Ágústus

Ágústus
Rómverskur keisari
Augustus Bevilacqua Glyptothek Munich 317.jpg
Valdatími27 f.Kr. – 14 e.Kr.
Fæddur23. september 63 f.Kr.
FæðingarstaðurRóm
Dáinn19. ágúst 14 e.Kr.
DánarstaðurNola (við Napólí)
Forverienginn (erfingi Júlíusar Caesars)
EftirmaðurTíberíus
Maki/makarClaudia Pulchra 42 – 40 f.Kr.
Scribonia 40 – 38 f.Kr.
Livia Drusilla 38 f.Kr. til 14 e.Kr.
BörnJulia eldri
FaðirGaius Octavius
MóðirAtia Balba Caesonia
FæðingarnafnGaius Octavius
KeisaranafnImperator Caesar Divi Filius Augustus
ÆttJulíska-claudíska ættin

Ágústus einnig nefndur Augustus, Cæsar Ágústus, Caesar Augustus, Octavíanus eða Octavíanus Ágústus (Latína: IMPERATOR CAESAR DIVI FILIVS AVGVSTVS[1]; 23. september 63 f.Kr.19. ágúst 14 e.Kr.), var fyrsti og einn mikilvægasti keisari Rómaveldis, enda þótt hann upphefði ekki stöðu sína og kysi fremur titilinn princeps, sem þekktist frá lýðveldistímanum og er venjulega þýddur „fyrstur borgaranna“. Nafn Ágústusar, sem hét raunverulega Octavíanus og þar áður Octavíus, var upphaflega virðingartitill (myndaður af sögninni augeo, sem þýðir að auka eða upphefja, lofa eða dýrka), sem öldungaráð Rómar veitti honum árið 27 f.Kr. Sú venja er meðal sagnfræðinga að nota nafnið Octavíanus til að vísa til hans fyrir árið 27 f.Kr. en Ágústus eftir árið 27 f.Kr. Verður þeirri reglu fylgt hér.

Octavíanus var erfingi Júlíusar Cæsars, sem var ömmubróðir hans. Eftir morðið á Cæsari gekk Octavíanus í bandalag með Marcusi Antoniusi og Marcusi Lepidusi. Þegar slitnaði upp úr bandalaginu kom til átaka milli Marcusar Antoniusar og Octavíanusar, sem hafði betur. Í kjölfarið komst Octavíanus til valda í Róm. Hann viðhélt hefðum rómverska lýðveldisins að forminu til en var í reynd sjálfráður einvaldur í yfir 40 ár. Valdatími hans myndar skiptinguna á milli lýðveldistímans og keisaratímans í Róm en keisaratíminn er venjulega talinn hefjast árið 27 f.Kr. Hann batt enda á borgarastríð sem áður hafði geisað og leiddi Róm inn í nýjan tíma hagsælda og friðar, Pax Romana eða Rómarfriðarins. Hann var giftur Liviu Drusillu í 51 ár.

