თურქეთი
English: Turkey

თურქეთის რესპუბლიკა
Türkiye Cumhuriyeti
თურქეთი
თურქეთის
დროშა გერბი
დევიზი: Yurtta sulh, Cihanda sulh
„მშვიდობა ქვეყანაში, მშვიდობა მსოფლიოში”
ჰიმნი: დამოუკიდებლობის მარში

თურქეთის მდებარეობა მსოფლიოში
დედაქალაქიანკარა
39°55′ ჩ. გ. 32°50′ ა. გ. / 39°55′ ჩ. გ. 32°50′ ა. გ. / 39.917; 32.833
უდიდესი ქალაქი სტამბოლი
41°01′ ჩ. გ. 28°57′ ა. გ. / 41°01′ ჩ. გ. 28°57′ ა. გ. / 41.017; 28.950
ოფიციალური ენა თურქული
ძირითადი ენები ქურთული, კურმანჯი, არაბული, ზაზაკი და სხ.
რელიგია სეკულარული
ეთნოქორონიმი თურქი
მთავრობა უნიტარული საპრეზიდენტო რესპუბლიკა
 -  პრეზიდენტი რეჯეფ თაიფ ერდოღანი
 -  ვიცე-პრეზიდენტი ფუატ ოქტაი
 -  პარლამენტის თავმჯდომარე მუსტაფა შენთოფი
საკანონმდებლო ორგანო დიდი ეროვნული ასამბლეა
დაარსება
 -  ომი დამოუკიდებლობისთვის 19 მაისი, 1919 
 -  ლოზანის ხელშეკრულება 24 ივლისი , 1923 
 -  რესპუბლიკის გამოცხადება 29 ოქტომბერი, 1923 
 -  ამჟამინდელი კონსტიტუცია 7 ნოემბერი, 1982 
ფართობი
 -  სულ 769 604[1] კმ2 (36-ე)
 -  წყალი (%) 1.3
მოსახლეობა
 -  2017 შეფასება Increase2.svg 80 810 525[2] (მე-16)
 -  სიმჭიდროვე 105[3] კაცი/კმ2 (107-ე)
მშპ (მუპ) 2018 შეფასება
 -  სულ $2.320 ტრილიონი[4] (მე-13)
 -  ერთ სულ მოსახლეზე $28,346[4] (მე-45)
მშპ (ნომინალი) 2018 შეფასება
 -  სულ $909 მილიარდი[4] (მე-17)
 -  ერთ სულ მოსახლეზე $11,114[4] (60-ე)
ჯინი (2013)40.0[5]
საშუალო
აგი (2014)0.761[6]
მაღალი · 72-ე
ვალუტა თურქული ლირა (₺) (TRY)
სასაათო სარტყელი FET (UTC+03:00)
თარიღის ფორმატი დღე/თვე/წელი
მოძრაობა მარჯვენა
სატელეფონო კოდი +90
ISO 3166 კოდი TR
ინტერნეტ-დომენი .tr

თურქეთი (თურქ. Türkiye), ოფიციალურად თურქეთის რესპუბლიკა (თურქ. Türkiye Cumhuriyeti) — ტრანსკონტინენტალური ქვეყანა ევრაზიაში, რომელიც ძირითადად მდებარეობს დასავლეთ აზიაში, მცირე ნაწილით ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში. თურქეთი ესაზღვრება რვა ქვეყანას: ჩრდილო-დასავლეთით საბერძნეთსა და ბულგარეთს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით საქართველოს, აღმოსავლეთით სომხეთს, აზერბაიჯანის ექსკლავს ნახიჩევანსა და ირანს, და სამხრეთით ერაყსა და სირიას. ქვეყანას სამი მხრიდან ზღვა გარს აკრავს, კერძოდ, დასავლეთით ეგეოსის ზღვა, ჩრდილოეთით შავი ზღვა და სამხრეთით ხმელთაშუა ზღვა. ბოსფორი, მარმარილოს ზღვა და დარდანელი, რომლებიც ერთად ქმნიან თურქეთის სრუტეებს, იყოფს თრაკიასა და ანატოლიას, ისევე, როგორც აზიასა და ევროპას.[7] ქვეყნის დედაქალაქი ანკარაა, ხოლო უმსხვილესი ქალაქი და მთავარი კულტურული და კომერციული ცენტრი, რომელიც მსოფლიოს გლობალურ ქალაქად კლასიფიცირებულია — სტამბოლია.[8]

ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 70-80 % თავიანთ თავს ეთნიკურად თურქებად თვლიან.[9][10] ქურთები სახელმწიფოში არსებული ყველაზე დიდი უმცირესობაა, სადაც მოსახლეობის დაახლოებით 20 % ეთნიკურად ქურთია. სხვა ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლები არიან ჩერქეზები, ალბანელები, არაბები, ბოშნაკები და ლაზები.[10][11][12][13][14] სახელმწიფოს ოფიციალური ენა თურქულია, რომელიც მსოფლიოში ყველაზე ფართოდ გავრცელებული თურქული ენაა.[15] თურქეთში დღეს არსებული უმცირესობათა ენებია: კურმანჯი, ბოსნიური, არაბული, ზაზაკი, ყაბარდოული ენა და სხვა.[16]

ორ კონტინენტზე სტრატეგიული მდებარეობის გამო თურქეთის კულტურა აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ტრადიციათა უნიკალური ნაზავია. ძლიერი ისტორიული, კულტურული და ეკონომიკური გავლენით რეგიონში ევროპას, ცენტრალურ აზიას, რუსეთსა და ახლო აღმოსავლეთს შორის, თურქეთმა ბოლო საუკუნეებში სტრატეგიული მნიშვნელობა შეიძინა.

თურქეთი დემოკრატიული, სეკულარული, უნიტარული, კონსტიტუციური რესპუბლიკაა. მისი თანამედროვე პოლიტიკური სისტემა 1923 წელს ჩამოყალიბდა მუსტაფა ქემალ ათათურქის მეთაურობით, რომელიც მთავრობაში პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს ოსმალეთის იმპერიის დაცემის შემდეგ მოვიდა. მას შემდეგ თურქეთი სულ უფრო მჭიდროდ ხდება ინტეგრირებული დასავლეთთან ევროპის საბჭოში, ნატო-ში, OECD, OSCE და G-20-ში გაწევრიანებით. თურქეთმა ევროკავშირში სრულუფლებიან წევრობაზე მოლაპარაკება 2005 წელს დაიწყო, იყო რა ევროპის ეკონომიკური საბჭოს ასოცირებული წევრი 1963 წლიდან და საბაჟოს კავშირის წევრი 1995 წლიდან. ამასთან ერთად, როგორც მეტწილად მაჰმადიანური ქვეყანა, თურქეთი აგრძელებს ახლო კულტურულ, პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და ინდუსტრიულ ურთიერთობებს აღმოსავლეთის ქვეყნებთან, განსაკუთრებით ახლო აღმოსავლეთსა და ცენტრალურ აზიასთან, ისეთ ორგანიზაციებში წევრობით, როგორიცაა OIC და ECO. აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს კლასიფიკაციით თურქეთი განვითარებული ქვეყანაა, ხოლო პოლიტიკური მეცნიერებისა და ეკონომისტების შეფასებით ის რეგიონული ზესახელმწიფოა.

