Lingua mongola

Mongolo
Mongol / Монгол
Parlato inMongolia, Cina, Russia, Kirghizistan
Locutori
Totale5,7 milioni
Altre informazioni
Scritturaalfabeto cirillico, scrittura mongola
TipoSOV,agglutinante
Tassonomia
FilogenesiLingue altaiche
 Lingue mongoliche
  Lingue mongoliche orientali
   Lingue oirate-khalkha
    Lingue khalkha-buriate
Statuto ufficiale
Ufficiale inMongolia, Cina (Mongolia Interna)
Codici di classificazione
ISO 639-1mn
ISO 639-2mon
mon (EN)
mong1331 (EN)
Estratto in lingua
Dichiarazione universale dei diritti umani, art. 1
  • Хүн бүр төрж мэндлэхдээ эрх чөлөөтэй, адилхан нэр төртэй, ижил эрхтэй байдаг. Оюун ухаан нандин чанар заяасан хүн гэгч өөр хоорондоо ахан дүүгийн үзэл санаагаар харьцах учиртай.
  • ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠦᠷ ᠲᠥᠷᠥᠵᠦ ᠮᠡᠨᠳᠡᠯᠡᠬᠦ ᠡᠷᠬᠡ ᠴᠢᠯᠥᠭᠡ ᠲᠡᠢ᠂ ᠠᠳᠠᠯᠢᠬᠠᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠲᠥᠷᠥ ᠲᠡᠢ᠂ ᠢᠵᠢᠯ ᠡᠷᠬᠡ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠠᠭ᠃ ᠣᠶᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠨᠠᠨᠳᠢᠨ ᠴᠢᠨᠠᠷ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠰᠠᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠬᠡᠭᠴᠢ ᠥᠭᠡᠷᠡ ᠬᠣᠭᠣᠷᠣᠨᠳᠣᠨ ᠠᠬᠠᠨ ᠳᠡᠭᠦᠦ ᠢᠨ ᠦᠵᠢᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭᠠ ᠠᠷ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠬᠥ ᠤᠴᠢᠷ ᠲᠠᠢ᠃
Traslitterazione
  • Hün bür törj mendlehdee erh çölöötei, adilxan ner törtei, ijil erhtei baidağ. Oyuun uxaan nandin çanar zayaasan hün gegç öör xoorondoo axan düügiin üzel sanaağaar xarĭcax uçirtai.
  • Hümün bür töröjü mendelehü erhe çilöɣe-tei, adalixan nere törö-tei, ijil erhe-tei baiağ. Oyun uxaɣan nandin çinar zayaɣasan hümün hegçi öɣere hoɣorondon axan deɣüü-in üzil sanağa-ar xaricaxö uçir-tai. (=Хүмүн бүр төрөжү мэндэлэхү эрхэ чилөгэ-тэй, адалихан нэрэ төрө-тэй, ижил эрхэ-тэй баиаг. Оюн ухаган нандин чинар заягасан хүмүн хэгчи өгэрэ хогорондон ахан дэгүү-ин үзил санага-ар харицахө учир-тай.)

La lingua mongola (Монгол хэл, (mongol khel), ᠮᠣᠨᠭᠭᠣᠯ
ᠬᠡᠯᠡ
) è una lingua mongolica ufficiale della Mongolia e Cina, ma parlata anche in Russia e Kirghizistan.

Il numero di parlanti in tutti i suoi dialetti è all'incirca 5,2 milioni, tra cui la stragrande maggioranza dei residenti di Mongolia e molti dei mongoli residenti della regione autonoma cinese della Mongolia Interna.[1] In Mongolia, il dialetto Khalkha, scritto in cirillico (e talvolta in latino per le reti sociali), è predominante, mentre nella Mongolia interna la lingua è a livello dialettale più varia ed è scritta nella tradizionale scrittura mongola. Per quanto riguarda la grammatica da seguire, la varietà trattate sono: il mongolo standard khalkha (ovvero la lingua scritta standard formalizzata nelle convenzioni di scrittura e nella grammatica scolastica), ma ciò è valido anche per il volgare (parlato) khalkha e per altri dialetti mongoli, in particolare il chakhar.

