Кібісе жылы

Кібісе жылы — төрт жыл сайын бір айналып келетін, басқа жылдарда 365 күн болса, бұнда 366 күн бар жыл.

Кібісе жы­лының пайда болуы ежелгі Мысырдан бастау алған. Осы елдің ғалымы Сотис сонау жылдардың өзінде «Сүмбіле» ең жарық жұлдызын біраз уақыт зерттеген. Оның таңертеңгі­­лік оңтүстік көкжиектен көрінуінен бастап, әр жылдың 365 күннен тұратынын анықта­ған. Ал Сотистің Сүмбіле жұлдызын зерт­теуі көк­тем кезінде ағыл-тегіл таситын Ніл өзені суының шаруалардың үлкен еңбек­пен ек­кен егістік алқаптарын шайып кетуіне байланысты болды. Осылайша, жұлдыздардың жай-күйін терең зерттеген египеттік ғалымдар күндерді жаңылмай санай отырып, халыққа Сүмбіленің туатын мезгілін дер кезінде ескертіп жүрді. Осын­дай санақтың нәтижесінде өзіміз бүгінгі күні қолданылып жүрген күнтізбе пайда болды. Сөйтіп, ғалымдар күн мен түннің теңелу уақытының арасын жыл деп атады. Жылдың төрт мезгілін аңғарып, бір жылды жылдың мезгілдеріне сәйкес төртке бөлді. Бұған қоса, ғалымдар өздерінің зерттеуінде әр үш жылдың 365 күнге аяқталып, ал әрбір төртінші жылдың күн саны алдағы үш жылда бір күннің артық қалуы салдарынан 366 күнге толатынын дәлме-дәл есептеп шығарды. Міне, осыдан келіп, славьяндар «ви­сокосный», ал мұсылман елдері «Кібісе жыл» деп атайтын жыл пайда болды. Ал үш жылда бір рет қайталанып келетін басы артық бір күн ақпан айының үлесіне тиді. Осылай Кібісе жылы пайда болды.[1]

  • Дереккөздер
Other Languages
Afrikaans: Skrikkeljaar
Alemannisch: Schaltjahr
Ænglisc: Bises
العربية: سنة كبيسة
অসমীয়া: অধিবৰ্ষ
asturianu: Añu bisiestu
azərbaycanca: Uzun il
башҡортса: Кәбисә йыл
Boarisch: Schoitjoa
žemaitėška: Kelamė̄jė metā
беларуская: Высакосны год
беларуская (тарашкевіца)‎: Высакосны год
भोजपुरी: अधिबरिस
Bahasa Banjar: Tahun kabisat
বাংলা: অধিবর্ষ
brezhoneg: Bloavezh bizeost
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nông-nièng
нохчийн: Високосан шо
کوردی: ساڵی پڕ
čeština: Přestupný rok
Cymraeg: Blwyddyn naid
dansk: Skudår
Deutsch: Schaltjahr
dolnoserbski: Pśestupne lěto
Ελληνικά: Δίσεκτο έτος
English: Leap year
Esperanto: Superjaro
español: Año bisiesto
eesti: Liigaasta
euskara: Bisurte
فارسی: سال کبیسه
Võro: Liigaastak
føroyskt: Leypár
Nordfriisk: Skregeljuar
furlan: An bisest
贛語: 閏年
Gàidhlig: Bliadhna-leum
galego: Ano bisesto
ગુજરાતી: લિપ વર્ષ
客家語/Hak-kâ-ngî: Yun-ngièn
हिन्दी: अधिवर्ष
hornjoserbsce: Přestupne lěto
Kreyòl ayisyen: Bisektil
magyar: Szökőév
Հայերեն: Նահանջ տարի
interlingua: Anno bissextil
Bahasa Indonesia: Tahun kabisat
íslenska: Hlaupár
italiano: Anno bisestile
日本語: 閏年
Basa Jawa: Taun wuntu
kalaallisut: Ukioq ilassutilik
ಕನ್ನಡ: ಅಧಿಕ ವರ್ಷ
한국어: 윤년
Ripoarisch: Schalldtjoohr
kernowek: Bledhen lamm
Lëtzebuergesch: Schaltjoer
лезги: Яргъи йис
Limburgs: Sjrikkeljaor
lietuvių: Keliamieji metai
latviešu: Garais gads
मैथिली: अधिक वर्ष
македонски: Престапна година
മലയാളം: അധിവർഷം
монгол: Өндөр жил
मराठी: लीप वर्ष
Bahasa Melayu: Tahun lompat
မြန်မာဘာသာ: ရက်ထပ်နှစ်
Plattdüütsch: Schaltjohr
नेपाली: अधिक वर्ष
नेपाल भाषा: लीप दँ
Nederlands: Schrikkeljaar
norsk nynorsk: Skotår
norsk: Skuddår
Sesotho sa Leboa: Ngwagamolele
ਪੰਜਾਬੀ: ਲੀਪ ਸਾਲ
português: Ano bissexto
Runa Simi: Wakllanwata
română: An bisect
русиньскый: Переступный рік
संस्कृतम्: अधिवर्षम्
Scots: Leap year
سنڌي: ليپ سال
davvisámegiella: Gárgádusjahki
srpskohrvatski / српскохрватски: Prijestupna godina
Simple English: Leap year
slovenčina: Priestupný rok
slovenščina: Prestopno leto
Gagana Samoa: Puna ifo tausaga
Soomaaliga: Sanad Maalin Dheer
српски / srpski: Преступна година
Basa Sunda: Taun kabisat
svenska: Skottår
тоҷикӣ: Соли кабиса
Türkçe: Artık yıl
татарча/tatarça: Кәбисә ел
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كەبىسە يىلى
українська: Високосний рік
oʻzbekcha/ўзбекча: Kabisa yili
vèneto: Ano bixesto
Tiếng Việt: Năm nhuận
Winaray: Tuig bisyesto
吴语: 闰年
хальмг: Немсән җил
მარგალური: ნარკი წანმოწანა
ייִדיש: עיבור יאר
Vahcuengh: Bi'nyinh
中文: 闰年
Bân-lâm-gú: Lūn-nî
粵語: 閏年