Hɛkʊ nɛ Hɛkʊ Alɩwaatʊ (Moyen Age)

Hɛkʊ nɛ Hɛkʊ Alɩwaatʊ kɛ Eerɔpʊ tɛ canaʊ tɔm alɩwaatʊ. Alɩwaatʊ ndʊ tɩpaɣzɩna kpaɣɖʊ 5 pʊwolo pɩtalɩ kpaɣɖʊ 15. Kpaɣɖʊ ŋgʊ kɩ-tɛ alɩwaatʊ taa Room Wɩsɩ Ɖɩɖʊyɛ tɛ Ampiiri paɣzɩ tɔlʊʊ nɛ kɩtɛzɩ tɛŋgɛlɛɛ Ɖanʊʊ lʊlʊʊ alɩwaatʊ nɛ kajalaɣ ñɩnʊʊ nɛ natʊ sɔsɔtʊ alɩwaatʊ.

Wɛɛ anaa awɛ kɩbɩnjaazɩ alɩwaatʊ nɛ alɩwaatʊ kɩfatʊ pɛ-hɛkʊ taa, alɩwaatʊ ndʊ pɛtɛyɩ-tʊ pʊɖɔɔ. Ɖɩnaɣ hayi Alɩwaatʊ Kɩmaɣnatʊ (kpaɣɖʊ 6 ŋtalɩ 10 ŋgʊ), hɛkʊ Alɩwaatʊ Kɩmaɣnatʊ (kpaɣɖʊ 11 ŋtalɩ 13 ŋgʊ) nɛ kɩɖɩnatʊ Alɩwaatʊ Kɩmaɣnatʊ (kpaɣɖʊ 14 ŋtalɩ 15 ŋgʊ).

Ɛyaa kɩɩɖɔʊ nɛ tɛtʊ sɔsɔtʊ kɩɩɖɔʊ nɛ ɛyaa sʊʊ nɛ lɩʊ kɛ kɩbɩnjaazɩ kɩɖɩnaʊ alɩwaatʊ taa wɛ halɩ pɩkɔɔ pɩtalɩ hayi Kɩmaɣnaʊ Alɩwaatʊ nɛ ɛyaa mɛɛsa tokuli waa sʊʊ nɛ pasɩɩ kewiisi kɩfasɩ kɛ Room Wɩsɩ Ɖɩɖʊyɛ ajɛyɛ kɩbɩna lonaa taa. Paa yee alɩwaatʊ ndʊ tɩ-taa lɛɛzɩtʊ ɛlaba pɩlɩna ɛyaa ɛsakuliye cɔlɔ kɔyɔ, patapɩzɩɣ patʊɣʊ pa-tɩ nɛ kɩbɩnjaazɩ cɔlɔ tɛ ŋgʊ. Room Ampiri wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa hɔɔlʊʊ ŋgʊ kɩɩna tɛtʊ ñamsʊʊ tɛ tɩlasɩ yɔ kɩɩwɛna ɖoŋ sɔsɔŋ nɩɩyɛ pɛ-ɛjaɖɛ taa nɛ payaɣ-ɖɩ se Ampiri Pɩzantɛ.

Alɩwaatʊ ndʊ tɩ-taa kilesa kɩ-tɛ ajɛyɛ sakɩyɛ Wɩsɩ Ɖɩlɩyɛ kɩmaɣnɩyɛ taa nɛ Afrika nɛ Hayi kiŋ pɩtɩŋna malɩŋ ɛsɔ sɛtʊ ñʊŋ tɩ-naa kpaɣɖʊ 7 alɩwaatʊ taa. Wɩsɩ Ɖɩdʊyɛ taa lɛ, kewiisi ajɛyɛ naayɛ mʊwaaɣ Room paɣtʊ naa sakɩyɛ, pɩ-tɛ alɩwaatʊ ndʊ tɩ-taa lɛ, Krɩstʊ ɛsɔ sɛtʊ aŋgba kaaɖɩna a-tɩ cɛyʊʊ nɛ amaɣ maacɔ yaa mʊwanɩ waa ɛsɔ sɛtʊ kuduyuŋ.

Frankɩ waa kewiyaɣ ɖɛzɩtʊ alɩwaatʊ, ɛyaa mba paɖanɩ fezuu Wɩsɩ Ɖɩɖʊyɛ taa Krɩstʊ ñɩma tɛ Ampiri kɛ kpaɣɖʊ 9 alɩwaatʊ taa pʊcɔ kɩkɛsɩ kɩ-tɩ pɩlɩna Hayi yɔɔ Vikings waa tɛ yoŋ nɛ Hɔŋirii mba tɛ yoŋ nɛ Wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa yɔɔ kiŋ nɛ malɩŋ tɛ ñɩŋ nɛ Haɖɛ yɔɔ kiŋ.