Alcuni classificano diverse altre lingue mongole come il buriato e l'oirato come dialetti del mongolo, ma questa classificazione non è in linea con l'attuale standard internazionale.

Il mongolo possiede un'armonia vocalica e una complessa struttura sillabica per un linguaggio che permette l'esistenza di gruppi di fino a tre consonanti di sillabe. È una tipica lingua agglutinante che si basa su catene di suffissi nel settore verbale e nominale. Mentre esiste un ordine di parole di base, soggetto-oggetto-verbo, l'ordinamento tra frasi nominali è relativamente libero, quindi i ruoli grammaticali sono indicati da un sistema di circa otto casi grammaticali. Ci sono cinque diatesi. Esse sono contrassegnate per voce, aspetto, tempo e modalità/evidenza epistemica. Nel collegamento delle frasi, i converbi svolgono un ruolo fondamentale.

En otros idiomas
Afrikaans: Mongools
አማርኛ: ሞንጎልኛ
aragonés: Idioma mongol
asturianu: Idioma mongol
azərbaycanca: Monqol dili
تۆرکجه: موغول دیلی
башҡортса: Монгол теле
беларуская: Мангольская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Мангольская мова
български: Монголски език
brezhoneg: Mongoleg
català: Mongol
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Mùng-gū-ngṳ̄
čeština: Mongolština
Чӑвашла: Монгол чĕлхи
Cymraeg: Mongoleg
Zazaki: Moğolki
Esperanto: Mongola lingvo
español: Idioma mongol
euskara: Mongoliera
français: Mongol
Frysk: Mongoalsk
客家語/Hak-kâ-ngî: Mùng-kú-ngî
עברית: מונגולית
हिन्दी: मंगोल भाषा
Fiji Hindi: Mongolian bhasa
hornjoserbsce: Mongolšćina
magyar: Mongol nyelv
հայերեն: Մոնղոլերեն
Bahasa Indonesia: Bahasa Mongol
íslenska: Mongólska
日本語: モンゴル語
Qaraqalpaqsha: Mongol tili
қазақша: Моңғол тілі
kalaallisut: Mongoliamiutut
한국어: 몽골어
Кыргызча: Монгол тили
Lingua Franca Nova: Mongol (lingua)
lietuvių: Mongolų kalba
latviešu: Mongoļu valoda
македонски: Монголски јазик
монгол: Монгол хэл
Bahasa Melayu: Bahasa Mongolia
Dorerin Naoero: Dorerin Mongoriya
Nāhuatl: Mongollahtōlli
नेपाल भाषा: मंगोल भाषा
Nederlands: Mongools
norsk nynorsk: Mongolsk
norsk: Mongolsk
occitan: Mongòl
Kapampangan: Amanung Monggol
پنجابی: منگولی
português: Língua mongol
Runa Simi: Muñgul simi
română: Limba mongolă
саха тыла: Монгуол тыла
srpskohrvatski / српскохрватски: Mongolski jezik
Simple English: Mongolian language
slovenčina: Mongolčina
српски / srpski: Монголски језик
svenska: Mongoliska
Türkmençe: Mongol dili
Türkçe: Moğolca
Xitsonga: Mongolia
татарча/tatarça: Монгол теле
тыва дыл: Моол дыл
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: موڭغۇل تىلى
українська: Монгольська мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Mongol tili
Tiếng Việt: Tiếng Mông Cổ
Volapük: Mongolänapük
吴语: 蒙古语
მარგალური: მონღოლური ნინა
ייִדיש: מאנגאליש
中文: 蒙古语
文言: 蒙古語
Bân-lâm-gú: Bông-kó͘-gí
粵語: 蒙古話