Úrúgvæ

República Oriental del Uruguay
Fáni ÚrúgvæSkjaldamerki Úrúgvæ
FániSkjaldarmerki
Kjörorð:
„Libertad o Muerte
(spænska: Frelsi eða dauði)
Þjóðsöngur:
Orientales, la Patria o la tumba
Staðsetning Úrúgvæ
HöfuðborgMontevídeó
Opinbert tungumálspænska
Stjórnarfar
Forseti
Lýðveldi
Tabaré Vázquez
Flatarmál
 - Samtals
 - Vatn (%)
91. sæti
176.215 km²
1,5
Mannfjöldi
 - Samtals (2014)
 - Þéttleiki byggðar
133. sæti
3.332.972
19/km²
VLF (KMJ)
- Samtals
- á mann
áætl. 2014
58,569 millj. dala (89. sæti)
17.204 dalir (61. sæti)
Gjaldmiðillúrúgvæskur pesi (UYU)
TímabeltiUTC-3
Þjóðarlén.uy
Landsnúmer598

Úrúgvæ er land í Suður-Ameríku með landamæriBrasilíu í norðri, Argentínu í vestri (við Río de la Plata) og strönd að Suður-Atlantshafinu í suðri og austri. Rúmlega þriðjungur íbúanna býr í höfuðborginni Montevídeó. Úrúgvæ er næstminnsta land álfunnar á eftir Súrínam.

Einu íbúar landsins sem vitað er um fyrir landnám Evrópubúa voru Charrúar. Spánverjar komu þangað fyrst árið 1516 en sökum andspyrnu íbúanna og skorts á silfur- og gullnámum settust þeir þar ekki að nema í litlum mæli fram á 17. öld. Árið 1669 hófu Portúgalir að reisa virki í Colonia del Sacramento við ströndina. Spánverjar brugðust við útþenslustefnu Portúgala með auknu landnámi og snemma á 18. öld stofnuðu þeir borgina Montevídeó. Spánverjar, Portúgalir og Bretar tókust á um yfirráð í landinu í upphafi 19. aldar. Barátta fyrir sjálfstæði landsins hófst skömmu eftir Napóleonsstyrjaldirnar. Um 1820 lögðu Portúgalir landið undir sig. Úrúgvæ varð hluti af Brasilíu sem héraðið Cisplatina. Skömmu síðar hófst sjálfstæðisstríð sem lyktaði með sjálfstæði Úrúgvæ árið 1830. Nokkrum árum síðar hófst borgarastyrjöld í landinu þar sem stríðsaðilar fengu stuðning ýmist frá Argentínu eða Brasilíska keisaradæminu. Eftir að stríðinu lauk jókst innflutningur fólks, aðallega frá Ítalíu og Spáni. Seint á 6. áratug 20. aldar gekk landið í gegnum kreppu sem leiddi til óeirða. Þá var skæruliðahreyfingin Tupamaros stofnuð. Árið 1968 var neyðarástandi lýst yfir og herinn tók svo völdin í landinu árið 1973. Lýðræði var aftur komið á árið 1984.

Efnahagslíf Úrúgvæ byggist aðallega á landbúnaði, einkum útflutningi nautgripa- og sojaafurða. Landið gekk í gegnum erfiða kreppu milli 1999 og 2002 en síðan mikinn hagvöxt frá 2004 til 2007. Landið var eina Suður-Ameríkulandið sem þurfti ekki að glíma við samdrátt á árunum 2007 til 2011.

Stjórnsýsluskipting

Úrúgvæ skiptist í 19 umdæmi með lýðræðislega kjörna umdæmisstjórn. Umdæmisstjóri fer með framkvæmdavald og umdæmisráð með löggjafarvald.

