Металдар

A.
Металдар


МеталдарЭлектр тоғы мен жылуды жақсы өткізетін, пластикалық қасиеті жоғары, жылтыр заттар. Мұндай қасиеттердің болуы металдардың ішкі құрылымымен байланысты.

Металдардың (сынаптан басқа) кристалдық тор көздерінде металл атомдары орналасқан. Олар бір-бірімен металдық байланыспен байланысады. Металдардың иондану энергиясы аз болғандықтан олардың валенттік электрондары оңай бөлініп, бүкіл кристалдың бойында еркін қозғала алады. Сондықтан олардың жиынтығын электрон газы деп те атайды. Су ерітінділеріндегі реакциялар үшін металдың активтілігі оның активті қатардағы орнына байланысты.

Металдардың қаттылығы, температураға төзімділігі күнделікті тәжірибеде шешуші рөл атқарады. Егер шыны хроммен кесілсе, ал цезийді адам тырнағымен-ақ кесе алады. Кейбір металдар жұмсақ (күміс, алтын, т.б.) болғандықтан таза металдардың орнына олардың бір-бірімен құймалары қолданылады. Ең алғаш алынған құймалардың бірі – қола.

Темір мен оның құймалары (шойын, болат) қара металдар, ал қалғандары түсті металдар; алтын, күміс, платина химиялық реактивтерге төзімділігіне байланысты асыл металдар; сумен әрекеттесіп сілті түзетін металдарды сілтілік (Lі, Na, K, Rb, Cs), ал жер қыртысының негізін құрайтындарын сілтілік жер металдар; массалық үлесі 0,01%-дан аспайтындарын сирек металдар деп атайды. Өнеркәсіпте металдарды негізінен пирометаллургия, гидрометаллургия және электрметаллургия әдістерімен алады. Металдар электр сымдарын, тұрмысқа қажет бұйымдар (қазан, балға, т.б.) жасауда, т.б. кеңінен қолданылады.

Кейбір металдар

  1. Сілтілік металдар:
  2. Сілтілік-жер металдар:
  3. Амфотерлі металдар (екідайлы):
  4. Бағалы металдар:

Табиғатта көп кездесетін металдар қатарына жатады:

Толық мақаласы: Табиғи металдар
  • Al (8,1%)
  • Fe (4,65%)
  • Ca (3,6%)
  • Na (2,64%)
  • K (2,5%)
  • Mg (2,1%)
  • Tі (0,57%)
  • Mn (0,1%)
  • Ba (0,05%)
  • Sr (0,03%)
  • Қалғандары (0,1365%)
Other Languages
Afrikaans: Metaal
Alemannisch: Metalle
aragonés: Metal
العربية: فلز
مصرى: معدن
asturianu: Metal
azərbaycanca: Metal
башҡортса: Металдар
Boarisch: Metoi
беларуская: Металы
беларуская (тарашкевіца)‎: Мэтал
български: Метал
বাংলা: ধাতু
brezhoneg: Metal
bosanski: Metal (hemija)
català: Metall
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gĭng-sṳ̆k
کوردی: کانزا
čeština: Kovy
Чӑвашла: Металсем
Cymraeg: Metel
dansk: Metal
Deutsch: Metalle
Ελληνικά: Μέταλλα
emiliàn e rumagnòl: Metâl
English: Metal
Esperanto: Metalo
español: Metal
eesti: Metallid
euskara: Metal
estremeñu: Metal
فارسی: فلز
suomi: Metalli
Võro: Metal
føroyskt: Metal
français: Métal
Nordfriisk: Metal
Gaeilge: Miotal
贛語: 金屬
Gàidhlig: Meatailt
galego: Metal
گیلکی: فلز
Avañe'ẽ: Kuarepoti
ગુજરાતી: ધાતુ
客家語/Hak-kâ-ngî: Kîm-su̍k
עברית: מתכת
हिन्दी: धातु
Fiji Hindi: Dhaatu
hrvatski: Kovine
Kreyòl ayisyen: Metal
magyar: Fémek
հայերեն: Մետաղ
interlingua: Metallo
Bahasa Indonesia: Logam
Ilokano: Metal
Ido: Metalo
íslenska: Málmur
italiano: Metallo
日本語: 金属
Patois: Metal
la .lojban.: jinme
Basa Jawa: Logam
ქართული: ლითონები
ಕನ್ನಡ: ಲೋಹ
한국어: 금속
कॉशुर / کٲشُر: دھات
kurdî: Kanza
Кыргызча: Металл
Latina: Metallum
Lëtzebuergesch: Metall
Lingua Franca Nova: Metal
Limburgs: Metaal
lumbaart: Metal
lietuvių: Metalai
latviešu: Metāli
Malagasy: Metaly
македонски: Метал
മലയാളം: ലോഹം
монгол: Металл
मराठी: धातू
Bahasa Melayu: Logam
မြန်မာဘာသာ: သတ္တု
Plattdüütsch: Metall
Nedersaksies: Metaal
नेपाली: धातु
नेपाल भाषा: धातु
Nederlands: Metaal
norsk nynorsk: Metall
norsk: Metall
Nouormand: Méta
occitan: Metal
ଓଡ଼ିଆ: ଧାତୁ
Ирон: Згъæр
ਪੰਜਾਬੀ: ਧਾਤ
polski: Metale
Piemontèis: Metal
پنجابی: دعات
português: Metal
Runa Simi: Q'illay
română: Metal
armãneashti: Metalu
русский: Металлы
русиньскый: Ков
sicilianu: Mitallu
Scots: Metal
srpskohrvatski / српскохрватски: Metal
Simple English: Metal
slovenčina: Kov
slovenščina: Kovina
chiShona: Simbi
Soomaaliga: Bir
shqip: Metalet
српски / srpski: Метал
Seeltersk: Metal
Basa Sunda: Logam
svenska: Metall
Kiswahili: Metali
தமிழ்: உலோகம்
తెలుగు: లోహాలు
ไทย: โลหะ
Tagalog: Metal
Türkçe: Metal
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: مېتال
українська: Метали
اردو: دھات
oʻzbekcha/ўзбекча: Metallar
vèneto: Metałi
vepsän kel’: Metall
Tiếng Việt: Kim loại
Winaray: Metal
吴语: 金属
isiXhosa: I-metal
ייִדיש: מעטאל
Yorùbá: Mẹ́tàlì
中文: 金属
文言: 金屬
Bân-lâm-gú: Kim-sio̍k
粵語: 金屬
isiZulu: Insimbi