Makau

Região Administrativa Especial de Macau
da República Popular da China
中華人民共和國澳門特別行政區
Specala Regiono Administrala di Makau di la Populala Republiko di Chinia
Flag of Macau.svgMacau SAR Regional Emblem.svg
Macau locator map.svg
Oficala linguoChiniana e Portugalana
Totala surfaco30,5 km²
Habitanti
Denseso di habitantaro
650 900 (2016)
21 411 hab./km²
GuberniestroFernando Chui
Horala zonoUTC+8
KLP (yaro)U$ 51 753 milioni
Retowww.gov.mo

Makau (Chiniane:澳門; 澳门), oficale la Specala Regiono Administrala di Makao esas autonoma regiono de la Populala Republiko di Chinia ed anciena kolonio di Portugal. Ol jacas an la delto dil Fluvio di la Perli, e formacesas per sola urbo Makau.

Makau administresis da Portugal de la duimo di la 16ma yarcento til la fino di 1999, ed esis la lasta Europana kolonio en Azia.

Bazala fakti pri Makau

Historio

La historio di Makau komencis dum la Dinastio Qin (221 til 206 aK) kande la regiono divenis sub l'autoritato de la komtio Panyu, en nuna Guangdong. L'unesma Chiniani qui rezidis ibe fugabis de l'invado Mongola. Sub la dinastio Ming (1368–1644), peskeri migris vers Makau de Guangdong e Fujian.

L'urbeto ne kreskis til l'arivo dil Portugalani dum la 16ma yarcento. En 1513, Jorge Álvares divenis l'unesma Portugalano qua arivis en Chinia. En 1535 Portugalani recevis permiso por komercar. Li koloniigis la peninsulo depos 1557 e pagis 18.6 kilogrami di arjento kom rento omnayare, til la yaro 1863. En 1576, papo Gregorius la 13ma kreis la diocezo di Makau.

Ruini de la katedralo di Santa Petrus (de 1602), qua destruktesis pro fairo en 1835.

Makau prosperis kom portuo, malgre serio di ataki da Nederlandani por konquestar ol dum la 17ma yarcento. Ye la 24ma di junio 1622 Nederlandani atakis Makau ma ekpulsesis dal Portugalani, e nulatempe li decidis itere atakar. La maxim multa defenseri esis Afrikana sklavi, kune kelka soldati e sacerdoti Portugalana.

Pos l' Unesma opiumo-milito (1839-1842) Portugal okupis l'insuli Taipa e Coloane, rispektive en 1861 ed en 1864. Ye la 1ma di decembro 1887 la Dinastio Qing e la Portugalani signatis pakto per quo Chinia cedis la yuro pri "perpetua okupeso ed administro di Makau de Chinia a Portugal". Kompense, Makau kunlaborus kun Hong Kong pri la kontrabando di opiumo de India, dum ke Chinia profitus kun la doganopagi. Portugal anke obligesis a "ne vendar Makau sen la permiso de Chinia".

La katedralo ed altra edifici, c. 1930.
Makau en 1938.

En 1928, pos la revoko di la Dinastio Qing, la Kuomintang Chiniana signatis nova pakto kun la Portugalani, qua modifikis poke l'antea kontrato. Dum la Duesma mondomilito Makau ne invadesis dal Japoniani, kontree a quale eventis en la teritorii Nederlandana e Portugalana an l'insulo Timor. Makau prosperis dum kurta periodo quale neutrala portuo, e Japoniani respektis la neutreso Portugalana til certa punto: en agosto 1943 Japoniani siejis Britaniana navo Sian en la portuo di Makau e mortigis 20 Britaniana soldati. La sequanta monato li demandis permiso por sendar "konsileri" a Makau sub minaco di invadar la teritorio se Portugal ne permisis to.

Kande Usa deskovris ke la "neutra" Makau uzesus por transportar fuelo a Japonia, ol decidis bombardar la hangaro dil Centro di Aviacado por destruktar la fuelo ye la 16ma di januaro 1945. Makau anke subisis altra du aeral ataki, ye la 25ma di februaro ed ye la 11ma di junio 1945. Pos protesti de la guvernerio Portugalana, Usa decidis pagar US$20 255 592-dolara indemno pro l'ataki.[1]

De la milito en Pacifiko til la kreado di la Populala Republiko di Chinia, Makau uzesis kom sekura portuo por la refujinti de la interna milito di Chinia.[2] Pos ke komunisti asumis la povo en 1949, li deklaris la pakto Chiniana-Portugalana "neegala traktato", tamen li permisis Makau mantenar lua "status quo" til instanto plue konvenanta por li.

