სატირა

"ლე სატირა e l'epistole di კ Orazio Flacco", დაბეჭდილი 1814.

სატირა — სინამდვილის მხატვრული ასახვის ისეთი ფორმა, როდესაც გამანადგურებელი სიცილით ამხილებენ ასახულის უარყოფით, მანკიერ ბუნებას. კომიკურის სახე. იუმორისაგან (რომელიც კეთილგანწყობილია ასახულის მიმართ და ცდილობს სიცილით "განკურნოს" იგი, გამოასწოროს მისი ნაკლი) განსხვავებით სატირა სიცილით ამხილებს, ბოლომდე "აშიშვლებს" თავის ობიექტს, ააშკარავებს შეუთავსებლობას გარეგან და შინაგან მხარეებს შორის, ფორმასა და შინაარსს შორის. ამით განსხვავდება სატირა პირდაპირი კრიტიკისგან, ინვექტივისაგან.

სატირისთვის დამახასიათებელია პუბლიცისტურობა, ავტორისეული ტენდენციურობა და გადაულახავი ზღვარი ავტორისეულ იდეურ სამყაროსა და მხილების ობიექტს შორის, ხოლო მისი ესთეტიკური ამოცანაა გამოიწვიოს და გამოაცოცხლოს გახსენება მშვენიერისა, რასაც შეურაცხყოფს მხილების ობიექტი თავისი მანკიერი არსით. სატირის აქტუალობა დამოკიდებულია ისტორიულ, გეოგრაფიულ და სოციალურ ფაქტორებზე. რამდენადაც უფრო ზოგადსაკაცობრიოა იდეალი, რომლის საშუალებით სატირიკოსი წარმოაჩენს თავის ანტიიდეალს და რამდენადაც უფრო ესთეტიკურად გამართულია მისი უარყოფითი სიცილი, მით უფრო ხანგრძლივდება სატირის ცხოველმყოფელი მნიშვნელობა.

წარმოშობა

სატირა აღმოცენდა ძველ რომაულ ლირიკაში. შემდეგ დაკარგა ჟანრულობა, თუმცა განსაზღვრავს სხვადასხვა ჟანრის არსს: იგავ-არაკის, ეპიგრამის, პამფლეტის, ფელეტონის. სატირის პრინციპზე აგებული რომანი გადაიქცევა სატირულ რომანად, დრამა კი - კომედიად. სატირისთვის დამახასიათებელი იერსახე იქმნება ჰიპერბოლიზაციით, გაზვიადებით, გროტესკით, სარკაზმით.

სატირა ჩაისახა და განვითარდა ძველ საბერძნეთში. სატირული ხასიათის ნაწარმოებებით ცნობილი არიან ძველი ბერძენი პოეტები: არქილოქე პაროსელი, ჰიპონაქტე ეფესელი, კომედიოგრაფი არისტოფანე, პროზაიკოსი ლუკიანე სამოსატელი. სატირამ ჩამოყალიბებული სახე მიიღო ძველ რომაულ პოეზიაში. მისი წარმომადგენლები არიან: ჰორაციუსი, იუვენალი და სხვ. სატირული ნაწარმოებებით ევროპულ ლიტერატურაში სახელი გაითქვეს ფრანსუა რაბლემ, სერვანტესმა, ჯონათან სვიფტმა, ვოლტერმა, ჰაინრიხ ჰაინემ და სხვ.

სატირის ცნობილი მაგალითებია:

Other Languages
Afrikaans: Satire
العربية: هجاء (أدب)
asturianu: Sátira
azərbaycanca: Satira
تۆرکجه: طنز
башҡортса: Сатира
беларуская: Сатыра
беларуская (тарашкевіца)‎: Сатыра
български: Сатира
brezhoneg: Flemmskrid
bosanski: Satira
català: Sàtira
کوردی: تیز
čeština: Satira
Cymraeg: Dychan
dansk: Satire
Deutsch: Satire
Ελληνικά: Σάτιρα
English: Satire
Esperanto: Satiro
español: Sátira
eesti: Satiir
euskara: Satira
فارسی: طنز
suomi: Satiiri
français: Satire
furlan: Satire
galego: Sátira
עברית: סאטירה
हिन्दी: कटूपहास
hrvatski: Satira
magyar: Szatíra
հայերեն: Երգիծանք
Bahasa Indonesia: Satire
Ido: Satiro
italiano: Satira
日本語: 風刺
қазақша: Сатира
한국어: 풍자
Кыргызча: Сатира
Latina: Satura
Lëtzebuergesch: Satir
Limburgs: Satire
lietuvių: Satyra
latviešu: Satīra
македонски: Сатира
Bahasa Melayu: Satira
Nederlands: Satire
norsk nynorsk: Satire
norsk: Satire
occitan: Satira
ਪੰਜਾਬੀ: ਵਿਅੰਗ
polski: Satyra
português: Sátira
română: Satiră
русский: Сатира
русиньскый: Сатіра
саха тыла: Сатира
sicilianu: Sàtira
سنڌي: طنز
srpskohrvatski / српскохрватски: Satira
Simple English: Satire
slovenčina: Satira
српски / srpski: Сатира
svenska: Satir
தமிழ்: அங்கதம்
Tagalog: Tuya
Türkçe: Hiciv
українська: Сатира
oʻzbekcha/ўзбекча: Satira
Tiếng Việt: Châm biếm
中文: 讽刺
Bân-lâm-gú: Khau-sé