Президент

Президент[1] (латын тілінде praesіdens — басшы, алдыңғы қатарда отыратын) — 1) республикалық елдердегі мемлекет басшысы. Президент конституциялық талаптарға (жас мөлшері, өмірбаян тазалығы, мемлекеттік тілді білуі, т.б.) сәйкес келетін азаматтар арасынан белгілі бір мерзімге (3 жылдан (Латвия) 7 жылға (Франция) дейін) сайланады. Көбіне бір адам екі реттен, кейбір елдерде (мысалы, Мексикада) бір реттен артық президент бола алмайды. Бірқатар елде (Франция, Египет, т.б.) қайта сайлану санына шек қойылмаған. Президентті тікелей азаматтар (Ресейде), іріктелген сайлаушылар (АҚШ-та), парламент (Түркияда), арнаулы сайлау алқасы (Германияда) сайлайды.[2] Көлемдері әр түрлі болғанмен президент өкілеттігі барлық елдерде бір-біріне ұқсас (ішкі және сыртқы саясатты анықтау, үкімет мүшелерін тағайындау, заң күші бар құқықтық құжат шығару, бас қолбасшылық) яғни президентке басты билік тетіктері (үкімет, әскер) берілген, бірақ президент өкілеттігі басқару нысанына байланысты әр түрлі жолмен жүзеге асырылады. Көптеген мемлекеттерде президентке ешкімнің тиіспеушілік құқығы берілген. Оны әкімшілік тәртіпте ұстауға және әкімшілік жауапкершілікке тартуға болмайды, қылмыстық жазаға лауазымынан айырғаннан кейін ғана тартылуы мүмкін;[3]

2) қоғамдық, ғылыми, коммерциялық, т.б. ұйымдардың басшысы.[4]

  • Дереккөздер

Дереккөздер

  1. Қазақстан энциклопедиясы, VII-том
  2. Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6
  3. Қазақ энциклопедиясы
  4. Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3


Other Languages
Afrikaans: President
አማርኛ: ፕሬዝዳንት
aragonés: President
Ænglisc: Foresittend
العربية: رئيس
asturianu: Presidente
azərbaycanca: Prezident
беларуская: Прэзідэнт
беларуская (тарашкевіца)‎: Прэзыдэнт
български: Президент
भोजपुरी: राष्‍ट्रपति
bamanankan: Jamanatigi
brezhoneg: Prezidant
bosanski: Predsjednik
català: President
Chavacano de Zamboanga: Presidente
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cūng-tūng
нохчийн: Президент
čeština: Prezident
Чӑвашла: Президент
Cymraeg: Arlywydd
dansk: Præsident
Ελληνικά: Πρόεδρος
English: President
Esperanto: Prezidanto
español: Presidente
eesti: President
euskara: Lehendakari
français: Président
Nordfriisk: President
Frysk: Presidint
Gaeilge: Uachtarán
贛語: 總統
galego: Presidencia
客家語/Hak-kâ-ngî: Chúng-thúng
עברית: נשיא
हिन्दी: राष्ट्रपति
hrvatski: Predsjednik
hornjoserbsce: Prezident
Kreyòl ayisyen: Prezidan
magyar: Elnök
հայերեն: Նախագահ
interlingua: Presidente
Bahasa Indonesia: Presiden
Ilokano: Presidente
íslenska: Forseti
italiano: Presidente
日本語: 大統領
Basa Jawa: Présidhèn
ქართული: პრეზიდენტი
한국어: 대통령
къарачай-малкъар: Президент
kurdî: Serokkomar
Кыргызча: Президент
Latina: Praeses
Limburgs: President
lingála: Prezidá
lietuvių: Prezidentas
latviešu: Prezidents
Basa Banyumasan: Presiden
олык марий: Президент
മലയാളം: പ്രസിഡന്റ്
Bahasa Melayu: Presiden
नेपाली: राष्ट्रपति
Nederlands: President
norsk nynorsk: President
norsk: President
occitan: President
ਪੰਜਾਬੀ: ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
polski: Prezydent
پنجابی: صدر
پښتو: ولسمشر
português: Presidente
Runa Simi: Umalliq
română: Președinte
русский: Президент
русиньскый: Презідент
саха тыла: Бэрэсидьиэн
Scots: Preses
srpskohrvatski / српскохрватски: Predsjednik
Simple English: President
slovenčina: Prezident
slovenščina: Predsednik
Gagana Samoa: Peresitene
Soomaaliga: Madaxweyne
српски / srpski: Председник
svenska: President
Kiswahili: Rais
తెలుగు: అధ్యక్షుడు
тоҷикӣ: Президент
Türkmençe: Prezident
Tagalog: Pangulo
Türkçe: Başkan
татарча/tatarça: Президент
удмурт: Президент
українська: Президент
oʻzbekcha/ўзбекча: Prezident
vèneto: Presidente
Tiếng Việt: Tổng thống
Winaray: Mangulo
吴语: 总统
მარგალური: პრეზიდენტი
ייִדיש: פרעזידענט
Yorùbá: Ààrẹ
中文: 總統
文言: 總統
Bân-lâm-gú: Chóng-thóng
粵語: 總統