სივრცე
English: Space

სამ განზომილებიანი სივრცე დეკარტის კოორდინატთა სისტემით

სივრცე — სამგანზომილებიანი უსაზღვრო არე რომელშიც მდებარეობენ სხეულები და მოვლენები, რომლებსაც აქვთ ერთმანეთის მიმართ გარკვეული მდებარეობა.[1] ფიზიკური სივრცე ხშირად განიხილება როგორც სამგანზომილებიანი, თუმცა თანამედროვე ფიზიკაში სივრცეს ხშირად დროსთან ერთად განიხილავენ, როგორც ოთხგანზომილებიანი სივრცე-დროის ნაწილს. მათემატიკაში განსახილველი ამოცანის მიხედვით სივრცეს შეიძლება ჰქონდეს მებისმიერი განზომილება და განსხვავებული სტრუქტურა. სამყაროს შემეცნებისთვის სივრცის ცნება უმნიშვნელოვანესი საბაზისო ცნებაა, თუმცა დღემდე მიმდინარეობს კამათი ფილოსოფოსებს შორის სივრცის რაობის შესახებ — არის ის ობიექტი, კავშირი ობიექტებს შორის თუ კონცეპტუალური ბაზისის ნაწილი.

მე-17 საუკუნეში კლასიკური მექანიკის განვითარებასთან ერთად წამოიჭრა ბევრი ფილოსოფიური კითხვა. ისააკ ნიუტონის ხედვით სივრცე არის აბსოლუტური, იმ გაგებით, რომ იგი არის პერმანენტულად და დამოუკიდებლად განვრცობილი მასში სხეულების არსებობის მიუხედავად.[2] გოტფრიდ ლაიბნიცი კი მიიჩნევდა, რომ სივრცე არის სხვადასხვა სხეულებს შორის ურთიერთგანლაგების ერთობლიობა, რომელიც ხასიათდება მათ შორის მანძილითა და ურთიერთგანლაგებით. მე-18 საუკუნეში იმანუელ კანტმა აღწერა სივრცე და დრო როგორც გარემო, რომელშიდაც ადამიანები ახდენენ მათი გამოცდილების სტრუქტურირებას.

IXX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში მათემატიკაში განვითარდა არაევკლიდური გეომეტრია, რომელშიც სივრცე შეიძლება იყოს გამრუდებული (ბრტყელის ევკლიდური სივრცის საპირისპიროდ). ალბერტ აინშტაინის ფარდობითობის ზოგადი თეორიის მიხედვით რეალური სივრცე გრავიტაციული ველის გავლენით მრუდდება.[3] ფარდობითობის ზოგადი თეორიის ტესტებმა მართლაც დაადასტურა, რომ არაევკლიდური სივრცე წარმოადგენს უკეთეს მოდელს მექანიკისა და ოპტიკის არსებული კანონების ასახსნელად.

ეკონომიკური სივრცე — არის სუბიექტების, ობიექტების, პროცესების და სისტემის ადგილმდებარეობის და მასზე მოქმედი ყველა გარემოების განმსაზღვრელი ერთობლივი მაჩვენებელი, ანუ სრული პროცესუალური, მიკრო და მაკროკლიმატური ერთობლიობა.[4]

Other Languages
Alemannisch: Raum (Physik)
العربية: مكان (فيزياء)
تۆرکجه: اوزای (فضا)
Boarisch: Raum
žemaitėška: Pluotmie
беларуская: Прастора ў фізіцы
беларуская (тарашкевіца)‎: Прастора
български: Пространство
भोजपुरी: स्पेस
brezhoneg: Egor
bosanski: Prostor
català: Espai
ᏣᎳᎩ: ᎤᏢᏅᏛ
کوردی: بۆشایی
čeština: Prostor (fyzika)
Deutsch: Raum (Physik)
Ελληνικά: Χώρος
English: Space
Esperanto: Spaco
eesti: Ruum
euskara: Espazio
estremeñu: Espaciu físicu
فارسی: فضا
français: Espace (notion)
Gaeilge: Spás
Gàidhlig: Fànas
galego: Espazo
हिन्दी: दिक्
hrvatski: Prostor
հայերեն: Տարածություն
Արեւմտահայերէն: Տարածութիւն
interlingua: Spatio
Bahasa Indonesia: Ruang
italiano: Spazio (fisica)
日本語: 空間
Patois: Spies
한국어: 공간
kurdî: Valahî
Latina: Spatium
lietuvių: Erdvė
latviešu: Telpa
македонски: Простор
മലയാളം: സ്ഥലം
монгол: Огторгуй
मराठी: अवकाश
Bahasa Melayu: Ruang
မြန်မာဘာသာ: အာကာသ
occitan: Espaci
ਪੰਜਾਬੀ: ਵਿਸਥਾਰ
português: Espaço físico
română: Spațiu
sardu: Spàtziu
Scots: Space
srpskohrvatski / српскохрватски: Prostor
Simple English: Space (physics)
slovenčina: Priestor (fyzika)
slovenščina: Prostor
shqip: Hapësira
српски / srpski: Простор
Sunda: Rohang
svenska: Rum (fysik)
தமிழ்: பரவெளி
తెలుగు: అంతరిక్షం
татарча/tatarça: Фәза
українська: Простір
oʻzbekcha/ўзбекча: Fazo
Tiếng Việt: Không gian
吴语: 空間
ייִדיש: געשפרייט
中文: 空間
文言:
粵語: 空間