ისტორია
English: History

ისტორია - ნიკოლაოს გიზისი (1892)

ისტორია – (ბერძ. historia - თხრობა, მოთხრობა გარდასულ ამბებზე) — ისტორიას შეიძლება ჰქონდეს ორი ძირითადი განსაზღვრება:

1. განვითარების ყოველგვარი პროცესი ბუნებასა და საზოგადოებაში; მაგ., სამყაროს შექმნის ისტორია, ცალკეულ მეცნიერებათა – ფიზიკის, მათემატიკის, სამართლის ისტორია და ა. შ.

2. მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის ადამიანთა საზოგადოების წარსულს მთელი მისი კონკრეტული ფორმებითა და მრავალფეროვნებით. საზოგადოების ისტორია პროცესებისა და მოვლენების, ცალკეულ ინდივიდთა, ადამიანთა კოლექტივების, მთელი კაცობრიობის კონკრეტული და მრავალმხრივი მოქმედებისა და საქციელის ერთიანობაა.

ისტორია არის ცოდნის სფერო, რომელიც შედგება მეცნიერების ცალკეული დარგებისაგან, დამხმარე და სპეციალიზებული ისტორიული დისციპლინებისაგან. ცალკეულ ნაწილთა სპეციალიზაციის ხარისხი სხვადასხვაა, რის გამოც გამოყოფენ რამდენიმე ჯგუფს. პირველ ჯგუფს შეადგენს ისტორიული მეცნიერების ის დარგები, რომელთა ფარგლებში ისტორიკოსები საზოგადოების ისტორიას შეისწავლიან მთლიანად ან ნაწილების მიხედვით. ისტორიას სწავლობენ ფორმაციებისა და ეპოქების, კომპლექსური პრობლემების მიხედვით, სივრცობრივ–გეოგრაფიული პრინციპით, გარდა ამისა ცალკე შეისწავლიან ადამიანთა ისტორიის სხვადასხვა მხარესა და მოვლენას. პირველ შემთხვევაში მსოფლიო ისტორიაში გამოიყოფა: პირველყოფილი საზოგადოების ისტორია, ძველი მსოფლიოს ისტორია, შუა საუკუნეების ისტორია, ახალი ისტორია და უახლესი ისტორია.

სივრცობრივ–გეოგრაფიული პრინციპის მიხედვით გამოიყოფა: დიდი, ერთმანეთთან ისტორიულად დაკავშირებული რაიონების რეგიონალური ისტორია და ცალკეული ქვეყნებისა და ხალხების ისტორია. მეორე ჯგუფს ქმნის დამხმარე და სპეციალიზებული ისტორიული დისციპლინები: წყაროთმცოდნეობა, პალეოგრაფია, დიპლომატიკა, ქრონოლოგია, ისტორიული მეტროლოგია, სფრაგისტიკა, გენეალოგია, ჰერალდიკა, ნუმიზმატიკა. დამოუკიდებელ ადგილს იკავებს ორი სპეციალიზებული ისტორიული მეცნიერება არქეოლოგია და ეთნოგრაფია.[1]