Pɩnaɣ kudoku wayi lɛ, kpaɣna Alɩwaatʊ kɩmaɣnatʊ hɛkʊ taa ndʊ taa lɛ, Eerɔpʊ ajɛyɛ taa ɛyaa ɖɔ piŋ pɩtɩŋna lɛɛzʊʊ kpɛlɩ nɛ kpɛlɩ tɩlɩtʊ yɔɔ, mbʊ piyeba nɛ pehikiɣ tɔɔnasɩ sakɩyɛ haɖaʊ hɔɔlʊʊ taa.

Other Languages
Afrikaans: Middeleeue
Alemannisch: Mittelalter
aragonés: Edat Meya
asturianu: Edá Media
azərbaycanca: Orta əsrlər
تۆرکجه: اورتا عصرلر
башҡортса: Урта быуаттар
Boarisch: Middloita
žemaitėška: Vėdoromžē
беларуская: Сярэдневякоўе
беларуская (тарашкевіца)‎: Сярэднявечча
български: Средновековие
বাংলা: মধ্যযুগ
brezhoneg: Krennamzer
bosanski: Srednji vijek
буряад: Дунда зуун
català: Edat mitjana
čeština: Středověk
kaszëbsczi: Strzédnowiek
Deutsch: Mittelalter
dolnoserbski: Srjejźowěk
Ελληνικά: Μεσαίωνας
English: Middle Ages
Esperanto: Mezepoko
español: Edad Media
eesti: Keskaeg
euskara: Erdi Aroa
estremeñu: Edá Meia
فارسی: قرون وسطی
suomi: Keskiaika
Võro: Keskaig
føroyskt: Miðøldin
français: Moyen Âge
arpetan: Moyen Âjo
Nordfriisk: Madelääler
Frysk: Midsiuwen
Gaeilge: An Mheánaois
贛語: 中世紀
Gàidhlig: Meadhan-aoisean
galego: Idade Media
हिन्दी: मध्ययुग
Fiji Hindi: Middle Ages
hrvatski: Srednji vijek
hornjoserbsce: Srjedźowěk
Kreyòl ayisyen: Mwayenaj
magyar: Középkor
հայերեն: Միջնադար
interlingua: Medievo
Bahasa Indonesia: Abad Pertengahan
íslenska: Miðaldir
italiano: Medioevo
日本語: 中世
Patois: Migl Iejiz
Basa Jawa: Abad Tengahan
한국어: 중세
kernowek: Osow Kres
Кыргызча: Орто кылымдар
Latina: Medium aevum
Lëtzebuergesch: Mëttelalter
Lingua Franca Nova: Eda medieval
Limburgs: Middeliewe
lumbaart: Medioévo
lietuvių: Viduramžiai
latviešu: Viduslaiki
македонски: Среден век
മലയാളം: മദ്ധ്യകാലം
монгол: Дундад зуун
मराठी: मध्य युग
Bahasa Melayu: Zaman Pertengahan
Mirandés: Eidade Média
မြန်မာဘာသာ: အလယ်ခေတ်
Napulitano: Medioevo
Plattdüütsch: Middelöller
Nedersaksies: Middeleewn
Nederlands: Middeleeuwen
norsk nynorsk: Mellomalderen
Nouormand: Mouoyen Âge
occitan: Edat Mejana
ਪੰਜਾਬੀ: ਮੱਧਕਾਲ
Picard: Moéyin Ache
Piemontèis: Età ëd mes
português: Idade Média
rumantsch: Temp medieval
română: Evul Mediu
русский: Средние века
русиньскый: Середновік
саха тыла: Орто үйэлэр
sicilianu: Mediuevu
srpskohrvatski / српскохрватски: Srednji vijek
Simple English: Middle Ages
slovenčina: Stredovek
slovenščina: Srednji vek
shqip: Mesjeta
српски / srpski: Средњи век
Seeltersk: Middeloaler
svenska: Medeltiden
Kiswahili: Zama za Kati
Türkmençe: Orta asyrlar
Türkçe: Orta Çağ
татарча/tatarça: Урта гасырлар
українська: Середньовіччя
oʻzbekcha/ўзбекча: Oʻrta asr
vèneto: Età de mezo
Tiếng Việt: Trung Cổ
West-Vlams: Middelêeuwn
walon: Moyinådje
吴语: 中世
მარგალური: შქა ოშწანურეფი
ייִדיש: מיטל אלטער
Zeêuws: Middeleêuwen
中文: 中世纪
Bân-lâm-gú: Tiong-sè-kí
粵語: 中世紀