აუნ სან სუ ჩი

აუნ სან სუ ჩი
Aung San Suu Kyi.jpg
მშობ. სახელი အောင်ဆန်းစုကြည်
დაბ. თარიღი 19 ივნისი, 1945
იანგონი, ბირმა
პროფესია პოლიტიკოსი, პაციფისტი
მეუღლე(ები) მაიკლ არისი (1972-1999)
შვილ(ებ)ი ალექსანდრე,
კიმი
ჯილდოები ტოროლფ რაფტოს პრემია, 1990
ნობელის პრემია ნობელის მშვიდობის პრემია, 1991
სიმონ ბოლივარის საერთაშორისო პრემია, 1992
ჯავაჰარლალ ნერუს პრემია, 1993
ულოფ პალმეს პრემია, 2005

აუნ სან სუ ჩი (დ. 19 ივნისი, 1945, იანგონი, მიანმარი) — მიანმელი ( ბირმა) პოლიტიკოსი ქალბატონი, ადამიანის უფლებათა დამცველი, პაციფისტი; 1991 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი მშვიდობის დარგში.

ბიოგრაფია

დაიბადა 1945 წლის 19 ივნისს იანგონში. განათლება მიიღო დიდ ბრიტანეთში, ოქსფორდისა და ლონდონის უნივერსიტეტში. 1988 წელს ბრუნდება ბირმაში და იწყებს აქტიურ პოლიტიკურ მოღვაწეობას. ამ პერიოდში მიანმარში ხელისუფლებაში მოდის სამხედრო ხუნტა, რომელიც უსასტიკესად უსწორდება თავის პოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებს. აუნ სან სუ ჩი შედის პოლიტიკურ მოძრაობაში ეროვნული ლიგა დემოკრატიისათვის, რის გამოც პუტჩისტები მას 1989 წელს შინაპატიმრობას უსჯიან. უკანონო ხელისუფლება მას თავისუფლებას სთავაზობს ქვეყნის დატოვების სანაცვლოდ, მაგრამ მტკიცე უარს იღებს. 1990 წელს ხუნტა ატარებს არჩევნებს, სადაც ეროვნული ლიგა დემოკრატიისათვის დამაჯერებელ გამარჯვებას აღწევს. მიუხედავად ამისა, არჩევნების შედეგები გაუქმებული იქნა, ხოლო შეიარაღებულმა ძალებმა უარი თქვეს ძალაუფლების გადაცემაზე. ამ მოვლენებმა საერთაშორისო საზოგადოების ყურადღება მიიპყრო და 1991 წელს აუნ სან სუ ჩის გადაეცა ნობელის პრემია მშვიდობის დარგში. პრემიის სახით მიღებული $1.3 მლნ. მან საკუთარი თანამემამულეების ჯანმრთელობის განვითარებასა და განათლების გავრცელებას მოახმარა. შინაპატიმრობიდან აუნ სან სუ ჩი გათავისუფლდა 1995 წლის ივლისში. 1999 წელს დიდ ბრიტანეთში მას გარდაეცვალა მეუღლე, მაგრამ სამხედრო ხუნტამ მას ქვეყნიდან გასასვლელი ვიზა არ მისცა. 2000 წლის სექტემბერში პუტჩისტებმა იგი კვლავ შინაპატიმრობაში აიყვანეს და მხოლოდ 2002 წლის 6 მაისს გაეროს შუამავალთა ჩარევით მას კვლავ დართეს თავისუფლად გადაადგილების ნება.

2003 წლის 30 მაისს სოფელ დეპაინში ხუნტის მიერ დაქირავებული შეიარაღებული პირები თავს დაესხნენ მის ავტომობილს, რომლის დროსაც მრავალი მისი მომხრე იქნა მოკლული და დაჭრილი. აუნ სან სუ ჩიმ მის მძღოლთან ერთად თავს გაქცევით უშველა, მაგრამ იგი მალევე დააპატიმრეს და ქალაქ იანგონის ციხე ინსეინში მოათავსეს. 2003 წელს გადატანილი ქირურგიული ოპერაციის შემდეგ იგი კვლავ შინაპატიმრობის რეჟიმში იქნა გადაყვანილი მიანმარის დე ფაქტო ხელისუფლების გადაწყვეტილებით. მიანმარის ოპოზიციის ლიდერი დღემდე შევიწროვებულია საკუთარ ქვეყანაში და შეზღუდული აქვს ქვეყნის შიგნით გადაადგილების უფლება.

2010 წლის 13 ნოემბერს გათვისუფლებულ იქნა შინაპატიმრობიდან. [1]

Other Languages
Afrikaans: Aung San Suu Kyi
Alemannisch: Aung San Suu Kyi
aragonés: Aung San Suu Kyi
asturianu: Aung San Suu Kyi
башҡортса: Аун Сан Су Чжи
Bikol Central: Aung San Suu Kyi
беларуская: Аўн Сан Су Чжы
беларуская (тарашкевіца)‎: Аўн Сан Су Чжы
български: Аун Сан Су Чи
Bahasa Banjar: Aung San Suu Kyi
brezhoneg: Aung San Suu Kyi
डोटेली: आङ सान सु की
Esperanto: Aung San Suu Kyi
føroyskt: Aung San Suu Kyi
français: Aung San Suu Kyi
客家語/Hak-kâ-ngî: Aung San Suu Kyi
Bahasa Indonesia: Aung San Suu Kyi
íslenska: Aung San Suu Kyi
Basa Jawa: Aung San Suu Kyi
한국어: 아웅산수찌
Lëtzebuergesch: Aung San Suu Kyi
lietuvių: Aung San Suu Kyi
latviešu: Auna Sana Su Či
मैथिली: आङ सान सुकी
Bahasa Melayu: Aung San Suu Kyi
مازِرونی: آنگ سان سوچی
नेपाली: आङ सान सुकी
Nederlands: Aung San Suu Kyi
norsk nynorsk: Aung San Suu Kyi
português: Aung San Suu Kyi
Runa Simi: Aung San Suu Kyi
संस्कृतम्: अङ्ग सान् सू की
sicilianu: Aung San Suu Ky
srpskohrvatski / српскохрватски: Aung San Suu Kyi
Simple English: Aung San Suu Kyi
slovenčina: Aun Schan Su Ťij
slovenščina: Aung San Su Či
српски / srpski: Аунг Сан Су Ћи
Kiswahili: Aung San Suu Kyi
Türkçe: Ang San Su Çi
українська: Аун Сан Су Чжі
Tiếng Việt: Aung San Suu Kyi
中文: 翁山蘇姬
Bân-lâm-gú: Aung San Suu Kyi
粵語: 昂山素姬