Washington (borg)

Hvíta húsið í Washington

Washington (einnig kölluð Washington, D.C.) er höfuðborg og stjórnsetur Bandaríkjanna. Borgin er nefnd eftir George Washington, fyrsta forseta Bandaríkjanna. Skammstöfunin „D.C.“ stendur fyrir „District of Columbia“, alríkishéraðið sem borgin er í. Svæðið sem tilheyrir þessu alríkishéraði í dag var upphaflega klofið úr fylkjunum Maryland og Virginíu.

Um 646.449 manns búa (2013) innan þessa alríkishéraðs, en borgin teygir sig út fyrir héraðið inn í Maryland, Virginíu og Vestur-Virginíu. Heildaríbúafjöldi höfuðborgarsvæðisins er 4,7 milljónir.

  • saga

Saga

Washington var stofnuð sem óháð borg og nokkurs konar óháð fylki fyrir ríkisstjórn alls landsins. Hið nýja lýðveldi hafði frá sjálfstæðisyfirlýsingunni 1776 enga höfuðborg. Þingið kom saman á ýmsum stöðum svo sem í Baltimore, New York og Philadelphiu. Til óeirða kom árið 1783, þegar herinn fékk ekki laun sín greidd. Þegar ríkisstjórnin fékk hvorki stuðning Philadelphiu né fylkisins, var ákveðið að stofna sérstakt fylki fyrir hana undir stjórn þingsins. Eftir miklar umræður var fallist á stað við Potomac-ána (1791) og George Washington skipulagði endanlega í smáatriðum. Maryland lét af hendi 179 km² og Virginia 80 km². Foringi í uppreisnarhernum, Pierre-Charles L'Enfant, góður arkitekt, var fenginn til að skipuleggja borgina sem ber enn þann svip sem hann gaf henni. Hann kom þinghúsinu og Hvíta húsinu fyrir, þar sem þau standa, og tengdi þau með Pennsylvaniabraut.

Frá Capitol-byggingunni liggja 4 götur, Norður-, Suður- og Austur Capitolgötur og Mall. Þær skiptu borginni í fjórðunga, na., nv., sv. og sa. Norður-suður götunum gaf Pierre númer, sem hófust á einum en austur-vestur göturnar fengu bókstafi. Skálægu breiðgöturnar fengu nöfn hinna 13 fylkja sambandsríkisins. Mall var veigamest breiðgatnanna á milli Capitol og Potomac og skyldi gefa borginni opið yfirbragð. Árið 1800 var lokið við forsetabústaðinn, þinghúsið og fjármálaráðuneytið svo að þingið gat komið saman í Washington í nóvember sama ár. Þá þegar var farið að tala um stórborg með 100-200 þúsund íbúum, þótt íbúafjöldinn væri aðeins 2.464 auk 623 þræla.

Árið 1814 í öðru stríði þeirra við Bandaríkin réðust Bretar á lítt varða borgina og brenndu hana að mestu en skýfall bjargaði því sem bjargað varð og varði hana frá algerri eyðingu. Eyðileggingin var slík, að þingið samþykkti með naumum meirihluta að endurbyggja borgina. Um nokkurra ára bil var hún meiri draumur en veruleiki. Charles Dickens skrifaði eftir heimsókn þangað: „Washington er borg hinna miklu áforma“. Virginíufylki bar sig upp vegna þess, að svæðið, sem það lagði undir Washington væri óskipulagt. Því ákvað þingið árið 1846, að skila því aftur.

Árið 1863 hófst borgarastyrjöldin og hergagnaiðnaður komst á legg. Herstjórnin og herdeildir sátu í Washington og Capitol var breytt í sjúkrahús. Að loknu stríðinu fjölgaði íbúum fljótlega vegna 40.000 frelsaðra þræla sem settust þar að. Eftir 1870 fjölgaði íbúðar- og stjórn-sýslubyggingum svo mikið að farið var að kalla Washington þjóðarsviðið. Árið 1887 fundust aftur hinar gleymdu teikningar L'Enfants en ekki var farið að nota þær aftur fyrr en um 1900.

