Онаяқты шаянтәрізділер

Онаяқты шаянтәрізділер
Қазбалық ауқымы: Devonian–recent
Haeckel Decapoda.jpg
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі:Жануарлар
Жамағаты:Буынаяқтылар
Кіші жамағаты:Шаянтәрізділер
Табы:Жоғарғы сатыдағы шаянтәрізділер
Ұлы сабы:Eucarida
Сабы:Decapoda
Latreille, 1802
Suborders

Dendrobranchiata
Pleocyemata

Омар

Онаяқты шаянтәрізділер көбірек танымал, оларға асшаяндар, шаяндар таңқы шаяндар, тақуа шаяндар жатады. Олардың бес жұп көкірек аяқтары алға жылжуға лайықталған, бірінші жұбы көбінесе жемін ұстауға және қорғануға пайдаланатындықтан, қуатты қысқыштары бар. Басын жауып, көкірек бөлігінің үстінде күлапараға ұқсап тұратын сауыты "карапакс" деп аталады. Қатты сауыт созыла алмайды да, жануардығ өсуіне кедергі жасайды. Сондықтан шаянтәрізділер анда санда ескі жамылғысын тастап отырады. Жаңа сауыты қатайғанға дейін олар мүлдем дәрменсіз күйде. Онаяқты шаянтәрізділердің көбі- бентостық жануарлар, суға жүзуге салмақтары тым ауырлық етеді.

Асшаяндар

Асшаяндар болса,жорғалай да алады, жылдам жүзеді, ал қажет кезінде имек қарнымен серпіле, ыршып секіре алады. Бір қызығы, асшаяндардың көптеген түрлері өз өмірлерін еркек болып бастайды да, 15 жасқа жеткенде кезекті түлеуден кейін ұрғашыға айналып кетеді.Ұрықтанған уылдырықты олар жүзгіш аяқтарымен демеп ұстап, құрсағының астына алып жүреді.

Other Languages
Afrikaans: Tienpotiges
asturianu: Decapoda
azərbaycanca: Onayaqlılar
беларуская (тарашкевіца)‎: Дзесяціногія ракападобныя
български: Десетоноги
brezhoneg: Decapoda
català: Decàpodes
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄:
Cebuano: Decapoda
čeština: Desetinožci
Ελληνικά: Δεκάποδα
English: Decapoda
Esperanto: Dekpieduloj
español: Decapoda
euskara: Decapoda
فارسی: ده‌پایان
français: Decapoda
Gaeilge: Decapoda
galego: Decápodos
hrvatski: Deseteronošci
interlingua: Decapoda
Bahasa Indonesia: Dekapoda
italiano: Decapoda
日本語: 十脚目
한국어: 십각목
kurdî: Dehpê
Latina: Decapoda
Lingua Franca Nova: Decapoda
latviešu: Desmitkājvēži
മലയാളം: ഡെക്കാപോഡ
Nederlands: Tienpotigen
norsk nynorsk: Tifotkreps
norsk: Tifotkreps
occitan: Decapoda
português: Decapoda
Scots: Decapoda
srpskohrvatski / српскохрватски: Deseteronošci
Simple English: Decapod
slovenčina: Desaťnožce
slovenščina: Deseteronožci
српски / srpski: Decapoda
Kiswahili: Kamba (gegereka)
Tagalog: Decapoda
lea faka-Tonga: Veʻehongofulu
українська: Десятиногі
اردو: دسپا
Tiếng Việt: Giáp xác mười chân
Winaray: Decapoda
中文: 十足目
Bân-lâm-gú: Cha̍p-kha-ba̍k
粵語: 十腳目