Бағдат

Қала
Бағдат
بغداد
Baghdad Red zone.jpg
ЕлИрак
СтатусыАстана
МухафазаБағдат
Координатасы33°21′ с. е. 44°25′ ш. б. / 33.350° с. е. 44.417° ш. б. / 33.350; 44.417 (G) (O) (O) (Я)
МэрСабир аль-Исави
Құрылған уақыты762
Жер аумағы204,2 км²
Орталығының биiктігі34 м
Тұрғыны5 258 383 (1 қаңтар 2008) адам (2008)
Тығыздығы25 751 адам/км²
Шоғырлануы8 000 000
Уақыт белдеуіUTC+3, жазда UTC+4
Ресми сайтыhttp://www.baghdadgov.com/
Бағдат (Ирак)
Red pog.png

Бағдат (ежелгі парсының ‘M “баға” — құдай, kAk “дад” — сый, яғни, “құдайдың берген сыйы” сөзінен шыққан деген жорамал бар) — Ирактың астанасы, Бағдат мухафазының әкімшілік орталығы. Тигр өзенінің екі жағасын бойлай Дияла өзенінің сағасына дейінгі аралықта, Жерорта теңізі, орталық және Оңтүстік Азия елдерін жалғастыратын жолдар тоғысында орналасқан. Халқы 3 млн. (1996).

Тарихы

Бағдатты 762 жылы Мадинатус Салам (Бейбіт қала) деген атпен халиф Мансұр салдырып, Аббас халифатының астанасына айналдырады. Бұрын оның орнында шағын елді мекен болған. IX ғасырда қала қолөнер кәсібі мен сауда-саттықтың, ортағасырлық араб мәдениетінің ірі орталығына айналған. Бағдат арқылы Үндістаннан, Арабиядан, Еуропа елдерінен тауарлар тасылды. Аббас әулетінің халифаты ыдырағаннан кейін өзінің саяси маңызын жоғалтқанымен, күллі шығыс жұрты табынған ғылым орталық болып қала берді. XIII ғасырда Бағдатта 30-дан астам кітапхана болған. 945 жылы Буида әулетінің, 1055 жылы Салжұқ әулетінің қол астына өткен. 1258 жылы Бағдатты Шыңғыс хан әулеті басып алып, қаланы қиратып, тонады. XIV ғасырдың соңы мен XV ғасырдың басында Әмір Темір бұл қаланы екі рет жаулап алды. XVI-XVII ғасырларда Бағдат біресе османлылардың, біресе парсылардың билігіне өтіп отырды. 1638-1917 жылдары қала Ұлы Османлы Мемлекетінің құрамында болды. 1917 жылы ағылшын әскерлері басып алды. 1920 жылдан бастап Ұлыбританияның мандатымен басқарылатын аймақтың әкімшілік орталығы, 1921-1958 жылдары Ирак әмірлігінің астанасы. Отаршылдыққа қарсы ұлт-азаттық қозғалыстың (1948, 1949, 1952, 1954 жылғы ірі көтерілістердің) ошағы болды. 1958 жылдан Ирак Республикасының астанасы.

