Кәді

Кәді
Solanum melongena ja02.jpg
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі:Өсімдіктер
Бөлімі:Гүлді өсімдіктер
Табы:Қос жарнақтылар
(unranked)Asterids
Сабы:Solanales
Тұқымдасы:Solanaceae
Кіші тұқымдасы:Solanoideae
Тайпасы:Solaneae
Тегі:Solanum
Түрі:S. melongena
Екі-есімді атауы
Solanum melongena
L.Carolus
Кәді, шикі
Nutritional value per 100 g (3.5 oz)
Energy 20 kcal   100 kJ
Carbohydrates     5.7 g
- Sugars  2.35 g
- Dietary fiber  3.4 g  
Fat0.19 g
Protein 1.01 g
Thiamin (Vit. B1)  0.039 mg  3%
Riboflavin (Vit. B2)  0.037 mg  2%
Niacin (Vit. B3)  0.649 mg  4%
Pantothenic acid (B5)  0.281 mg 6%
Vitamin B6  0.084 mg6%
Folate (Vit. B9)  22 μg 6%
Vitamin C  2.2 mg4%
Calcium  9 mg1%
Iron  0.24 mg2%
Magnesium  14 mg4% 
Phosphorus  25 mg4%
Potassium  230 mg  5%
Zinc  0.16 mg2%
Manganese 0.25 mg
Percentages are relative to US
USDA Nutrient database

Кәді (Баялды лат. Solanum melongena) – алқалар тұқымдасына жататын бір жылдық көкөніс дақылы. Отаны – Оңүстік және Орталық Америка. Кәді пішіні бұтақты, тамыр жүйесі кіндік типтес, жақсы дамыған дақыл. Жапырақтары ірі, қатты, бестармақты. Гүлдері дара жынысты, бір үйлі, айқас тозаңданады. Жемісі сопақша, домалақ, цилиндр тәріздес, түсі сары немесе ақ сары және қатты келеді. Дақыл топырақ құнарлылығын талап етеді, қуаңшылыққа төзімді, бірақ көп өнім алу үшін көп суғару қажет. Кәді көшет арқылы және көшетсіз тәсілдермен өсіріледі. Өсімдіктің өсіп-өнуіне қолайлы темперетура 25 – 27°С аралығы. К 2l3 – ерте пісетін (40 – 60 күн) дақыл. Өнімділігі 1 га-дан 200 – 1000 ц-ге дейін. Жас жемістері өңделгеннен соң тағамға, консерві өнеркәсібінде шикізат, малға азық ретінде пайдаланылады. Жемістерінде 5 – 6% құрғақ зат, 2,5% қант, 0,55% протеин, 0,13% май, С витамині, минералдық тұздар, органикалық қышқылдар, т.б. заттар бар. Кәдіні тұздауға, бұқтыруға, қуыруға болады және одан кәді уылдырығы жасалады. Қазақстандағы ең көп тараған, ерте пісетін, суыққа төзімді сорты – «Грибовский 37».[1]

Other Languages
Аҧсшәа: Абаклаџьан
Acèh: Truëng
አማርኛ: ባዚንጀን
Ænglisc: Ǣgwyrt
العربية: باذنجان
azərbaycanca: Badımcan
تۆرکجه: بادیمجان
Bikol Central: Talong
беларуская: Баклажан
български: Патладжан
भोजपुरी: बैगन
Bislama: Obesin
বাংলা: বেগুন
བོད་ཡིག: རྡོ་ལུ་མ།
brezhoneg: Berjinez
bosanski: Patlidžan
català: Albergínia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Giò (sĭk-ŭk)
کوردی: باینجان
Cymraeg: Planhigyn ŵy
dansk: Aubergine
Deutsch: Aubergine
dolnoserbski: Oberžina
ދިވެހިބަސް: ބަށި
Ελληνικά: Μελιτζάνα
English: Eggplant
Esperanto: Melongeno
eesti: Baklažaan
euskara: Alberjinia
فارسی: بادنجان
suomi: Munakoiso
français: Aubergine
Nordfriisk: Aubergine
Gaeilge: Ubhthoradh
galego: Berenxena
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Vaingim
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌰𐌳𐌳𐌾𐌰𐌺𐍂𐌰𐌽
ગુજરાતી: રીંગણ
客家語/Hak-kâ-ngî: Khiò
עברית: חציל
हिन्दी: बैंगन
hrvatski: Patlidžan
hornjoserbsce: Oberžina
Kreyòl ayisyen: Berejèn
magyar: Padlizsán
Հայերեն: Բադրիջան
Bahasa Indonesia: Terung
Ilokano: Tarong
ГӀалгӀай: Жакъоп
íslenska: Eggaldin
日本語: ナス
Basa Jawa: Térong
ქართული: ბადრიჯანი
Qaraqalpaqsha: Baklajan
Kabɩyɛ: Kela
Kongo: Kitsukulu
ಕನ್ನಡ: ಬದನೆ
한국어: 가지 (식물)
कॉशुर / کٲشُر: وانٛگُن
kurdî: Balîcan
Кыргызча: Баклажан
Ladino: Berendjena
лакку: Бадуржан
lingála: Sóló
lietuvių: Baklažanas
latviešu: Baklažāns
македонски: Модар патлиџан
മലയാളം: വഴുതന
मराठी: वांगे
Bahasa Melayu: Terung
မြန်မာဘာသာ: ခရမ်းပင်
مازِرونی: وینگوم
Napulitano: Mulignana
नेपाली: भान्टा
Nederlands: Aubergine (plant)
norsk nynorsk: Aubergine
norsk: Aubergine
occitan: Aubergina
ଓଡ଼ିଆ: ବାଇଗଣ
ਪੰਜਾਬੀ: ਬੈਂਗਨ
Kapampangan: Balasenas
Picard: Oubàrjine
پنجابی: بتاؤں
پښتو: بانجان
português: Beringela
română: Vânătă
armãneashti: Vinitâ
русский: Баклажан
Kinyarwanda: Urutoryi
संस्कृतम्: वृन्ताकः
sicilianu: Milinciana
سنڌي: واڱڻ
srpskohrvatski / српскохрватски: Patlidžan
Simple English: Aubergine
slovenščina: Jajčevec
српски / srpski: Патлиџан
Basa Sunda: Térong
svenska: Aubergine
Kiswahili: Mbiringani
தமிழ்: கத்தரி
ತುಳು: ಗುಳ್ಳ
తెలుగు: వంకాయ
тоҷикӣ: Бодинҷон
ትግርኛ: መለንዛና
Tagalog: Talong
lea faka-Tonga: Paingani
Türkçe: Patlıcan
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: Çeyze
українська: Баклажан
اردو: بینگن
oʻzbekcha/ўзбекча: Baqlajon
Tiếng Việt: Cà tím
West-Vlams: Aubergine
walon: Belindjele
Winaray: Tarong
吴语: 落苏
ייִדיש: פאטלעזשאן
Vahcuengh: Lwggwz
中文:
Bân-lâm-gú: Kiô-á
粵語: 矮瓜