ედმუნდ ჰალეი

ედმუნდ ჰალეი
Edmund Halley.gif
დაბ. თარიღი 29 ოქტომბერი ( 8 ნოემბერი) 1656 [1] ან 8 ნოემბერი 1656(1656-11-08) [2]
დაბ. ადგილი Haggerston
გარდ. თარიღი 14 (25) იანვარი 1742 [3] [4] (85 წელი) ან 14 იანვარი 1742(1742-01-14) [2] (85 წელი)
გარდ. ადგილი გრინვიჩი
დასაფლავებულია St Margaret's, Lee
მოქალაქეობა ინგლისის სამეფო
სამეცნიერო სფერო გეოფიზიკა, მეტეოროლოგია და დემოგრაფია
მუშაობის ადგილი გრინვიჩის სამეფო ობსერვატორია
ალმა-მატერი სენტ-პოლის სკოლა და დედოფლის კოლეჯი
ჯილდოები სამეფო საზოგადოების წევრი

ედმუნდ ჰალეი, ჰელი (დ. 29 ოქტომბერი, 1656, ჰეიგერზტაუნი, ლონდონის ახლოს — გ. 14 იანვარი, 1742, გრინვიჩი), ინგლისელი ასტრონომი და გეოფიზიკოსი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი ( 1678-იდან).

განათლება მიიღო ოქსფორდის უნივერსიტეტში, 1703 წლიდან იყო მათემათიკის პროფესორი იქვე, 1720-იდან - გრინვიჩის ობსერვატორიის დირექტორი. შეადგინა სამხრეთის ცის ვარსკვლავთა (341) პირველი ტელესკოპური კატალოგი ( 1676- 1678), დაამტკიცა კომეტის პერიოდულობა ( 1682); აღმოაჩინა ვარსკვლავთა საკუთარი მოძრაობა ( 1718), მთვარის მოძრაობის საშუალო აჩქარება და უთანასწორობები იუპიტერისა და სატურნის მოძრაობაში. დააკვირდა მზის დისკოზე ვენერას გავლას. აღმოაჩინა მზის პარალაქსი|პარალაქსის განსაზღვრის მეთოდი ( 1679), მერკურის მოძრაობაზე დაკვირვებით ( 1677) კი თვითონ განსაზღვრა მანძილი მზემდე და მერკურამდე. 1698- 1700 ექსპედიციის შედეგად შეადგინა პირველი გეომაგნიტური რუკა ( 1701). პირველმა გამოსცა საკუთარი სახსრებით ი. ნიუტონის "ნატურალური ფილოსოფიის მათემატიკური საწყისები". არაბულიდან თარგმნა და 1710 გამოსცა აპოლონიოს პერგელის მათემატიკური შრომები.

ლიტერატურა

Other Languages
Afrikaans: Edmond Halley
العربية: إدموند هالي
অসমীয়া: এডমাণ্ড হেলি
azərbaycanca: Edmund Halley
تۆرکجه: ادموند هالی
беларуская: Эдмунд Галей
беларуская (тарашкевіца)‎: Эдмунд Галей
български: Едмънд Халей
brezhoneg: Edmond Halley
bosanski: Edmond Halley
català: Edmond Halley
čeština: Edmund Halley
Deutsch: Edmond Halley
English: Edmond Halley
Esperanto: Edmond Halley
español: Edmund Halley
euskara: Edmond Halley
français: Edmond Halley
Gaeilge: Edmond Halley
hrvatski: Edmond Halley
Bahasa Indonesia: Edmond Halley
íslenska: Edmond Halley
italiano: Edmond Halley
Lëtzebuergesch: Edmond Halley
latviešu: Edmonds Halejs
Malagasy: Edmond Halley
македонски: Едмонд Халеј
မြန်မာဘာသာ: အက်မော ဟေလီ
Plattdüütsch: Edmond Halley
Nederlands: Edmond Halley
norsk nynorsk: Edmond Halley
occitan: Edmund Halley
Piemontèis: Edmund Halley
پنجابی: ایڈمنڈ ہیلے
português: Edmond Halley
română: Edmond Halley
sicilianu: Edmond Halley
srpskohrvatski / српскохрватски: Edmond Halley
Simple English: Edmond Halley
slovenčina: Edmund Halley
slovenščina: Edmond Halley
српски / srpski: Едмунд Халеј
svenska: Edmond Halley
Türkçe: Edmond Halley
українська: Едмонд Галлей
oʻzbekcha/ўзбекча: Galley Edmund
Tiếng Việt: Edmund Halley
Winaray: Edmond Halley
Bân-lâm-gú: Edmond Halley
粵語: 哈雷