Онтогонез

A.
Эмбриондық даму кезіндегі өзгешеліктер.

Онтогонез[1](грек. on – табыс септігінің жалғауы, ontos – нағыз, нақты және генез) – организмнің жеке дара дамуы. Онтогенез ұрық болып түзілуінен бастап, тіршілігінің соңына дейінгі барлық өзгерістердің жиынтығы. Онтогенез терминін неміс биологы Э.Геккель үсынған (1866). Онтогенез барысында дамып келе жатқан организмнің жеке мүшелері өсіп, жіктеледі және бірігеді. Осы күнгі көзқарастар бойынша Онтогенезге бастау болатын жасушаның ішінде организмнің одан әрі дамуын анықтайтын белгілі бір тұқым қуалаушылық бағдарламасы – код түріндегі мағлұмат сақталады. Бұл бағдарлама бойынша Онтогенез барысында ұрықтың әрбір жасушасындағы ядро мен цитоплазманың әсерлесуі; сондай-ақ, ұрықтың әр түрлі жасушалары мен жасуша кешендерінің өзара әрекеттесулері жүзеге асады. Тұқым қуалау аппараты өзіндік белок молекулаларының синтезделуін кодтау (белгілеу) арқылы морфогенетикалық процестердің жалпы бағытын ғана анықтайды, ал олардың нақтылы жүзеге асырылуы белгілі дәрежеде (тұқым қуалаушылық нормасы шеңберінде) сыртқы факторлардың әсеріне тәуелді болады. Организмдердің әр түрлі топтарында Онтогенездің тұқым қуалаушылық бағдарламасының мүлтіксіз орындалу деңгейі мен оның реттелу шегінің мүмкіншілігі мол.[2]

Other Languages
العربية: تطور الجنين
asturianu: Ontogenia
azərbaycanca: Ontogenez
беларуская: Антагенез
беларуская (тарашкевіца)‎: Онтагенэз
български: Онтогенеза
bosanski: Ontogeneza
català: Ontogènia
čeština: Ontogeneze
Deutsch: Ontogenese
Zazaki: Ontoceniye
English: Ontogeny
Esperanto: Individugenezo
español: Ontogenia
eesti: Ontogenees
français: Ontogenèse
galego: Ontoxenia
հայերեն: Օնտոգենեզ
Bahasa Indonesia: Ontogeni
italiano: Ontogenesi
ქართული: ონტოგენეზი
Кыргызча: Онтогенез
latviešu: Ontoģenēze
македонски: Онтогенеза
Plattdüütsch: Ontogenese
norsk: Ontogenese
polski: Ontogeneza
português: Ontogenia
русский: Онтогенез
русиньскый: Онтогенеза
srpskohrvatski / српскохрватски: Ontogenetsko razviće
slovenčina: Ontogenéza
slovenščina: Ontogenija
svenska: Ontogeni
Türkçe: Ontojeni
татарча/tatarça: Онтогенез
українська: Онтогенез
oʻzbekcha/ўзбекча: Ontogenez