იოჰანესბურგი

ქალაქი
იოჰანესბურგი
ინგლ. Johannesburg
აფრ. Johannesburg
თარგი:Lang-ve
თარგი:Lang-zu
კოს. iRhawutini
Johannesburg CBD.jpg
დროშაგერბი
Flag of Johannesburg.svgCoat of Arms of Johannesburg.svg

ქვეყანა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა
დაქვემდებარება დედაქალაქი
პროვინცია გაუტენგი
კოორდინატები 26°12′16″ ს. გ. 28°02′44″ ა. გ. / 26°12′16″ ს. გ. 28°02′44″ ა. გ. / -26.20444; 28.04556
ქალაქის მერი პარკს ტაუ
დაარსდა 1886
ფართობი 334,81 კმ²
ცენტრის სიმაღლე 1753
მოსახლეობა 957 441 კაცი (2011)
სიმჭიდროვე 2859,65 კაცი/კმ²
აგლომერაცია 4 434 827[1]
სასაათო სარტყელი UTC+2
სატელეფონო კოდი 011
საფოსტო ინდექსი 2000, 2001
ოფიციალური საიტი joburg.org.za
იოჰანესბურგი — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა
იოჰანესბურგი

იოჰანესბურგი, აგრეთვე ცნობილი როგორც ჯოზი, ჯო'ბურგი ან ეგოლი (ინგლ. Johannesburg, აფრ. Johannesburg, თარგი:Lang-ve, თარგი:Lang-zu, კოს. iRhawutini) — მოსახლეობის რაოდენობით უდიდესი ქალაქი სამხრეთ აფრიკაში. იოჰანესბურგი გაუტენგის პროვინციის დედაქალაქია, რომელიც თავის მხრივ უმდიდრესი პროვინციაა სამხრეთ აფრიკაში, უდიდესი ეკონომიკით სუბსაჰარული აფრიკის აგლომერაციათა შორის.[2] ეს ქალაქი ასევე მსოფლიოს 40 უდიდეს აგლომერაციათა შორისაა,[3] და ასევე მსოფლიოს უდიდესი ქალაქია, რომელიც მდინარეზე, ტბისა თუ ზღვის სანაპიროზე არ მდებარეობს.[4]

იოჰანესბურგი არ არის სამხრეთ აფრიკის სამ დედაქალაქთა შორის, თუმცა აქ მდებარეობს ქვეყნის საკონსტიტუციო სასამართლო, სადაც წყდება ქვეყნის ახალი აპართეიდის შემდგომი კონსტიტუციის ცვლილებები. ქალაქი ოქროთი და ძვირფასი ქვებით ვაჭრობის მსხვილი ცენტრია, მისი ვიტსატერსრანდის მინერალებით მდიდარ ქედებთან სიახლოვის წყალობით. ქალაქს ემსახურება ო. რ. ტამბოს სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი, უმსხვილესი და ყველაზე დატვირთული აფრიკაში. ბოლო დროს ლანსერიას საერთაშორისო აეროპორტმაც დაიწყო საერთაშორისო რეისების მომსახურება და მეტროპოლისის მოპირდაპირე მხარეს მდებარეობს.

2011 წლის აღწერის თანახმად ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 957 441 ადამიანს[5], მუნიციპალური დასახლების მოსახლეობის რაოდენობა 4 434 827 ადამიანს[6], ხოლო დიდი იოჰანესბურგის მეტროპოლისისა კი — 7 860 781 ადამიანს.[7]. უფრო ვრცელი გაგებით იოჰანესბურგის აგლომერაცია მოიცავს ეკურჰულენის, უესტ რანდს, სოუეტოსა და ლენასიას, საერთო მოსახლეობით — 10 267 700 ადამიანი (2007 წელი).[8]ქალაქის ფართობია 334,81 კმ², მუნიციპალური დასახლების ფართობი კი 1644,96 კმ², რომელიც საკმაოდ ვრცელია სხვა ქალაქებთან შედარებით და, ამგვარად, მოსახლეობის სიმჭირდოვე დაბალია.

