პერუ

პერუს რესპუბლიკა
República del Perú
პერუ
პერუს
დროშა გერბი
დევიზი: Firme y Feliz por la Unión (სიმტკიცე და ბედნიერება ერთობისათვის)
ჰიმნი: Himno Nacional del Peru!  (ესპანური)
„პერუს სახელმწიფო ჰიმნი“


დედაქალაქი
(და უდიდესი ქალაქი)
ლიმა
12°02′ ს. გ. 77°01′ დ. გ. / 12°02′ ს. გ. 77°01′ დ. გ. / -12.0433; -77.0283
ოფიციალური ენა ესპანური
მთავრობა საპრეზიდენტო რესპუბლიკა
 -  პრეზიდენტი მარტინ ვისკარა
 -  პრემიერ–მინისტრი მერსედეს არაოსი
ფართობი
 -  სულ 1 285 220 კმ2 (მე-20)
 -  წყალი (%) 0,41
მოსახლეობა
 -  2012 შეფასებით 30 135 875 (40-ე)
 -  2007 აღწერა 28 220 764 
 -  სიმჭიდროვე 23 კაცი/კმ2 (191-ე)
მშპ (მუპ) 2012 შეფასებით
 -  სულ $325 434 მილიარდი[1] (40-ე)
 -  ერთ მოსახლეზე $10,588[1] (85-ე)
აგი (2011) 0,725 (მაღალი) (80-ე)
ვალუტა ახალი სოლი (PEN)
დროის სარტყელი UTC-05:00
ქვეყნის კოდი PER
Internet TLD .pe
სატელეფონო კოდი 51

პერუ (ესპ. Perú; კეჩ. Perú; აიმარ. Piruw; ოფიციალურად პერუს რესპუბლიკა (ესპ. República del Perú) — სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკის დასავლეთ ნაწილში, წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ეკვადორი და კოლუმბია, აღმოსავლეთით — ბრაზილია, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ბოლივია, სამხრეთით — ჩილე. ქვეყნის ფართობი შეადგენს 1 285 220 კმ²-ს.

პერუს ტერიტორიაზე არაერთი ამერიკული ცივილიზაცია ყვაოდა, მათ შორისაა ნორტე-ჩიკოს კულტურა — ერთ-ერთი ყველაზე ძველი კულტურაა მსოფლიოში. პერუს ტერიტორიაზე კოლუმბამდელ ამერიკაში უმნიშვნელოვანეს რომლის ასრულებდა ინკების იმპერია. ინკებმა უდიდესი კულუტურლი და პოლიტიკური ცვლილებები მოახდინეს არა მარტო პერუში, არამდე მთელს სამხრეთ ამერიკაში. XVI საუკუნეში ესპანეთის იმპერიამ მოახერხა ინკების იმპერიის დაპყრობა, პერუში შეიქმნა პერუს ვიცე-სამეფო, რომელიც ესპანეთის რიგითი კოლონია იყო. 1821 წელს პერუმ დამოუკიდებლობისათვის ომში მოახერხა დამოუკიდებლობის მოპოვება. ამის შემდეგ ქვეყანამ გადაიტანა არეულობის წლები, ფისკალური კრიზისები, თუმცა იყო სტაბილურობისა და ეკონომიკური ზრდის წლებიც.

თანამედროვე პერუ წარმომადგენლობითი დემოკრატიის ქვეყანაა, მისი ტერიტორია იყოფა 25 რეგიონად. პერუს გეოგრაფია ძალიან მრავალფეროვანია, ქვეყნის ტერიტორიის დასავლეთი ნაწილი უკავია ანდების მთათა სისტემას, ხოლო ქვეყნის ჩრდილოეთი ნაწილი მოიცავს მდინარე ამაზონის ხეობას. ქვეყანას ადამიანის განვითარების ინდექსის საკმაოდ მაღალი მაჩვენებელი გააჩნია, სიღარიბის დონე კი 31 პროცენტს შეადგენს. ძირითად ეკონომიკურ აქტივობებს წარმოადგენს სოფლის მეურნეობა, მეთევზეობა, სამთო მოპოვება, მანუფაქტურული მრეწველობა (ძირითადად ტექსტილი).

პერუს მოსახლეობა დაახლოებით 30,4 მილიონ ადამიანს შეადგენს, რომლის მნიშვნელოვან ნაწილს ინდიელები, ევროპელები, აფრიკელები და აზიელები შეადგენენ. მოსახლეობის დიდი ნაწილი საუბრობს ესპნაურ ენაზე, თუმცა ასევე დიდი ნაწილი საუბრობს კეჩუასა და სხვა ადგილობრივ ენებზე. კულტურული ტრადიციების ასეთი ნაერთის წყალობით, პერუ გამოირჩევა უნიკალური და განსხვავებული კულტურით, ხელოვნებით, ტრადიციებით, მუსიკითა და ლიტერატურით.

