Sungapan

Sungapan utawa éstuari ya iku angga tirta payo ing pasisir kang saparoné kinubengan dharatan. Angga tirta iki minangka sarananing ilèn kali menyang segara.[1]

Sungapan minangka laladan pangantara kubengan kali lan kubengan segara. Laladan iki kena pangaribawaning segara kaya ta—pasang, alun, lan arus banyu asin—sarta pangaribawaning kali—kaya ta ilèn banyu tawar lan waled. Lebuning ilèn banyu segara lan banyu tawar iki njalari dhuwuré tataran nutrièn ana ing kolom banyuné lan waledé. Mula, sungapan ingaran habitat alam produktif dhéwé ing donya.[2]

Akèh-akèhé sungapan kang ana saiki dumadi kala mangsa Holosèn. Kala samono, lebak-lebak kang kali-kaliné kagongsoran utawa kagerusan ès kena banjir lumantar munggahing tataran banyu segara udakara 10.000–12.000 taun kapungkur.[3] Sungapan racaké digolongaké dhedhasar ciri géomorpologiné utawa pola sirkulasi banyuné. Sungapan bisa akèh dasanamané, kaya ta lempongan, palabuhan, laguna, légokan, utawa segara anakan. Sanajan mangkono, sawenèh angga tirta iku ora mèmper pancasané sungapan kang kawedhar ing ndhuwur lan malah banyu asin blas.

Akèh-akèhé pasisiring sungapan minangka laladan-laladan kanthi cacah jiwa kang padhet, ya iku udakara 60% cacah jiwaning sadonya urip ing sadawaning sungapan lan pasisiré. Pituwasé, akèh sungapan kena dhegradasi lumantar pirang-pirang jalaran, kalebu pamenebing gongsoran lemah awit panggunduling alas, kaladuking panyenggut, lan pandon tetanèn kang ala; kaladuking pamancing; panggaringing lan pambanyuning jombor; étropikasi jalaran kaluwihan nutrièn asal saka jemberan lan regedan kéwan; polutan kalebu métal abot, bipénil poliklorinasi, radhionuklid lan hidrokarbon asal saka lebuning jemberan; lan pananggul utawa pambendung minangka pangendhali banjir utawa pangalih banyu.[3]

  • rujukan

Rujukan

  1. ^ Pritchard, D. W. (1967). "What is an estuary: physical viewpoint". In Lauf, G. H. Estuaries. A.A.A.S. Publ. 83. Washington, DC. kk. 3–5. 
  2. ^ McLusky, D. S.; Elliott, M. (2004). The Estuarine Ecosystem: Ecology, Threats and Management. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-852508-7. 
  3. ^ a b Wolanski, E. (2007). Estuarine Ecohydrology. Amsterdam: Elsevier. ISBN 978-0-444-53066-0. 
Other Languages
Afrikaans: Estuarium
العربية: مصب
asturianu: Estuariu
azərbaycanca: Dəhnə (coğrafiya)
беларуская: Эстуарый
беларуская (тарашкевіца)‎: Эстуарый
български: Естуар
भोजपुरी: नदी मुहाना
Bahasa Banjar: Muhara
bosanski: Estuarij
català: Estuari
нохчийн: Эстуари
Cebuano: Estuwaryo
čeština: Estuár
Cymraeg: Aber
dansk: Æstuarium
Deutsch: Ästuar
Ελληνικά: Εκβολή
English: Estuary
Esperanto: Estuaro
español: Estuario
eesti: Estuaar
euskara: Estuario
فارسی: پای‌رود
suomi: Estuaari
français: Estuaire
Frysk: Tijmûning
Gaeilge: Inbhear
galego: Estuario
Avañe'ẽ: Parapaha
Gaelg: Inver
客家語/Hak-kâ-ngî: Hò-khiéu-vân
עברית: שפך נהר
hrvatski: Estuarij
Kreyòl ayisyen: Estyè
Bahasa Indonesia: Estuari
íslenska: Árós
italiano: Estuario
日本語: 三角江
ქართული: ესტუარი
Адыгэбзэ: Iестуарий
ಕನ್ನಡ: ನದೀಮುಖ
한국어: 삼각강
Latina: Aestuarium
lietuvių: Estuarija
latviešu: Grīva
македонски: Естуар
മലയാളം: അഴിമുഖം
Bahasa Melayu: Muara
Nederlands: Estuarium
norsk nynorsk: Estuar
norsk: Estuar
Nouormand: Engoulême
occitan: Estuari
polski: Estuarium
português: Estuário
română: Estuar
русский: Эстуарий
саха тыла: Эстуарий
Scots: Estuary
srpskohrvatski / српскохрватски: Estuarij
Simple English: Estuary
slovenčina: Estuár
slovenščina: Estuarij
shqip: Estuarët
српски / srpski: Естуар
svenska: Estuarium
தமிழ்: கயவாய்
татарча/tatarça: Эстуарий
українська: Естуарій
vèneto: Estuario
Tiếng Việt: Cửa sông
walon: Egoloe
Winaray: Estero
მარგალური: ესტუარი
ייִדיש: לעפצונג
中文: 河口
粵語: 入海口