ტბა

Disambig-dark.svgსხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ ტბა (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი).
ოშინენის ტბა, შვეიცარიის ალპებში

ტბა — ხმელეთის ქვაბულში მოქცეული შენელებული წყალცვლის ბუნებრივი წყალსატევი. დედამიწის ტბების საერთო ფართობი 2,7 მლნ. კმ² (ხმელეთის ფართობის დაახლოებით 1,8%).

წარმოშობის მიხედვით განარჩევენ :

  • ტექტონიკურ
  • ვულკანურ
  • მყინვარულ
  • ჩანაქცევის
  • ნაგუბარ
  • მდინარეულ
  • ზღვიურ
  • ეოლურ
  • ანთროპოგენურ ტბებს.

ტბის წყლის ბალანსის მთავარი შემოსავალია აუზის ზედაპირული და მიწისქვეშა ჩამონადენი, აგრეთვე ტბის ზედაპირზე მოსული ატმოსფერული ნალექები; გასავალია ტბის ზედაპირული და მიწისქვეშა განადენი და აორთქლება ტბის ზედაპირიდან. გვალვიან რაიონებში ტბის წყლის დიდი ნაწილი ორთქლდება და ხშირად ტბა მთლიანად შრება. ქარი ტბის ზედაპირზე იწვევს ღელვას, დინებებს, წყლის მოდენას და განდევნას. ტბის ზედაპირი თბება მზის პირდაპირი და გაბნეული რადიაციით. სიღრმეში სითბის გადაცემა ხდება წყლის არევისა და დინებების შედეგად. სითბო იხარჯება აორთქლებაზე, ჰაერში სითბოს გადაცემასა და გამოსხივებაზე. ზომიერი ჰავის ზონაში მდებარე ტბაში ზაფხულობით მყარდება პირდაპირი ტენპერატურული სტრატიფიკაცია: ზედა თბილ ფენასა (ეპილიმნიონი) და ქვედა ცივ ფენას (ჰიპოლიმნიონი) შორის არსებულ ტემპერატურული ნახტომის ფენაში (მეტალიმნიონი) წყლის ტემპერატურა სწრაფად ეცემა; ზამთრობით ამ ტბაზე შებრუნებული ტემპერატურული სტრატიფიკაციაა: ზედაპირიდან სიღრმისაკენ წყლის ტემპერატურა იზრდება, ხოლო გაზაფხულსა და შემოდგომაზე შეინიშნება ჰომოთერმია — წყლის ტემპერატურა მთელ სიღრმეზე თანაბარია. ცხელსა და ცივ სარტყლებში ტემპერატურული სტრატიფიკაცია სეზონურად არ იცვლება, იქ თითქმისმთელი წლის განმავლობაში შესაბამისად პირდაპირი და შებრუნებული სტრატიფიკაციაა. დიდი ტბები სითბოს საკმაო მარაგისა და ღელვის გამო მდინარეზე უფრი გვიან იყინება. წყალში გახსნილი მარილების რაოდენობის შესაბამისად განარჩევენ მტკნარ, მომლაშო, მლაშე და თვითმლექ ტბებს (მინერალური ტბა). წყალში არსებული მინერალური და ორგანული ნაწილაკების დალექვის შედეგად ხდება ტბების დალამვა და მის ფსკერზე წარმოიქმნება ტბიური ნალექები. წყალში შეტივტივებული მინერალური და ორგანული მარილის რაოდენობაზე არის დამოკიდებული წყლის ფერი და გამჭირვალობა. ცისფერი და ძლიერი გამჭვირვალობა (40 მ-მდე ბაიკალში) აქვს სუფთა წყალს. ბიოლოგიური პროდუქტიულობის მიხედვით განარჩევენ: ბიოგენური ელემენტებით მდიდარ, მაღალპროდუქტიულ (ევროფულ), ბიოგენური-ელემენტებით ღარიბ, მცირეპროდუქტიულ (ოლიგოტროფულ) და ჰუმანური ნივთიერებებით მდიდარ (დისტროფულ) ტბებს, ევოლუციის პროცესში ტბა ამოივსება ლამით, იფარება შამბით და ნოტიო ჰავის პირობებში გადაიქცევა ჭაობად, მშრალ ჰავაში — მლაშობად. ტბის წყლის რესურსებს და სხვა პროდუქტებს ფართოდ იყენებენ სახალხო მეურნეობაში.