Other Languages
Аҧсшәа: Ҭырқәтәыла
Acèh: Turuki
адыгабзэ: Тыркуе
Afrikaans: Turkye
Akan: Turki
Alemannisch: Türkei
አማርኛ: ቱርክ
aragonés: Turquía
Ænglisc: Tyrcland
العربية: تركيا
ܐܪܡܝܐ: ܛܘܪܩܝܐ
مصرى: توركيا
অসমীয়া: তুৰস্ক
asturianu: Turquía
авар: Туркия
Aymar aru: Turkiya
azərbaycanca: Türkiyə
تۆرکجه: تورکیه
башҡортса: Төркиә
Bali: Turki
Boarisch: Tiakei
žemaitėška: Torkėjė
Bikol Central: Turkiya
беларуская: Турцыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Турэччына
български: Турция
भोजपुरी: तुर्की
Bislama: Teki
Banjar: Turki
bamanankan: Türkiye
বাংলা: তুরস্ক
བོད་ཡིག: ཏུར་ཀི།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: তুরস্ক
brezhoneg: Turkia
bosanski: Turska
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Turki
буряад: Түрэг Улас
català: Turquia
Chavacano de Zamboanga: Turquía
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Tū-ī-gì
нохчийн: Туркойчоь
Cebuano: Turkeya
Chamoru: Turkey
ᏣᎳᎩ: ᎬᏃ
Tsetsêhestâhese: Turkey
کوردی: تورکیا
corsu: Turchia
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᑐᕒᑭ
qırımtatarca: Türkiye
čeština: Turecko
kaszëbsczi: Tëreckô
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Тѷрци
Чӑвашла: Турци
Cymraeg: Twrci
dansk: Tyrkiet
Deutsch: Türkei
Zazaki: Tırkiya
dolnoserbski: Turkojska
डोटेली: टर्की
ދިވެހިބަސް: ތުރުކީވިލާތް
eʋegbe: Turkey
Ελληνικά: Τουρκία
emiliàn e rumagnòl: Turchî
English: Turkey
Esperanto: Turkio
español: Turquía
eesti: Türgi
euskara: Turkia
estremeñu: Turquia
فارسی: ترکیه
Fulfulde: Turkiya
suomi: Turkki
Võro: Türgü
Na Vosa Vakaviti: Turkey
føroyskt: Turkaland
français: Turquie
arpetan: Turquie
Nordfriisk: Türkei
furlan: Turchie
Frysk: Turkije
Gaeilge: An Tuirc
Gagauz: Türkiye
贛語: 土耳其
Gàidhlig: An Tuirc
galego: Turquía
Avañe'ẽ: Tuykia
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: तुर्की
Bahasa Hulontalo: Turki
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍄𐍅𐍂𐌺𐌾𐌰
ગુજરાતી: તુર્કસ્તાન
Gaelg: Yn Turkee
Hausa: Turkiyya
客家語/Hak-kâ-ngî: Thú-ngí-khì
Hawaiʻi: Tureke
עברית: טורקיה
हिन्दी: तुर्की
Fiji Hindi: Turkey
hrvatski: Turska
hornjoserbsce: Turkowska
Kreyòl ayisyen: Tiki
հայերեն: Թուրքիա
Արեւմտահայերէն: Թուրքիա
interlingua: Turchia
Bahasa Indonesia: Turki
Interlingue: Turcia
Igbo: Turkéy
Iñupiak: Turkey
Ilokano: Turkia
ГӀалгӀай: Туркий мохк
Ido: Turkia
íslenska: Tyrkland
italiano: Turchia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᑑᕐᑭ
日本語: トルコ
Patois: Toerki
la .lojban.: turk
Jawa: Turki
Qaraqalpaqsha: Túrkiya
Taqbaylit: Tturk
Адыгэбзэ: Тыркуей
Kabɩyɛ: Tuurkii
Kongo: Turki
Gĩkũyũ: Takĩ
қазақша: Түркия
kalaallisut: Tyrkia
ಕನ್ನಡ: ಟರ್ಕಿ
한국어: 터키
Перем Коми: Тюркия
къарачай-малкъар: Тюрк
कॉशुर / کٲشُر: ترکی
kurdî: Tirkiye
коми: Турция
kernowek: Turki
Кыргызча: Түркия