იოჰანესბურგი მოიცავს სოუეტოს, რომელიც გვიანი 1970-იანი წლებიდან 1990-იანებამდე ცალკე ქალაქი იყო. სახელი "სოუეტო" აკრონიმია" "South-Western Townships" (სამხრეთ-დასავლეთის დაბები) და წარმოიშვა იოჰანესბურგის განაპირას სპონტანურად გაჩენილი დასახლებებიდან, სადაც ძირითადად ოქროს მადნების მაღაროების ადგილობრივი აფრიკელი მუშები ცხოვრობდნენ. იოჰანესბურგში შემოერთების შემდეგ აპართეიდის რეჟიმმა (1948-1994 წწ) სოუეტო დანარჩენი იოჰანესბურგისგან გამოჰყო, რითაც ის სრულიად შავკანიანთა დასახლება გახადა.

დასახლება ლენასიაც ამაჟამად იოჰანესბურგის ნაწილია და ის აპართეიდის პერიოდიდან ძირითადად წარმომავლობით ინდოელებითაა დასახლებული.

გაუტენგის პროვინცია მასიური ურბანიზაციის გამო სწრაფად იზრდება. გაუტენგის ურბანული ნაწილი, რომელიც ძირითადად იოჰანესბურგს, ეკურჰულენისა და ტშვანეს (დიდი პრეტორია) მოიცავს, პოლიცენტრული აგლომერაცია ხდება და მისი მოსახლეობა 2015 წლისთვის 14,6 მილიონს გადააჭარბებს.[9]

Other Languages
Afrikaans: Johannesburg
አማርኛ: ጆሃንስበርግ
العربية: جوهانسبرغ
asturianu: Johannesburgu
azərbaycanca: Yohannesburq
беларуская: Яганэсбург
беларуская (тарашкевіца)‎: Яганэсбург
български: Йоханесбург
brezhoneg: Johannesburg
bosanski: Johannesburg
català: Johannesburg
нохчийн: Йоханнесбург
čeština: Johannesburg
Чӑвашла: Йоханнесбург
Cymraeg: Johannesburg
Deutsch: Johannesburg
English: Johannesburg
Esperanto: Johanesburgo
español: Johannesburgo
euskara: Johannesburgo
føroyskt: Johannesburg
français: Johannesbourg
Gaeilge: Johannesburg
Gàidhlig: Johannesburg
galego: Xohanesburgo
客家語/Hak-kâ-ngî: Johannesburg
עברית: יוהנסבורג
Fiji Hindi: Johannesburg
hrvatski: Johannesburg
magyar: Johannesburg
Bahasa Indonesia: Johannesburg
Interlingue: Johannesburg
íslenska: Jóhannesarborg
italiano: Johannesburg
Basa Jawa: Johannesburg
Kabɩyɛ: Yowanɛsɩbuuri
қазақша: Йоханнесбург
Кыргызча: Йоханнесбург
Lëtzebuergesch: Johannesbuerg
lingála: Johannesburg
lietuvių: Johanesburgas
latviešu: Johannesburga
Malagasy: Johannesburg
олык марий: Йоханнесбург
македонски: Јоханесбург
Bahasa Melayu: Johannesburg
مازِرونی: ژوهانسبورگ
नेपाल भाषा: जोहन्नेस्बर्ग
Nederlands: Johannesburg
norsk nynorsk: Johannesburg
Novial: Johannesburg
Sesotho sa Leboa: Johannesburg
Chi-Chewa: Johannesburg
occitan: Johannesburg
ਪੰਜਾਬੀ: ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ
Kapampangan: Johannesburg
Deitsch: Johannesburg
polski: Johannesburg
پنجابی: یوہانس برگ
português: Joanesburgo
română: Johannesburg
русский: Йоханнесбург
саха тыла: Йоханнесбург
sicilianu: Johannesburg
srpskohrvatski / српскохрватски: Johannesburg
Simple English: Johannesburg
slovenčina: Johannesburg
slovenščina: Johannesburg
chiShona: Johannesburg
Soomaaliga: Johannesburg
српски / srpski: Јоханезбург
SiSwati: IJohannesburg
svenska: Johannesburg
Kiswahili: Johannesburg
ślůnski: Johannesburg
Tagalog: Johannesburg
Setswana: Johannesburg
Türkçe: Johannesburg
Xitsonga: Joni
татарча/tatarça: Yohannesburg
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: Yohannésburg
українська: Йоганнесбург
oʻzbekcha/ўзбекча: Yoxannesburg
Tshivenda: Johannesburg
vepsän kel’: Johannesburg
Tiếng Việt: Johannesburg
Volapük: Johannesburg
Winaray: Johannesburg
isiXhosa: EGoli
Yorùbá: Johannesburg
Bân-lâm-gú: Johannesburg
isiZulu: IGoli