Дегелектәрізділер

Дегелектәрізділер

Дегелектәрізділер немесе Ұзынсирақтылар (лат. Сіconііformes) – қырлы төсті құстардың бір отряды. Шығу тегі жөнінен бірқазандарға жақын, олигоцен дәуірінен белгілі. Дене тұрқы орташа, мойны, тұмсығы 4 бармақты, аяқтары ұзын. Тұмсығы үшкір, тік не орақ пішінді келеді. Қауырсындарының түсі әр түрлі. Қораздары мен мекиендерінің қауырсыны біркелкі болады. Дегелектәрізділер су айдындарына таяу жерлерде тіршілік етеді, көпшілігі қорегін таяз судан ұстайды, тек марабу деген түрі тропиктік өңірдің құрғақ жерлерінде тіршілік етіп, өлексемен қоректенеді. Дегелектәрізділердің 6 тұқымдасының (құтандар, дегелектер, қайықтұмсықтылар, китбастылар, балғабастылар, тырнақұтандар) 118 түрі Арктика мен Антарктидадан басқа жерлерде (әсіресе, тропиктік, субтропиктік аймақтарда) кеңінен тараған. Көпшілік түрі моногамды, топталып тіршілік етеді. 2 – 9 жұмыртқа салып, оны қоразы да, мекиені де 15 – 35 күндей кезектесіп басып шайқайды. Балапандары қызылшақа болып туады, оларды аталығы да, аналығы да бірігіп 1 – 4 айдай қоректендіреді. Дегелектәрізділер – жыл құстары. Көпшілігінде дыбыстық сіңірлер, жарғақтар, жемсауы болмайды. Ұсақ су жәндіктерімен, омыртқалы жануарлармен (балық, көлбақа, құрбақа, жылан, т.б.) қоректенеді. Дегелектәрізділердің дегелек тұқымдасының 2 түрі (ақ дегелек, қара дегелек), құтан тұқымдасының 2 түрі (кіші құтан, сары құтан), тырнақұтан тұқымдасының 2 түрі (қалбағай, қарабай) Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. Ал Қиыршығыс дегелегі, Сарытұмсық құтан, Қызылаяқты тырнақұтан өте сирек кездесетіндіктен қорғауға алынып, Халықар. табиғат қорғау одағының «Қызыл кітабына» енгізілген.[1][2]

  • Дереккөздер

Дереккөздер

  1. Қазақ энциклопедиясы
  2. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Биология / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007. - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3


Other Languages
Afrikaans: Ooievaaragtiges
العربية: لقلقيات
azərbaycanca: Leyləkkimilər
башҡортса: Ҡауҙы һымаҡтар
беларуская: Буслападобныя
български: Щъркелоподобни
brezhoneg: Ciconiiformes
català: Ciconiformes
čeština: Brodiví
Cymraeg: Ciconiiformes
Deutsch: Schreitvögel
Ελληνικά: Πελαργόμορφα
English: Ciconiiformes
español: Ciconiiformes
euskara: Ciconiiformes
Nordfriisk: Straalfögler
galego: Ciconiformes
客家語/Hak-kâ-ngî: Fôn-hìn-muk
עברית: חסידאים
hrvatski: Rodarice
interlingua: Ciconiiformes
Bahasa Indonesia: Ciconiiformes
íslenska: Storkfuglar
italiano: Ciconiiformes
한국어: 황새목
Ladino: Siguenya
Limburgs: Oejevaarechtege
latviešu: Stārķveidīgie
македонски: Штрковидни
मराठी: करकोचा
Nederlands: Ooievaarachtigen
norsk nynorsk: Storkefuglar
occitan: Ciconiiformes
polski: Bocianowe
português: Ciconiiformes
română: Ciconiiforme
русиньскый: Бродуны
sicilianu: Ciconiiformes
srpskohrvatski / српскохрватски: Rodarice
Simple English: Ciconiiformes
slovenčina: Bocianotvaré
slovenščina: Močvirniki
српски / srpski: Родарице
svenska: Storkfåglar
Tagalog: Ciconiiformes
Türkçe: Leyleksiler
татарча/tatarça: Ләкләксыманнар
українська: Лелекоподібні
Tiếng Việt: Bộ Hạc
Winaray: Ciconiiformes
Zeêuws: Eiberachtegen
中文: 鹳形目
粵語: 鸛形目