ზოგიერთ დიდი ზომის ტბებს ზღვას უწოდებენ; ასეთია მაგ., კასპიის ზღვა.

Other Languages
Acèh: Tasék
Afrikaans: Meer
Alemannisch: See
አማርኛ: ሀይቅ
العربية: بحيرة
ܐܪܡܝܐ: ܝܡܬܐ
asturianu: Llagu
Atikamekw: Nipin
Aymar aru: Quta
azərbaycanca: Göl
تۆرکجه: گؤل
башҡортса: Күл
žemaitėška: Ežers
Bikol Central: Danaw
беларуская: Возера
беларуская (тарашкевіца)‎: Возера
български: Езеро
भोजपुरी: झील
Bahasa Banjar: Danaw
বাংলা: হ্রদ
brezhoneg: Lenn (dour)
bosanski: Jezero
буряад: Нуур
català: Llac
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄:
нохчийн: Ӏам
Cebuano: Lanaw
čeština: Jezero
Чӑвашла: Кӳлĕ
Cymraeg: Llyn
dansk:
Deutsch: See
dolnoserbski: Jazor
Ελληνικά: Λίμνη
emiliàn e rumagnòl: Lèg
English: Lake
Esperanto: Lago
español: Lago
eesti: Järv
euskara: Aintzira
فارسی: دریاچه
suomi: Järvi
Võro: Järv
français: Lac
Nordfriisk: Sia
furlan: Lâc
Frysk: Mar
Gaeilge: Loch
贛語:
Gàidhlig: Loch-uisge
galego: Lago
Avañe'ẽ: Ypa
Bahasa Hulontalo: Bulalo
Gaelg: Logh
客家語/Hak-kâ-ngî:
עברית: אגם
हिन्दी: झील
hrvatski: Jezero
hornjoserbsce: Jězor
Kreyòl ayisyen: Lak
magyar:
հայերեն: Լիճ
interlingua: Laco
Bahasa Indonesia: Danau
Ilokano: Danaw
ГӀалгӀай: Iам
Ido: Lago
íslenska: Stöðuvatn
italiano: Lago
日本語:
la .lojban.: lalxu
Basa Jawa: Tlaga
қазақша: Көл
ಕನ್ನಡ: ಸರೋವರ
한국어: 호수
kurdî: Gol
коми: Ты
Кыргызча: Көл
Latina: Lacus
Lëtzebuergesch: Séi
Lingua Franca Nova: Lago
lumbaart: Lagh
lingála: Etímá
lietuvių: Ežeras
latviešu: Ezers
Malagasy: Farihy
олык марий: Ер
Baso Minangkabau: Danau
македонски: Езеро
മലയാളം: തടാകം
монгол: Нуур
मराठी: सरोवर
кырык мары: Йӓр
Bahasa Melayu: Tasik
Mirandés: Lago
эрзянь: Эрьке
مازِرونی: دریاچه
Nāhuatl: Atezcatl
Napulitano: Laco
Nederlands: Meer (watervlakte)
norsk nynorsk: Innsjø
norsk: Innsjø
occitan: Estanh
Livvinkarjala: Järvi
Ирон: Цад
ਪੰਜਾਬੀ: ਝੀਲ
polski: Jezioro
português: Lago
Runa Simi: Qucha
rumantsch: Lai
română: Lac
русский: Озеро
русиньскый: Озеро
саха тыла: Күөл
sicilianu: Lacu
Scots: Loch
سنڌي: ڍنڍ
srpskohrvatski / српскохрватски: Jezero
සිංහල: විල්
Simple English: Lake
slovenčina: Jazero
slovenščina: Jezero
chiShona: Nyanza
shqip: Liqeni
српски / srpski: Језеро
Basa Sunda: Situ
svenska: Insjö
Kiswahili: Ziwa
தமிழ்: ஏரி
తెలుగు: సరస్సు
тоҷикӣ: Кӯл
Türkmençe: Kol
Tagalog: Lawa
Türkçe: Göl
татарча/tatarça: Күл
удмурт: Ты
українська: Озеро
اردو: جھیل
oʻzbekcha/ўзбекча: Koʻl
vèneto: Łago
Tiếng Việt: Hồ
Winaray: Danaw
Wolof: Ngéej
吴语:
მარგალური: ტობა
ייִדיש: אזערע
Yorùbá: Adágún
Vahcuengh: Huz
中文: 湖泊
Bân-lâm-gú: Ô͘
粵語:
isiZulu: Ichibi