Other Languages
Acèh: Baghdad
адыгабзэ: Багдад
Afrikaans: Bagdad
Alemannisch: Bagdad
አማርኛ: ባግዳድ
aragonés: Bagdad
العربية: بغداد
مصرى: بغداد
অসমীয়া: বাগদাদ
asturianu: Bagdag
авар: Багъдад
azərbaycanca: Bağdad
تۆرکجه: بغداد
башҡортса: Бағдад
žemaitėška: Bagdads
Bikol Central: Baghdad
беларуская: Багдад
беларуская (тарашкевіца)‎: Багдад
български: Багдад
bamanankan: Baghdad
বাংলা: বাগদাদ
བོད་ཡིག: པ་ག་ཏ
brezhoneg: Baghdad
bosanski: Bagdad
буряад: Багдад
català: Bagdad
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Baghdad
нохчийн: БагӀдад
Cebuano: Baghdad
کوردی: بەغدا
corsu: Baghdad
qırımtatarca: Bağdad
čeština: Bagdád
Чӑвашла: Пахтат
Cymraeg: Baghdad
dansk: Bagdad
Deutsch: Bagdad
Zazaki: Beğdad
डोटेली: बगदाद
ދިވެހިބަސް: ބަޣުދާދު
Ελληνικά: Βαγδάτη
English: Baghdad
Esperanto: Bagdado
español: Bagdad
eesti: Bagdad
euskara: Bagdad
estremeñu: Bagdad
فارسی: بغداد
suomi: Bagdad
Võro: Bagdad
føroyskt: Bagdad
français: Bagdad
arpetan: Bagdad
Frysk: Bagdad
Gaeilge: Bagdad
Gàidhlig: Baghdad
galego: Bagdad
گیلکی: بغداد
客家語/Hak-kâ-ngî: Baghdad
עברית: בגדאד
हिन्दी: बग़दाद
Fiji Hindi: Baghdad
hrvatski: Bagdad
hornjoserbsce: Bagdad
Kreyòl ayisyen: Bagdad
magyar: Bagdad
Հայերեն: Բաղդադ
interlingua: Bagdad
Bahasa Indonesia: Bagdad
Interlingue: Bagdad
Ilokano: Baghdad
ГӀалгӀай: БагIдад
Ido: Bagdad
íslenska: Bagdad
italiano: Baghdad
日本語: バグダード
la .lojban.: bagdad
Basa Jawa: Bagdad
ქართული: ბაღდადი
Qaraqalpaqsha: Bag'dad
Taqbaylit: Beɣdad
Адыгэбзэ: Багдад
Kabɩyɛ: Pagidaadɩ
Gĩkũyũ: Baghdad
kalaallisut: Baghdad
ಕನ್ನಡ: ಬಾಗ್ದಾದ್
한국어: 바그다드
kurdî: Bexda
kernowek: Baldak
Кыргызча: Багдат
Latina: Bagdatum
Ladino: Bagdad
Lëtzebuergesch: Bagdad
лезги: Багъдад
Lingua Franca Nova: Baghdad
Limburgs: Bagdad
lumbaart: Baghdad
لۊری شومالی: بأغداد
lietuvių: Bagdadas
latviešu: Bagdāde
Malagasy: Baghdad
олык марий: Багдад
Māori: Baghdad
македонски: Багдад
മലയാളം: ബാഗ്ദാദ്
монгол: Багдад
मराठी: बगदाद
Bahasa Melayu: Baghdad
Mirandés: Bagdade
မြန်မာဘာသာ: ဘဂ္ဂဒက်မြို့
مازِرونی: بغداد
Dorerin Naoero: Baghdad
Plattdüütsch: Bagdad
नेपाल भाषा: बग्दाद
Nederlands: Bagdad
norsk nynorsk: Bagdad
norsk: Bagdad
Chi-Chewa: Baghdad
occitan: Bagdad
ଓଡ଼ିଆ: ବାଗଦାଦ
Ирон: Багдад
ਪੰਜਾਬੀ: ਬਗ਼ਦਾਦ
Papiamentu: Bagdad
Picard: Bagdad
Norfuk / Pitkern: Baagdad
polski: Bagdad
Piemontèis: Baghdad
پنجابی: بغداد
پښتو: بغداد
português: Bagdá
Runa Simi: Bagdad
română: Bagdad
tarandíne: Baghdad
русский: Багдад
русиньскый: Баґдад
саха тыла: Багдад
sardu: Bagdad
sicilianu: Baghdad
Scots: Baghdad
سنڌي: بغداد
srpskohrvatski / српскохрватски: Bagdad
සිංහල: බැග්ඩැඩ්
Simple English: Baghdad
slovenčina: Bagdad
slovenščina: Bagdad
chiShona: Baghdad
Soomaaliga: Baqdaad
shqip: Bagdadi
српски / srpski: Багдад
Seeltersk: Bagdad
svenska: Bagdad
Kiswahili: Baghdad
ślůnski: Bagdad
தமிழ்: பகுதாது
тоҷикӣ: Бағдод
Türkmençe: Bagdat
Tagalog: Baghdad
Tok Pisin: Bagdad
Türkçe: Bağdat
татарча/tatarça: Багдад
Twi: Baghdad
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: باغداد
українська: Багдад
اردو: بغداد
oʻzbekcha/ўзбекча: Bagʻdod
vèneto: Bagdad
vepsän kel’: Bagdad
Tiếng Việt: Bagdad
Volapük: Bagdad
walon: Bagdet
Winaray: Baghdad
Wolof: Bagdad
吴语: 巴格达
მარგალური: ბაღდადი
ייִדיש: באגדאד
Yorùbá: Baghdad
中文: 巴格达
文言: 巴格達
Bân-lâm-gú: Baghdad
粵語: 巴格達