 бет. ISBN 9965-663-71-8


Other Languages
Afrikaans: Strukturalisme
العربية: بنيوية
asturianu: Estructuralismu
azərbaycanca: Strukturalizm
беларуская (тарашкевіца)‎: Структуралізм
български: Структурализъм
čeština: Strukturalismus
Ελληνικά: Δομισμός
English: Structuralism
Esperanto: Strukturismo
español: Estructuralismo
français: Structuralisme
हिन्दी: संरचनावाद
interlingua: Structuralismo
Bahasa Indonesia: Strukturalisme
日本語: 構造主義
한국어: 구조주의
lietuvių: Struktūralizmas
latviešu: Strukturālisms
македонски: Структурализам
മലയാളം: ഘടനാവാദം
ਪੰਜਾਬੀ: ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ
português: Estruturalismo
română: Structuralism
slovenščina: Strukturalizem
српски / srpski: Структурализам
Basa Sunda: Strukturalisme
svenska: Strukturalism
Türkçe: Yapısalcılık
українська: Структуралізм
oʻzbekcha/ўзбекча: Strukturalizm
中文: 結構主義