ისტორია - ფრედერიკ დილმანი (1896)
Other Languages
адыгабзэ: Тарихъ
Afrikaans: Geskiedenis
Alemannisch: Geschichte
አማርኛ: ታሪክ
aragonés: Historia
Ænglisc: Stǣr
العربية: التاريخ
مصرى: تاريخ
অসমীয়া: ইতিহাস
asturianu: Historia
авар: Тарих
Aymar aru: Nayra sarnaqawi
azərbaycanca: Tarix
تۆرکجه: تاریخ
башҡортса: Тарих
Boarisch: Gschicht
žemaitėška: Istuorėjė
беларуская: Гісторыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Гісторыя
български: История
भोजपुरी: इतिहास
bamanankan: Tariku
বাংলা: ইতিহাস
བོད་ཡིག: ལོ་རྒྱུས།
brezhoneg: Istor
bosanski: Historija
буряад: Түүхэ
català: Història
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Lĭk-sṳ̄
нохчийн: Истори
Cebuano: Kasaysayan
کوردی: مێژوو
corsu: Storia
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Їсторїꙗ
Чӑвашла: Истори
Cymraeg: Hanes
dansk: Historie
Deutsch: Geschichte
Zazaki: Tarix
Ελληνικά: Ιστορία
emiliàn e rumagnòl: Stòria
English: History
Esperanto: Historio
español: Historia
eesti: Ajalugu
euskara: Historia
estremeñu: Estória
فارسی: تاریخ
suomi: Historia
Võro: Aolugu
føroyskt: Søga
français: Histoire
arpetan: Histouère
Nordfriisk: Histoori
furlan: Storie
Frysk: Skiednis
Gaeilge: Stair
贛語: 歷史
Gàidhlig: Eachdraidh
galego: Historia
Avañe'ẽ: Marandeko
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Itihas
ગુજરાતી: ઇતિહાસ
Gaelg: Shennaghys
Hausa: Tarihi
客家語/Hak-kâ-ngî: Li̍t-sṳ́
עברית: היסטוריה
हिन्दी: इतिहास
Fiji Hindi: Dunia ke itihass
hrvatski: Povijest
Kreyòl ayisyen: Istwa
magyar: Történelem
հայերեն: Պատմություն
interlingua: Historia
Bahasa Indonesia: Sejarah
Interlingue: Historie
Ilokano: Pakasaritaan
ГӀалгӀай: Истори
íslenska: Saga
italiano: Storia
日本語: 歴史
Patois: Ischri
la .lojban.: citri
Jawa: Sajarah
Taqbaylit: Amezruy
қазақша: Тарих
kalaallisut: Oqaluttuarisaaneq
ಕನ್ನಡ: ಇತಿಹಾಸ
한국어: 역사
къарачай-малкъар: Тарих
kurdî: Dîrok
kernowek: Istori
Кыргызча: Тарых
Latina: Historia
Ladino: Istoria
Lëtzebuergesch: Geschicht
лакку: Тарих
лезги: Тарих
Lingua Franca Nova: Istoria
Limburgs: Historie
Ligure: Stöia
lumbaart: Stòria
lingála: Lisoló
lietuvių: Istorija
latgaļu: Viesture
latviešu: Vēsture
Basa Banyumasan: Sejarah
Malagasy: Tantara
олык марий: Эртыш
македонски: Историја
മലയാളം: ചരിത്രം
монгол: Түүх
मराठी: इतिहास
Bahasa Melayu: Sejarah
Malti: Storja
Mirandés: Stória
မြန်မာဘာသာ: သမိုင်း
مازِرونی: بگذشتی
Nāhuatl: Huahpacayotl
Napulitano: Storia
Plattdüütsch: Historie
Nedersaksies: Geschiedenis
नेपाली: इतिहास
नेपाल भाषा: इतिहास
Nederlands: Geschiedenis
norsk nynorsk: Historie
norsk: Historie
Novial: Historie
Nouormand: Histouère
Sesotho sa Leboa: Ditiragalo
occitan: Istòria
Livvinkarjala: Histourii
Oromoo: Seenaa
Ирон: Истори
ਪੰਜਾਬੀ: ਇਤਿਹਾਸ
Kapampangan: Amlat
Papiamentu: Historia
Picard: Histoère
Deitsch: Gschicht
Pälzisch: Geschichte
Norfuk / Pitkern: Histrei
polski: Historia
پنجابی: تریخ
Ποντιακά: Ιστορία
پښتو: پېښليک
português: História
Runa Simi: Wiñay kawsay
rumantsch: Istorgia
română: Istorie
armãneashti: Istorie
tarandíne: Storie
русский: История
русиньскый: Історія
संस्कृतम्: इतिहासः
саха тыла: История
sardu: Istòria
sicilianu: Storia
Scots: History
سنڌي: تاريخ
srpskohrvatski / српскохрватски: Historija
සිංහල: ඉතිහාසය
Simple English: History
slovenčina: Dejiny
slovenščina: Zgodovina
chiShona: Nhoroondo
Soomaaliga: Taariikh
shqip: Historia
српски / srpski: Историја
Seeltersk: Geskichte
Sunda: Sajarah
svenska: Historia
Kiswahili: Historia
ślůnski: Gyszichta
தமிழ்: வரலாறு
తెలుగు: చరిత్ర
tetun: Istória
тоҷикӣ: Таърих
Türkmençe: Taryh
Tagalog: Kasaysayan
Tok Pisin: Histori
Türkçe: Tarih
татарча/tatarça: Тарих
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: تارىخ
українська: Історія
اردو: تاریخ
oʻzbekcha/ўзбекча: Tarix
vèneto: Istoria
vepsän kel’: Istorii
Tiếng Việt: Lịch sử
Volapük: Jenav
walon: Istwere
Winaray: Kasaysayan
Wolof: Taariix
吴语: 歷史
isiXhosa: Imbali
მარგალური: ისტორია
ייִדיש: היסטאריע
Yorùbá: Ìtàn
Vahcuengh: Lizsij
中文: 历史
文言:
Bân-lâm-gú: Le̍k-sú
粵語: 歷史