ბელარუსი

ბელარუსის რესპუბლიკა
Рэспубліка Беларусь
Республика Беларусь
ბელარუსი
ბელარუსის
დროშა
ჰიმნი:  ბელარუსის ჰიმნი
დედაქალაქი
(და უდიდესი ქალაქი)
მინსკი
53°55′ ჩ. გ. 27°33′ ა. გ. / 53°55′ ჩ. გ. 27°33′ ა. გ. / 53.917; 27.550
ოფიციალური ენა ბელორუსული, რუსული
მთავრობა საპრეზიდენტო რესპუბლიკა
 -  პრეზიდენტი ალექსანდრე ლუკაშენკო
 -  პრ.-მინისტრი ანდრეი კობიაკოვი [1]
ფართობი
 -  სულ 207 600 კმ2 ( 85-ე)
მოსახლეობა
 -  2015 შეფასებით 9 485 300 [2] ( 92-ე)
 -  2009 აღწერა 9 503 800 [3] 
 -  სიმჭიდროვე 46 კაცი/კმ2 ( 142-ე)
მშპ ( მუპ) 2008 შეფასებით
 -  სულ $115,027 მილიარდი ( 58-ე)
 -  ერთ მოსახლეზე $11 991 ( 65-ე)
აგი (2011) 0.756 (მაღალი) ( 65-ე)
ვალუტა რუბლი ( BYN)
დროის სარტყელი UTC+03:00
ქვეყნის კოდი BLR
Internet TLD .by
სატელეფონო კოდი 375

ბელარუსი ( ბელარ. Беларусь, რუს. Беларусь ან Белоруссия) — ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფო აღმოსავლეთ ევროპაში. [4] ბელარუსს აღმოსავლეთიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება რუსეთი, სამხრეთიდან უკრაინა, დასავლეთიდან პოლონეთი, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთის მხრიდან ლატვია და ლიტვა. დედაქალაქია მინსკი; სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქერბია ბრესტი, გროდნო, გომელი, მოგილიოვი და ვიტებსკი. ქვეყნის ფართობი შეადგენს 207 600 კმ²-ს, ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი ტყეებს უკავია, [5] ეკონომიკაში ყველაზე განვითარებული სფეროებია აგროკულტურა და მრეწველობა.

ბელარუსის ტერიტორიაზე არსებული პირველი დამოუკიდებელი სახელმწიფო იყო პოლოცკის სამთავრო, ეს სამთავრო კიევის რუსეთის დაშლის შემედეგად წარმოიქმნა, მოგვიანებით უკვე ბელარსები ხდება ლიტვის დიდი სამთავროს შემადგენელი ნაწილი, მას შემდეგ რაც ლიტვისა და პოლონეთის გაერთიანება მოხდა, უკვე ამ მიწებს გაერთიანებული სახელმწიფო აკონტროლებდა. პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობასა და რუსეთის იმპერიას შორის არსებული ბრძოლების შემდეგ ეს ტერიტორია რუსეთის შემადგენლობაში მოექცა რიგითი გუბერნიის სტატუსით. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ აქ შეიქმნა ბელორუსიის სახალხო რესპუბლიკა (1918-1919), 1919 წლიდან უკვე ბელარუსია არის საბჭოთა რესპუბლიკა.

საბჭოთა კავშირის შექმნის შემდეგ, ეს ტერიტორია სსრკ-ში შევიდა მოკავშირე რესპუბლიკის სტატუსით. 1939 წელს სსრკ-ს მიერ გერმანიასთან დადებული მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტით, საბჭოთა კავშირმა მიიერთა აღმოსავლეთი პლონეთი, ეს ტერიტორია შეუერთდა ბელორუსის საბჭოთა რესპუბლიკას. [6] მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ბელარუსი ოკუპირებული იქნა გერმანელების მიერ. ომის დასრულების შემდეგ რესპუბლიკაში შედარებით განვითარდა ეკონომიკა.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ბელარუსი დამოუკიდებელი სახელმწიფო გახდა. 1992 წელს ჩამოყალიბდა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა, რომლის ერთ-ერთი დამფუძნებელი სწორედ ბელარუსი იყო. 1994 წლიდან დღემდე ქვეყნის მმართველია ალექსანდრე ლუკაშენკო.