Kort Umdæmi Höfuðstaður Stærð (km2) Íbúafjöldi (manntal 2011)[1]
Kort af umdæmum Úrúgvæ Artigas Artigas 11.928 73.162
Canelones Canelones 4.536 518.154
Cerro Largo Melo 13.648 84.555
Colonia Colonia del Sacramento 6.106 122.863
Durazno Durazno 11.643 57.082
Flores Trinidad 5.144 25.033
Florida Florida 10.417 67.093
Lavalleja Minas 10.016 58.843
Maldonado Maldonado 4.793 161.571
Montevideo Montevídeó 530 1.292.347
Paysandú Paysandú 13.922 113.112
Río Negro Fray Bentos 9.282 54.434
Rivera Rivera 9.370 103.447
Rocha Rocha 10.551 66.955
Salto Salto 14.163 124.683
San José San José de Mayo 4.992 108.025
Soriano Mercedes 9.008 82.108
Tacuarembó Tacuarembó 15.438 89.993
Treinta y Tres Treinta y Tres 9.529 48.066
Alls 175.016 3.251.526
Other Languages
Acèh: Uruguay
Afrikaans: Uruguay
Alemannisch: Uruguay
አማርኛ: ኡሩጓይ
aragonés: Uruguai
Ænglisc: Uruquaria
العربية: الأوروغواي
asturianu: Uruguái
Aymar aru: Uruwayi
azərbaycanca: Uruqvay
تۆرکجه: اوروقوئه
башҡортса: Уругвай
Boarisch: Uruguay
žemaitėška: Urugvajos
Bikol Central: Uruguay
беларуская: Уругвай
беларуская (тарашкевіца)‎: Уругвай
български: Уругвай
भोजपुरी: उरुग्वे
Bislama: Uruguay
বাংলা: উরুগুয়ে
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: উরুগুয়ে
brezhoneg: Uruguay
bosanski: Urugvaj
буряад: Уругвай
català: Uruguai
Chavacano de Zamboanga: Uruguay
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Uruguay
нохчийн: Уругвай
Cebuano: Uruguay
کوردی: ئوروگوای
corsu: Uruguai
qırımtatarca: Urugvay
čeština: Uruguay
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Оуроугваи
Чӑвашла: Уругвай
Cymraeg: Wrwgwái
dansk: Uruguay
Deutsch: Uruguay
Zazaki: Uruguay
dolnoserbski: Uruguay
डोटेली: उरुग्वे
ދިވެހިބަސް: އުރުގުއޭ
eʋegbe: Uruguay
Ελληνικά: Ουρουγουάη
English: Uruguay
Esperanto: Urugvajo
español: Uruguay
eesti: Uruguay
euskara: Uruguai
estremeñu: Uruguai
فارسی: اروگوئه
suomi: Uruguay
Võro: Uruguay
Na Vosa Vakaviti: Uruguay
føroyskt: Uruguai
français: Uruguay
arpetan: Urugoayi
Nordfriisk: Uruguay
Frysk: Oerûguay
Gaeilge: Uragua
Gagauz: Urugvay
Gàidhlig: Uruguaidh
galego: Uruguai
Avañe'ẽ: Uruguái
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: उरुग्वे
ગુજરાતી: ઉરુગ્વે
客家語/Hak-kâ-ngî: Uruguay
עברית: אורוגוואי
हिन्दी: उरुग्वे
Fiji Hindi: Uruguay
hrvatski: Urugvaj
hornjoserbsce: Uruguay
Kreyòl ayisyen: Irigwe
magyar: Uruguay
Հայերեն: Ուրուգվայ
interlingua: Uruguay
Bahasa Indonesia: Uruguay
