ედმუნდ ჰალეი

ედმუნდ ჰალეი
Edmund Halley.gif
დაბ. თარიღი29 ოქტომბერი (8 ნოემბერი) 1656[1] ან 8 ნოემბერი 1656(1656-11-08)[2] [3] [4]
დაბ. ადგილიHaggerston
გარდ. თარიღი14 (25) იანვარი 1742[5] [6] (85 წელი) ან 14 იანვარი 1742(1742-01-14)[2] [7] [3] [4] (85 წელი)
გარდ. ადგილიგრინვიჩი
დასაფლავებულიაSt Margaret's, Lee
მოქალაქეობაინგლისის სამეფო
ეროვნებაინგლისელები
სამეცნიერო სფეროგეოფიზიკა, მეტეოროლოგია და დემოგრაფია
მუშაობის ადგილიგრინვიჩის სამეფო ობსერვატორია
ალმა-მატერისენტ-პოლის სკოლა და დედოფლის კოლეჯი
მეუღლეQ22569278?
ჯილდოებისამეფო საზოგადოების წევრი

ედმუნდ ჰალეი, ჰელი (დ. 29 ოქტომბერი, 1656, ჰეიგერზტაუნი, ლონდონის ახლოს — გ. 14 იანვარი, 1742, გრინვიჩი), ინგლისელი ასტრონომი და გეოფიზიკოსი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1678-იდან).

განათლება მიიღო ოქსფორდის უნივერსიტეტში, 1703 წლიდან იყო მათემათიკის პროფესორი იქვე, 1720-იდან - გრინვიჩის ობსერვატორიის დირექტორი. შეადგინა სამხრეთის ცის ვარსკვლავთა (341) პირველი ტელესკოპური კატალოგი (1676-1678), დაამტკიცა კომეტის პერიოდულობა (1682); აღმოაჩინა ვარსკვლავთა საკუთარი მოძრაობა (1718), მთვარის მოძრაობის საშუალო აჩქარება და უთანასწორობები იუპიტერისა და სატურნის მოძრაობაში. დააკვირდა მზის დისკოზე ვენერას გავლას. აღმოაჩინა მზის პარალაქსი|პარალაქსის განსაზღვრის მეთოდი (1679), მერკურის მოძრაობაზე დაკვირვებით (1677) კი თვითონ განსაზღვრა მანძილი მზემდე და მერკურამდე. 1698-1700 ექსპედიციის შედეგად შეადგინა პირველი გეომაგნიტური რუკა (1701). პირველმა გამოსცა საკუთარი სახსრებით ი. ნიუტონის "ნატურალური ფილოსოფიის მათემატიკური საწყისები". არაბულიდან თარგმნა და 1710 გამოსცა აპოლონიოს პერგელის მათემატიკური შრომები.

ლიტერატურა

Other Languages
Afrikaans: Edmond Halley
العربية: إدموند هالي
অসমীয়া: এডমাণ্ড হেলি
asturianu: Edmund Halley
azərbaycanca: Edmund Halley
تۆرکجه: ادموند هالی
беларуская: Эдмунд Галей
беларуская (тарашкевіца)‎: Эдмунд Галей
български: Едмънд Халей
brezhoneg: Edmond Halley
bosanski: Edmond Halley
català: Edmond Halley
čeština: Edmund Halley
Deutsch: Edmond Halley
English: Edmond Halley
Esperanto: Edmond Halley
español: Edmund Halley
euskara: Edmond Halley
français: Edmond Halley
Nordfriisk: Edmond Halley
Gaeilge: Edmond Halley
hrvatski: Edmond Halley
Bahasa Indonesia: Edmond Halley
íslenska: Edmond Halley
italiano: Edmond Halley
Lëtzebuergesch: Edmond Halley
latviešu: Edmonds Halejs
Malagasy: Edmond Halley
македонски: Едмонд Халеј
Bahasa Melayu: Edmond Halley
မြန်မာဘာသာ: အက်မော ဟေလီ
Plattdüütsch: Edmond Halley
Nederlands: Edmond Halley
norsk nynorsk: Edmond Halley
occitan: Edmond Halley
Piemontèis: Edmund Halley
پنجابی: ایڈمنڈ ہیلے
português: Edmond Halley
română: Edmond Halley
sicilianu: Edmond Halley
srpskohrvatski / српскохрватски: Edmond Halley
Simple English: Edmond Halley
slovenčina: Edmund Halley
slovenščina: Edmond Halley
српски / srpski: Едмунд Халеј
svenska: Edmond Halley
Türkçe: Edmond Halley
українська: Едмонд Галлей
oʻzbekcha/ўзбекча: Galley Edmund
Tiếng Việt: Edmund Halley
Winaray: Edmond Halley
Bân-lâm-gú: Edmond Halley
粵語: 哈雷