ბელარუსის მოსახლეობა შეადგენს 9,85  მილიონ ადამიანს, ქვეყნის მთავარი ურბანული ცენტრებია დედაქალაქი მინსკი. აქ მცხოვრებთა 80 % ბელარუსელია, მოსახლეობის მნიშვნელოვან ნაწის შეადგენს პოლონელები და უკრაინელები. 1995 წელს ჩატარებული რეფერენდუმის შედეგად ქვეყნის ოფიციალური ენები გახდა: ბელარუსული და რუსული. ბელარუსის კონსტიტუციის შედეგად ქვეყანაში ოფიციალური რელიგია გამოცხადებული არ არის, თუმცა მოსახლეობის დიდი ნაწილი რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მრევლია, მეორე რელიგია მრევლის რაოდენობით არის კათოლიკური ეკლესია.

სახელწოდება

  • ოფიციალური: ბელარუსის რესპუბლიკა.
  • ეროვნული: Беларусь, Республика Беларусь. დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე ბელორუსია (Белоруссия) ერქვა, შემდეგ კი ბელარუსი უწოდეს.
  • ეტიმოლოგია: ქვეყნის სახელი „თეთრ რუსეთს“ ნიშნავს. ბელორუსები ახალ ტერმინს Ruthenia ძირიდან წარმოებულად მიიჩნევენ. თუმცა ორივე ტერმინი Ruthenia და Russia მიღებულია ვიკინგური ძირისაგან Rus.
Other Languages
Acèh: Bèlarusia
адыгабзэ: Белоруссие
Afrikaans: Wit-Rusland
Alemannisch: Weißrussland
አማርኛ: ቤላሩስ
aragonés: Belarrusia
Ænglisc: Hwītrussland
ܐܪܡܝܐ: ܒܠܐܪܘܣ
asturianu: Bielorrusia
Aymar aru: Bilarus
azərbaycanca: Belarus
تۆرکجه: بلاروس
башҡортса: Беларусь
Boarisch: Weißrussland
žemaitėška: Baltarosėjė
Bikol Central: Belarus
беларуская: Беларусь
беларуская (тарашкевіца)‎: Беларусь
български: Беларус
भोजपुरी: बेलारूस
Bislama: Belarus
Bahasa Banjar: Bilarusia
বাংলা: বেলারুশ
བོད་ཡིག: བྷེ་ལ་རསུ།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: বেলারুস
brezhoneg: Belarus
bosanski: Bjelorusija
буряад: Беларусь
català: Bielorússia
Chavacano de Zamboanga: Bielorusia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Belarus
нохчийн: Белорусси
Cebuano: Biyelorusya
ᏣᎳᎩ: ᏇᎳᎷᏍ
کوردی: بیلاڕووس
qırımtatarca: Belarus
čeština: Bělorusko
kaszëbsczi: Biôłorusjô
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Бѣла Роусь
Чӑвашла: Беларуç
Cymraeg: Belarws
Deutsch: Weißrussland
Zazaki: Belarus
dolnoserbski: Běłoruska
डोटेली: बेलारुस
ދިވެހިބަސް: ބެލަރޫސް
eʋegbe: Belarus
Ελληνικά: Λευκορωσία
English: Belarus
Esperanto: Belorusio
español: Bielorrusia
eesti: Valgevene
euskara: Bielorrusia
estremeñu: Bielorrússia
فارسی: بلاروس
Fulfulde: Belaruusiya
føroyskt: Hvítarussland
français: Biélorussie
arpetan: Bièlorussie
Nordfriisk: Witjruslun
furlan: Bielorussie
Gagauz: Biyaz Rusiya
Gàidhlig: A' Bhealaruis
galego: Bielorrusia
Avañe'ẽ: Vielorrúsia
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: बेलारूस
ગુજરાતી: બેલારુસ
Hausa: Belarus
客家語/Hak-kâ-ngî: Belarus
Hawaiʻi: Belarusa
עברית: בלארוס
हिन्दी: बेलारूस
Fiji Hindi: Belarus
hrvatski: Bjelorusija
hornjoserbsce: Běłoruska
Kreyòl ayisyen: Byelorisi
Հայերեն: Բելառուս
interlingua: Bielorussia
Bahasa Indonesia: Belarus
Interlingue: Bielorussia
Igbo: Belarus