Other Languages
Аҧсшәа: Перу
Acèh: Pèru
адыгабзэ: Перу
Afrikaans: Peru
Akan: Peru
Alemannisch: Peru
አማርኛ: ፔሩ
aragonés: Perú
Ænglisc: Peru
العربية: بيرو
مصرى: بيرو
asturianu: Perú
Aymar aru: Piruw
azərbaycanca: Peru
تۆرکجه: پرو
башҡортса: Перу
Boarisch: Peru
žemaitėška: Perū
Bikol Central: Peru
беларуская: Перу
беларуская (тарашкевіца)‎: Пэру
български: Перу
भोजपुरी: पेरू
Bislama: Peru
bamanankan: Peru
বাংলা: পেরু
བོད་ཡིག: པེ་རུ།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: পেরু
brezhoneg: Perou
bosanski: Peru
буряад: Перу
català: Perú
Chavacano de Zamboanga: Peru
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Peru
нохчийн: Перу
Cebuano: Peru
Chamoru: Perú
کوردی: پێروو
corsu: Perù
qırımtatarca: Peru
čeština: Peru
Чӑвашла: Перу
Cymraeg: Periw
dansk: Peru
Deutsch: Peru
Zazaki: Peru
dolnoserbski: Peru
डोटेली: पेरू
ދިވެހިބަސް: ޕެރޫ
eʋegbe: Peru
Ελληνικά: Περού
English: Peru
Esperanto: Peruo
español: Perú
eesti: Peruu
euskara: Peru
estremeñu: Perú
فارسی: پرو
Fulfulde: Peru
suomi: Peru
Võro: Peruu
Na Vosa Vakaviti: Peru
føroyskt: Peru
français: Pérou
arpetan: Pèrou
Nordfriisk: Peruu
Frysk: Perû
Gaeilge: Peiriú
Gagauz: Peru
Gàidhlig: Pearù
galego: Perú
Avañe'ẽ: Perũ
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: पेरू
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍀𐌰𐌹𐍂𐌿
ગુજરાતી: પેરુ (દેશ)
Gaelg: Yn Pheroo
Hausa: Peru
客家語/Hak-kâ-ngî: Peru
עברית: פרו
हिन्दी: पेरू
Fiji Hindi: Peru
hrvatski: Peru
hornjoserbsce: Peru
Kreyòl ayisyen: Pewou
magyar: Peru
հայերեն: Պերու
interlingua: Peru
Bahasa Indonesia: Peru
Interlingue: Perú
Igbo: Peru
Ilokano: Peru
Ido: Peru
íslenska: Perú
italiano: Perù
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐱᕉ
日本語: ペルー
Patois: Peruu
la .lojban.: perus
Basa Jawa: Peru
Qaraqalpaqsha: Peru
Kabɩyɛ: Peruu
Kongo: Peru
Gĩkũyũ: Peru
қазақша: Перу
kalaallisut: Peru
ಕನ್ನಡ: ಪೆರು
한국어: 페루
kurdî: Perû
коми: Перу
kernowek: Perou
Кыргызча: Перу
Latina: Peruvia
Ladino: Peru
Lëtzebuergesch: Peru
лезги: Перу
Lingua Franca Nova: Peru
Limburgs: Peru
Ligure: Perù
lumbaart: Perù
lingála: Peru
لۊری شومالی: پرۊ
lietuvių: Peru
latgaļu: Peru
latviešu: Peru
Malagasy: Però
олык марий: Перу
Māori: Perū
македонски: Перу
മലയാളം: പെറു
монгол: Перу
मराठी: पेरू
кырык мары: Перу
Bahasa Melayu: Peru
Malti: Perù
Mirandés: Peru
မြန်မာဘာသာ: ပီရူးနိုင်ငံ
مازِرونی: پرو
Dorerin Naoero: Peru
Nāhuatl: Peru
Napulitano: Perù
Plattdüütsch: Peru
नेपाली: पेरू
नेपाल भाषा: पेरु
Nederlands: Peru
norsk nynorsk: Peru
norsk: Peru
Novial: Peru
Nouormand: Pérou
Sesotho sa Leboa: Peru
Diné bizaad: Dibénééz Bikéyah
occitan: Peró
Livvinkarjala: Peru
Oromoo: Peeruu
ଓଡ଼ିଆ: ପେରୁ
Ирон: Перу
ਪੰਜਾਬੀ: ਪੇਰੂ
Pangasinan: Peru
Kapampangan: Peru
Papiamentu: Peru
पालि: पेरु
Norfuk / Pitkern: Peruu
polski: Peru
Piemontèis: Perù
پنجابی: پیرو
پښتو: پيرو
português: Peru
Runa Simi: Piruw
rumantsch: Peru
Romani: Peru
română: Peru
русский: Перу
русиньскый: Перу
Kinyarwanda: Peru
संस्कृतम्: पेरु
саха тыла: Перу
sardu: Perù
sicilianu: Perù
Scots: Peru
davvisámegiella: Peru
srpskohrvatski / српскохрватски: Peru
සිංහල: පේරූ
Simple English: Peru
slovenčina: Peru
slovenščina: Peru
Gagana Samoa: Peru
chiShona: Peru
Soomaaliga: Peru
shqip: Peruja
српски / srpski: Перу
SiSwati: IPheru
Seeltersk: Peru
Basa Sunda: Péru
svenska: Peru
Kiswahili: Peru
ślůnski: Peru
தமிழ்: பெரு
తెలుగు: పెరూ
tetun: Perú
тоҷикӣ: Перу
Türkmençe: Peru
Tagalog: Peru
Tok Pisin: Peru
Türkçe: Peru
татарча/tatarça: Перу
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: پېرۇ
українська: Перу
اردو: پیرو
oʻzbekcha/ўзбекча: Peru
vèneto: Perù
vepsän kel’: Peru
Tiếng Việt: Peru
Volapük: Peruvän
walon: Perou
Winaray: Perú
Wolof: Peru
吴语: 秘鲁
მარგალური: პერუ
ייִדיש: פערו
Yorùbá: Perú
Vahcuengh: Peru
Zeêuws: Peru
中文: 秘鲁
文言: 秘魯
Bân-lâm-gú: Peru
粵語: 秘魯
isiZulu: Peru