Latina: Turcia
Ladino: Turkia
Lëtzebuergesch: Tierkei
лакку: Туркия
лезги: Турция
Lingua Franca Nova: Turcia
Luganda: Buturuki
Limburgs: Turkije
Ligure: Turchia
lumbaart: Türchia
lingála: Turkí
لۊری شومالی: تۏرکیٱ
lietuvių: Turkija
latgaļu: Turceja
latviešu: Turcija
मैथिली: टर्की
Basa Banyumasan: Turki
мокшень: Туркамастор
Malagasy: Torkia
олык марий: Турций
Māori: Tākei
Minangkabau: Turki
македонски: Турција
മലയാളം: തുർക്കി
монгол: Турк
кырык мары: Турци
Bahasa Melayu: Turki
Malti: Turkija
Mirandés: Turquie
မြန်မာဘာသာ: တူရကီနိုင်ငံ
مازِرونی: ترکیه
Dorerin Naoero: Terki
Nāhuatl: Turquia
Napulitano: Turchia
Plattdüütsch: Törkie
Nedersaksies: Turkije
नेपाली: टर्की
नेपाल भाषा: टर्की
Oshiwambo: Turkey
Nederlands: Turkije
norsk nynorsk: Tyrkia
norsk: Tyrkia
Novial: Turkia
Nouormand: Turtchie
Sesotho sa Leboa: Turkey
Chi-Chewa: Turkey
occitan: Turquia
Livvinkarjala: Turtsii
Oromoo: Tarkii
ଓଡ଼ିଆ: ତୁର୍କୀ
Ирон: Турк
ਪੰਜਾਬੀ: ਤੁਰਕੀ
Pangasinan: Turkiyo
Kapampangan: Turkiya
Papiamentu: Turkia
Picard: Turkie
Deitsch: Turkie
Pälzisch: Türkei
Norfuk / Pitkern: Turkii
polski: Turcja
Piemontèis: Turchìa
پنجابی: ترکی
Ποντιακά: Τουρκία
پښتو: تورکيه
português: Turquia
Runa Simi: Turkiya
rumantsch: Tirchia
romani čhib: Turkiya
Kirundi: Turukiya
română: Turcia
armãneashti: Turchia
tarandíne: Turchie
русский: Турция
русиньскый: Турція
Kinyarwanda: Turukiya
संस्कृतम्: तुर्की
саха тыла: Түркийэ
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱛᱩᱨᱠᱤ
sardu: Turkia
sicilianu: Turchìa
Scots: Turkey
سنڌي: ترڪي
davvisámegiella: Durka
Sängö: Turukïi
srpskohrvatski / српскохрватски: Turska
ၽႃႇသႃႇတႆး : မိူင်းၽိၼ်ႇလၢၼ
සිංහල: තුර්කිය
Simple English: Turkey
slovenčina: Turecko
slovenščina: Turčija
Gagana Samoa: Take
chiShona: Turkey
Soomaaliga: Turkiga
shqip: Turqia
српски / srpski: Турска
Sranantongo: Turkiyakondre
SiSwati: IThekhi
Sesotho: Türkiye
Seeltersk: Turkäi
Sunda: Turki
svenska: Turkiet
Kiswahili: Uturuki
ślůnski: Turcyjo
தமிழ்: துருக்கி
ತುಳು: ಟರ್ಕಿ
తెలుగు: టర్కీ
tetun: Turkia
тоҷикӣ: Туркия
ትግርኛ: ቱርክ
Türkmençe: Türkiýe
Tagalog: Turkey
Setswana: Turkey
lea faka-Tonga: Toake
Tok Pisin: Teki
Türkçe: Türkiye
Xitsonga: Turkey
татарча/tatarça: Төркия
chiTumbuka: Turkey
Twi: Turkey
reo tahiti: Turiti
тыва дыл: Турция
удмурт: Турция
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى
українська: Туреччина
اردو: ترکی
oʻzbekcha/ўзбекча: Turkiya
Tshivenda: Turkey
vèneto: Turchia
vepsän kel’: Turkanma
Tiếng Việt: Thổ Nhĩ Kỳ
West-Vlams: Turkeye
Volapük: Türkän
walon: Tourkeye
Winaray: Turkeya
Wolof: Tirki
吴语: 土耳其
isiXhosa: ITurkiya
მარგალური: თურქეთი
ייִדיש: טערקיי
Yorùbá: Turkey
Vahcuengh: Dujwjgiz
Zeêuws: Turkije
中文: 土耳其
文言: 土耳其
Bân-lâm-gú: Thó͘-ní-kî
粵語: 土耳其
isiZulu: ITheki