  Þessi bandarískt-tengda grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að .
Other Languages
Afrikaans: Washington, D.C.
Alemannisch: Washington, D.C.
aragonés: Washington, DC
asturianu: Washington DC
Aymar aru: Washington, DC
azərbaycanca: Vaşinqton şəhəri
žemaitėška: Vašingtons
Bikol Central: Washington, D.C.
беларуская: Вашынгтон
беларуская (тарашкевіца)‎: Вашынгтон (акруга Калюмбія)
български: Вашингтон
bamanankan: Washington, D.C.
བོད་ཡིག: ཝ་ཤིན་ཏྲོན།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ডিসটিক্ট অফ কলম্বিয়া, ডিসি
brezhoneg: Washington D.C.
català: Washington DC
Chavacano de Zamboanga: Washington, D.C.
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Washington, D.C.
Tsetsêhestâhese: Vášêtaëno
qırımtatarca: Vaşington (şeer)
čeština: Washington, D.C.
Чӑвашла: Вашингтон
dolnoserbski: Washington, D.C.
Ελληνικά: Ουάσινγκτον
emiliàn e rumagnòl: Washington
Esperanto: Vaŝingtono
eesti: Washington
euskara: Washington
estremeñu: Washington D.C.
Võro: Washington
føroyskt: Washington DC
Nordfriisk: Washington, D.C.
Gàidhlig: Washington, D.C.
Avañe'ẽ: Washington D. C.
Bahasa Hulontalo: Washington, D.C.
客家語/Hak-kâ-ngî: Washington, D.C.
Fiji Hindi: Washington, D.C.
hrvatski: Washington
hornjoserbsce: Washington, D.C.
Kreyòl ayisyen: Wachintòn
Հայերեն: Վաշինգտոն ԿՇ
interlingua: Washington, D.C.
Bahasa Indonesia: Washington, D.C.
Interlingue: Washington, D.C.
italiano: Washington
Basa Jawa: Washington, D.C.
ქართული: ვაშინგტონი
Qaraqalpaqsha: Washington
Taqbaylit: Washington
Адыгэбзэ: Уашингтон
Kabɩyɛ: Wasɩŋtɔŋ
қазақша: Вашингтон
한국어: 워싱턴 D.C.
къарачай-малкъар: Вашингтон (Колумбия округ)
Кыргызча: Вашингтон
Lëtzebuergesch: Washington D.C.
Lingua Franca Nova: Distrito de Columbia
Limburgs: Washington D.C.
lingála: Washington
لۊری شومالی: ڤاشینگتون دی سی
lietuvių: Vašingtonas
latviešu: Vašingtona
Malagasy: Washington D.C
Baso Minangkabau: Washington, D.C.
македонски: Вашингтон
Bahasa Melayu: Washington, D.C.
Mirandés: Washington, D.C.
မြန်မာဘာသာ: ဝါရှင်တန်ဒီစီ
مازِرونی: واشینگتن دی سی
Plattdüütsch: Washington D.C.
नेपाल भाषा: वाशिंग्तन, दिसि
Nederlands: Washington D.C.
norsk nynorsk: Washington, D.C.
Sesotho sa Leboa: Washington, D.C.
Chi-Chewa: Washington, D.C.
Livvinkarjala: Vašington
Kapampangan: Washington, D.C.
Papiamentu: Washington D.C.
Pälzisch: Washington, D.C.
Norfuk / Pitkern: Woshingtun, D.K.
polski: Waszyngton
Piemontèis: Washington
português: Washington, D.C.
Runa Simi: Washington DC
rumantsch: Washington D.C.
tarandíne: Washington
русский: Вашингтон
русиньскый: Вашінґтон (місто)
sardu: Washington
davvisámegiella: Washington D.C.
srpskohrvatski / српскохрватски: Washington, D.C.
Simple English: Washington, D.C.
slovenčina: Washington D.C.
slovenščina: Washington, D.C.
Gagana Samoa: Uasigitone D.C.
chiShona: Washington, DC
Soomaaliga: Washington D.C
српски / srpski: Вашингтон
Sranantongo: Washington D.C.
Kiswahili: Washington, D.C.
ślůnski: Waszyngtůn
Tok Pisin: Wasington DC
Türkçe: Washington, DC
Xitsonga: Washington, DC
татарча/tatarça: Вашингтон (башкала)
reo tahiti: Washington
удмурт: Вашингтон
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ۋاشىنگتون
українська: Вашингтон
oʻzbekcha/ўзбекча: Vashington (shahar)
vepsän kel’: Vašington (lidn)
Tiếng Việt: Washington, D.C.
Volapük: Washington
хальмг: Вашингтон
Vahcuengh: Vazcingdonq
Bân-lâm-gú: Washington, D.C.