Other Languages
Alemannisch: Augustus
አማርኛ: አውግስጦስ
aragonés: César Augusto
Ænglisc: Augustus
asturianu: César Augustu
Aymar aru: César Augusto
azərbaycanca: Oktavian Avqust
تۆرکجه: آقوستوس
башҡортса: Октавиан Август
Boarisch: Augustus
žemaitėška: Augosts
Bikol Central: Caesar Augustus
беларуская: Актавіян Аўгуст
беларуская (тарашкевіца)‎: Актавіян Аўгуст
български: Октавиан Август
Bislama: Augustus
català: August
Chavacano de Zamboanga: Augustus
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Augustus
Cebuano: Augusto
کوردی: ئەگوستوس
corsu: Augustu
čeština: Augustus
Cymraeg: Augustus
dansk: Augustus
Deutsch: Augustus
Zazaki: Augustus
dolnoserbski: Augustus Caesar
ދިވެހިބަސް: Augustus
English: Augustus
Esperanto: Aŭgusto Cezaro
español: Augusto
eesti: Augustus
euskara: Zesar Augusto
estremeñu: Cesa Augustu
فارسی: آگوستوس
suomi: Augustus
Võro: Augustus
føroyskt: Augustus
français: Auguste
furlan: August
Gaeilge: Ágastas
贛語: 屋大維
Hausa: Augustus
客家語/Hak-kâ-ngî: Augustus
Hawaiʻi: Augustus
हिन्दी: ऑगस्टस
Fiji Hindi: Augustus
hrvatski: August
interlingua: Cesare Augusto
Bahasa Indonesia: Augustus
Interlingue: Augustus
Ilokano: Augusto
italiano: Augusto
Patois: Agostos
Basa Jawa: Augustus
Qaraqalpaqsha: Oktavian Avgust
Kabɩyɛ: César Auguste
Kongo: Augustus
Gĩkũyũ: Augustus
ភាសាខ្មែរ: អូហ្គុសទុស
ಕನ್ನಡ: ಅಗಸ್ಟಸ್
kurdî: Augustus
Lëtzebuergesch: Augustus
Lingua Franca Nova: Augusto
Limburgs: Keizer Augustus
Ligure: Aogusto
lietuvių: Augustas
latgaļu: Augustus
latviešu: Oktaviāns
Basa Banyumasan: Augustus
Malagasy: Auguste
Baso Minangkabau: Augustus
македонски: Октавијан Август
മലയാളം: അഗസ്റ്റസ്
मराठी: ऑगस्टस
Bahasa Melayu: Augustus
မြန်မာဘာသာ: ဩဂတ်စတက်ဆီဇာ
Dorerin Naoero: Augustus
Nāhuatl: Augustus
Napulitano: Augusto
Plattdüütsch: Augustus
Nederlands: Augustus (keizer)
norsk nynorsk: Augustus av Romarriket
norsk: Augustus
Chi-Chewa: Augustus
occitan: August
Livvinkarjala: Augustus
Oromoo: Awugustuus
ଓଡ଼ିଆ: ଅଗଷ୍ଟସ
ਪੰਜਾਬੀ: ਆਗਸਟਸ ਕੈਸਰ
Piemontèis: Otavian August
پنجابی: آگسٹس
português: Augusto
Runa Simi: Augustus
rumantsch: Augustus
armãneashti: Augustus
русиньскый: Октавіан Авґуст
संस्कृतम्: आगस्टस कैसर
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱚᱜᱟᱥᱴᱟᱥ
sicilianu: Cèsari Augustu
Scots: Augustus
srpskohrvatski / српскохрватски: August (rimski car)
සිංහල: ඔගස්ටස්
Simple English: Augustus
slovenčina: Octavianus Augustus
slovenščina: Gaj Avgust Oktavijan
Gagana Samoa: Aokuso Kaisara
Soomaaliga: Augustus Octavian
shqip: Augusti
српски / srpski: Октавијан Август
Seeltersk: Octavianus
Basa Sunda: Octavianus
svenska: Augustus
Kiswahili: Augusto
తెలుగు: ఆగస్టస్
Türkmençe: Oktawian Awgust
Tagalog: Cesar Augusto
Tok Pisin: Augustus Caesar
Türkçe: Augustus
татарча/tatarça: Октавиан Август
українська: Октавіан Август
اردو: آگستس
oʻzbekcha/ўзбекча: Avgust (imperator)
vèneto: Augustus
vepsän kel’: Oktavian August
Tiếng Việt: Augustus
West-Vlams: Augustus
Volapük: Augustus
Winaray: Augustus
吴语: 奧古斯都
isiXhosa: Augustus
მარგალური: ავგუსტუსი
ייִדיש: אויגוסטוס
Yorùbá: Augustus
Zeêuws: Augustus
中文: 奥古斯都
文言: 奧古斯都
Bân-lâm-gú: Augustus
粵語: 奧古斯都