Stjórnmál

Kosningaáróður fyrir bæjarstjórnarkosningar í Lausanne í Sviss.

Stjórnmál er ferli bindandi ákvarðanatöku fyrir hóp af fólki. Algengast er að tala um stjórnmál í sambandi við ákvarðanatöku fyrir ríki og sveitarfélög, en hugtakið getur einnig átt við um stjórnun fyrirtækja, og félagasamtaka.Í lýðræðisríkjum sem byggja á fulltrúalýðræði eru stjórnmálamenn kosnir til valda. Þeim er falið umboð til ákvarðanatöku fyrir hóp fólks. Harold Lasswell, þekktur bandarískur stjórnmálafræðingur á fyrri hluta 20. aldarinnar, sagði að stjórnmál snerust um „hver fengi hvað, hvenær og hvernig”.[1]

Í hnattrænu samhengi eru ríki grunneiningar stjórnmála. Þýski félagsfræðingurinn Max Weber skilgreindi stjórnmál sem „viðleitni til að eiga hlut í völdum eða til að hafa áhrif á skiptingu valda, hvort sem er milli ríkja eða milli hópa manna innan sama ríkis.”[2] Max Weber er einnig höfundurinn að einni víðteknustu skilgreiningu á ríkinu en það er sú félagslega stofnun sem hefur réttmætan og viðurkenndan einkarétt á beitingu líkamlegs ofbeldis á ákveðnu landssvæði. Hér erum við því aftur komin að lykilhugtökunum ríki og vald.

Tilvísanir

  1. Lasswell, Harold. Politics: Who Gets What When, How. 1936. New York: McGraw-Hill
  2. Max Weber. Mennt og máttur. Hið íslenska bókmenntafélag, 1973. bls: 121
Other Languages
Afrikaans: Politiek
Alemannisch: Politik
አማርኛ: ፖለቲካ
aragonés: Politica
العربية: سياسة
مصرى: سياسه
asturianu: Política
azərbaycanca: Siyasət
تۆرکجه: سیاست
башҡортса: Сәйәсәт
Boarisch: Politik
žemaitėška: Puolitėka
беларуская: Палітыка
беларуская (тарашкевіца)‎: Палітыка
български: Политика
भोजपुरी: राजनीति
bamanankan: Politiki
বাংলা: রাজনীতি
བོད་ཡིག: ཆབ་སྲིད་
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: রাজনীতি
brezhoneg: Politikerezh
bosanski: Politika
català: Política
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Céng-dê
Cebuano: Politika
Chamoru: Politika
کوردی: سیاسەت
corsu: Pulitica
čeština: Politika
dansk: Politik
Deutsch: Politik
Zazaki: Politika
Ελληνικά: Πολιτική
English: Politics
Esperanto: Politiko
español: Política
eesti: Poliitika
euskara: Politika
estremeñu: Política
فارسی: سیاست
suomi: Politiikka
Võro: Poliitiga
føroyskt: Politikkur
français: Politique
Nordfriisk: Politiik
furlan: Politiche
Frysk: Polityk
Gaeilge: Polaitíocht
Gàidhlig: Poilitigs
galego: Política
Avañe'ẽ: Jokuaikuaa
Hausa: Siyasa
客家語/Hak-kâ-ngî: Chṳn-chhṳ
Hawaiʻi: Kālaiʻāina
עברית: פוליטיקה
हिन्दी: राजनीति
Fiji Hindi: Rajniti
hrvatski: Politika
Kreyòl ayisyen: Politik (non)
magyar: Politika
interlingua: Politica
Bahasa Indonesia: Politik
Interlingue: Politica
Ilokano: Politika
ГӀалгӀай: Политика
italiano: Politica
日本語: 政治
Patois: Palitix
la .lojban.: plajva
Basa Jawa: Pulitik
ქართული: პოლიტიკა
Taqbaylit: Tasertit
қазақша: Саясат
kalaallisut: Politikki
ភាសាខ្មែរ: នយោបាយ
ಕನ್ನಡ: ರಾಜನೀತಿ
한국어: 정치
къарачай-малкъар: Политика
कॉशुर / کٲشُر: سِیاسَت
Кыргызча: Саясат
Latina: Civilitas
Ladino: Politika
Lëtzebuergesch: Politik
Lingua Franca Nova: Politica
Limburgs: Polletiek
Ligure: Politica
lumbaart: Pulitica
lingála: Politíki
lietuvių: Politika
latviešu: Politika
मैथिली: राजनीति
Malagasy: Politika
македонски: Политика
മലയാളം: രാഷ്ട്രീയം
монгол: Улс төр
मराठी: राजकारण
Bahasa Melayu: Politik
Mirandés: Política
မြန်မာဘာသာ: နိုင်ငံရေး
مازِرونی: سیاست
Plattdüütsch: Politik
Nedersaksies: Politiek
नेपाली: राजनीति
नेपाल भाषा: राजनीति
Nederlands: Politiek
norsk nynorsk: Politikk
norsk: Politikk
Nouormand: Politique
occitan: Politica
Livvinkarjala: Politiekku
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਿਆਸਤ
Papiamentu: Polítika
Picard: Politike
polski: Polityka
Piemontèis: Polìtica
پنجابی: سیاست
پښتو: واگ
português: Política
Runa Simi: Llaqta pusay
rumantsch: Politica
română: Politică
armãneashti: Politicâ
русский: Политика
русиньскый: Політіка
संस्कृतम्: राजनीतिः
саха тыла: Бэлиитикэ
sardu: Polìtiga
sicilianu: Pulìtica
Scots: Politics
srpskohrvatski / српскохрватски: Politika
Simple English: Politics
slovenčina: Politika
slovenščina: Politika
Soomaaliga: Siyaasad
shqip: Politika
српски / srpski: Политика
Seeltersk: Politik
Basa Sunda: Pulitik
svenska: Politik
Kiswahili: Siasa
தமிழ்: அரசியல்
తెలుగు: రాజకీయాలు
тоҷикӣ: Сиёсат
Tagalog: Politika
Tok Pisin: Politikis
Türkçe: Siyaset
Xitsonga: Politiki
татарча/tatarça: Сәясәт
тыва дыл: Политика
українська: Політика
اردو: سیاست
oʻzbekcha/ўзбекча: Siyosat
vèneto: Pułìtega
Tiếng Việt: Chính trị
Volapük: Bolit
walon: Politike
Winaray: Politika
Wolof: Politig
吴语: 政治
მარგალური: პოლიტიკა
ייִדיש: פאליטיק
Yorùbá: Ìṣèlú
Zeêuws: Politiek
中文: 政治
Bân-lâm-gú: Chèng-tī
粵語: 政治