Ilokano: Bielorusia
íslenska: Hvíta-Rússland
italiano: Bielorussia
日本語: ベラルーシ
Patois: Belarus
la .lojban.: belrus
Basa Jawa: Bélarus
Qaraqalpaqsha: Belorussiya
Taqbaylit: Byilurusya
Адыгэбзэ: Урысыху
Kongo: Belarusia
қазақша: Беларусь
kalaallisut: Hvideruslandi
ಕನ್ನಡ: ಬೆಲಾರುಸ್
한국어: 벨라루스
Перем Коми: Беларусь
къарачай-малкъар: Белоруссия
Kurdî: Belarûs
kernowek: Belarussi
Кыргызча: Беларусия
Ladino: Bielorusia
Lëtzebuergesch: Wäissrussland
лезги: Беларусия
Luganda: Belarus
Limburgs: Wit-Rusland
Ligure: Bieloruscia
lumbaart: Bielurüssia
lingála: Bielorusia
لۊری شومالی: بئلاروٙس
lietuvių: Baltarusija
latgaļu: Boltkrīveja
latviešu: Baltkrievija
Malagasy: Belarosia
олык марий: Белоруссий
Māori: Pērara
македонски: Белорусија
മലയാളം: ബെലാറുസ്
монгол: Беларусь
молдовеняскэ: Беларус
मराठी: बेलारूस
кырык мары: Белорусси
Bahasa Melayu: Belarus
မြန်မာဘာသာ: ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ
مازِرونی: بلاروس
Dorerin Naoero: Berarut
Napulitano: Bielorussia
Plattdüütsch: Wittrussland
Nedersaksies: Wit-Ruslaand
नेपाली: बेलारुस
नेपाल भाषा: बेलारुस
Nederlands: Wit-Rusland
norsk nynorsk: Kviterussland
Novial: Belarus
occitan: Bielorussia
Livvinkarjala: Valgo-Ven'a
Oromoo: Beelaarus
ଓଡ଼ିଆ: ବେଲାଋଷ
ਪੰਜਾਬੀ: ਬੇਲਾਰੂਸ
Pangasinan: Belaro
Kapampangan: Bielorusya
Papiamentu: Belarus
Picard: Biélorussie
पालि: बेलारूस
Norfuk / Pitkern: Belerus
polski: Białoruś
Piemontèis: Bielorussia
پنجابی: بیلارس
Ποντιακά: Λευκορουσία
پښتو: بېلاروس
português: Bielorrússia
Runa Simi: Bilarus
rumantsch: Bielorussia
română: Belarus
armãneashti: Arusia albã
tarandíne: Russie Vianghe
русский: Белоруссия
русиньскый: Білорусь
Kinyarwanda: Belarusi
संस्कृतम्: शुक्लरास्या
саха тыла: Беларусь
sicilianu: Bielurussia
davvisámegiella: Vilges-Ruošša
Sängö: Belarüsi
srpskohrvatski / српскохрватски: Belorusija
සිංහල: බෙලාරස්
Simple English: Belarus
slovenčina: Bielorusko
slovenščina: Belorusija
chiShona: Belarus
Soomaaliga: Belarus
српски / srpski: Белорусија
Sranantongo: Belarusikondre
SiSwati: IBhelalasi
Sesotho: Belarus
Seeltersk: Wietruslound
Basa Sunda: Bélarus
svenska: Vitryssland
Kiswahili: Belarus
ślůnski: Bjołoruś
தமிழ்: பெலருஸ்
తెలుగు: బెలారస్
тоҷикӣ: Беларус
Türkmençe: Belarus
Tagalog: Belarus
Tok Pisin: Belaras
Türkçe: Beyaz Rusya
Xitsonga: Belarus
татарча/tatarça: Беларусия
chiTumbuka: Belarus
Twi: Belarus
reo tahiti: Pierorūtia
удмурт: Белоруссия
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: بېلورۇسسىيە
українська: Білорусь
اردو: بیلاروس
oʻzbekcha/ўзбекча: Belarus
vèneto: Biełorusia
vepsän kel’: Vaugedvenäma
Tiếng Việt: Belarus
West-Vlams: Wit-Rusland
Volapük: Belarusän
Winaray: Belarus
Wolof: Belaarus
吴语: 白俄罗斯
მარგალური: ბელარუსი
ייִדיש: בעלארוס
Yorùbá: Bẹ̀lárùs
Zeêuws: Wit-Rusland
中文: 白俄罗斯
文言: 白俄羅斯
Bân-lâm-gú: Belarus
粵語: 白俄羅斯
isiZulu: IBelarusi