Interlingue: Uruguay
Igbo: Uruguay
Ilokano: Uruguay
Ido: Uruguay
italiano: Uruguay
日本語: ウルグアイ
Patois: Yurugwai
la .lojban.: uruguais
Basa Jawa: Uruguay
ქართული: ურუგვაი
Qaraqalpaqsha: Urugvay
Taqbaylit: Urugway
Kabɩyɛ: Uruguwe
Kongo: Urugway
қазақша: Уругвай
kalaallisut: Uruguay
ಕನ್ನಡ: ಉರುಗ್ವೆ
한국어: 우루과이
kurdî: Ûrûguay
kernowek: Urugway
Кыргызча: Уругвай
Latina: Uraquaria
Ladino: Uruguay
Lëtzebuergesch: Uruguay
лезги: Уругвай
Lingua Franca Nova: Uruguai
Limburgs: Uruguay
Ligure: Uruguay
lumbaart: Uruguay
lingála: Ulugwai
لۊری شومالی: اوروگۊاٛ
lietuvių: Urugvajus
latgaļu: Urugvajs
latviešu: Urugvaja
मैथिली: उरुग्वे
Malagasy: Uruguay
олык марий: Уругвай
Baso Minangkabau: Uruguay
македонски: Уругвај
മലയാളം: ഉറുഗ്വേ
монгол: Уругвай
मराठी: उरुग्वे
кырык мары: Уругвай
Bahasa Melayu: Uruguay
Malti: Urugwaj
မြန်မာဘာသာ: ဥရုဂွေးနိုင်ငံ
مازِرونی: اروگوئه
Napulitano: Uruguay
Plattdüütsch: Uruguay
नेपाली: उरुग्वे
नेपाल भाषा: उरुग्वे
Nederlands: Uruguay
norsk nynorsk: Uruguay
norsk: Uruguay
Novial: Uruguay
occitan: Uruguai
Livvinkarjala: Urugvai
Oromoo: Uraaguwaay
ଓଡ଼ିଆ: ଉରୁଗୁଏ
Ирон: Уругвай
ਪੰਜਾਬੀ: ਉਰੂਗੁਏ
Pangasinan: Uruguay
Kapampangan: Uruguay
Papiamentu: Uruguai
Deitsch: Uruguay
Norfuk / Pitkern: Uruguay
polski: Urugwaj
Piemontèis: Uruguay
پنجابی: یوراگوۓ
português: Uruguai
Runa Simi: Uruwayi
rumantsch: Uruguay
Romani: Uruguay
Kirundi: Uruguay
română: Uruguay
русский: Уругвай
Kinyarwanda: Irigwe
संस्कृतम्: उरुग्वाय
саха тыла: Уругуай
sardu: Uruguay
sicilianu: Uruguai
Scots: Uruguay
davvisámegiella: Uruguay
srpskohrvatski / српскохрватски: Urugvaj
Simple English: Uruguay
slovenčina: Uruguaj
slovenščina: Urugvaj
Gagana Samoa: Iurukuei
chiShona: Uruguay
Soomaaliga: Uruguay
shqip: Uruguaji
српски / srpski: Уругвај
Seeltersk: Uruguay
Basa Sunda: Uruguay
svenska: Uruguay
Kiswahili: Uruguay
ślůnski: Urugwaj
தமிழ்: உருகுவை
తెలుగు: ఉరుగ్వే
tetun: Uruguai
тоҷикӣ: Уругуай
Türkmençe: Urugwaý
Tagalog: Uruguay
Tok Pisin: Yuruguwai
Türkçe: Uruguay
татарча/tatarça: Уругвай
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئۇرۇگۋاي
українська: Уругвай
oʻzbekcha/ўзбекча: Urugvay
vèneto: Uruguay
vepsän kel’: Urugvai
Tiếng Việt: Uruguay
West-Vlams: Uruguay
Volapük: Luruguyän
Winaray: Uruguay
Wolof: Uruguwaay
吴语: 乌拉圭
მარგალური: ურუგვაი
ייִדיש: אורוגוויי
Yorùbá: Uruguay
Vahcuengh: Uruguay
Zeêuws: Uruguay
中文: 乌拉圭
文言: 烏拉圭
Bân-lâm-gú: Uruguay
粵語: 烏拉圭