En 1966 eventis tumulti en Makau pro nekonenteso kun Portugalana guvernerio, influita per la Kulturala Revoluciono Chiniana. En la plu serioza konflikto, 6 personi mortigesis e plua kam 200 plusa homi vundesis.[3] Pol la dianta revoluciono di 1974 la nova guverno decidis abandonar omna transmara posedaji. En 1976 Portugal definis Makau quale "Chiniana teritorio sub Portugalana administrado", e grantis ol administrala, financala ed ekonomiala autonomio. Tri yari pose, Portugal e Chinia paktis pri konsiderar Makau "Chiniana teritorio sub [tempala] administrado Portugalana". La du landi signatis komuna pakto ye la 13ma di aprilo 1987 en ke la Populala Republiko di Chinia aceptis prezervar l'autonomio e la sistemo ekonomiala kapitalista di Makau til la yaro 2049.

Chiniana guverno asumis l'administrado di Makau ye la 20ma di decembro 1999, e transformis ol en Specala Regiono Administrala (SAR) pos plua kam 400 yari di kolonial administrado Portugalana. La nova administranto, Edmund Ho Hau-wah, anke decidis kombatar l'organizita krimino qua agis en l'urbo. Chiniana trupi sendesis a la peninsulo ambe por asekurar la suvereneso e por kombatar la krimineso.

Pos la transfero di suvereneso, l'ekonomio duris prosperar, e kreskis la koloko en nova hoteli e kazini pos la liberigo dil pari. Tamen, anke kreskis l'inflaciono, la neegaleso inter la richa e la povra e l'uzo di nelegala laboropovo.

Other Languages
Acèh: Makèë
Afrikaans: Macau
አማርኛ: ማካው
aragonés: Macau
العربية: ماكاو
مصرى: ماكاو
অসমীয়া: মাকাও
asturianu: Macáu
azərbaycanca: Makao
تۆرکجه: ماکائو
Boarisch: Macao
Bikol Central: Macau
беларуская: Макаа
беларуская (тарашкевіца)‎: Макао
български: Макао
বাংলা: মাকাও
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: মাকাউ
brezhoneg: Makao
bosanski: Makao
català: Macau
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ó̤-muòng
нохчийн: Макао
Cebuano: Macau
کوردی: ماکاو
corsu: Macau
čeština: Macao
Чӑвашла: Макао
Cymraeg: Macau
dansk: Macao
Deutsch: Macau
डोटेली: मकाउ
ދިވެހިބަސް: މަކާއޫ
eʋegbe: Macau
Ελληνικά: Μακάου
English: Macau
Esperanto: Makao
español: Macao
eesti: Macau
euskara: Macao
estremeñu: Macau
فارسی: ماکائو
suomi: Macao
føroyskt: Makao
français: Macao
Frysk: Makau
Gaeilge: Macau
Gagauz: Makao
贛語: 澳門
Gàidhlig: Macau
galego: Macau
ગુજરાતી: મકાઉ
Hausa: Macau
客家語/Hak-kâ-ngî: Au-mùn
עברית: מקאו
हिन्दी: मकाउ
Fiji Hindi: Macau
hrvatski: Makao
magyar: Makaó
Հայերեն: Մակաո
interlingua: Macao
Bahasa Indonesia: Makau
Ilokano: Macau
íslenska: Makaó
italiano: Macao
日本語: マカオ
Patois: Makow
Basa Jawa: Makau
ქართული: მაკაო
Qaraqalpaqsha: Makao
Kabɩyɛ: Makaʊ
Gĩkũyũ: Macau
қазақша: Макао
ភាសាខ្មែរ: ម៉ាកាវ
ಕನ್ನಡ: ಮಕಾವು
한국어: 마카오
Кыргызча: Макао
Latina: Macaum
Ladino: Makao
Lëtzebuergesch: Macau
лезги: Макао
Lingua Franca Nova: Macau
Limburgs: Macau
Ligure: Macao
lingála: Makau
لۊری شومالی: ماکائو
lietuvių: Makao
latviešu: Makao
मैथिली: मकाउ
македонски: Макао
മലയാളം: മകൗ
монгол: Макао
मराठी: मकाओ
Bahasa Melayu: Makau
Mirandés: Macau
မြန်မာဘာသာ: မကာအို
नेपाली: मकाउ
Nederlands: Macau
norsk nynorsk: Macao
norsk: Macao
Novial: Makau
occitan: Macau
Ирон: Макао
ਪੰਜਾਬੀ: ਮਕਾਉ
Kapampangan: Macau
Picard: Macao
polski: Makau
پنجابی: مکاؤ
português: Macau
Runa Simi: Macau
română: Macao
русский: Макао
Kinyarwanda: Makawo
sicilianu: Macau
Scots: Macau
srpskohrvatski / српскохрватски: Makao
සිංහල: මකාවෝ
Simple English: Macau
slovenčina: Macao
slovenščina: Macau
Soomaaliga: Makaw
shqip: Makao
српски / srpski: Макао
Basa Sunda: Makau
svenska: Macao
Kiswahili: Macau
ślůnski: Makau
தமிழ்: மக்காவு
తెలుగు: మకావు
tetun: Makau
тоҷикӣ: Аомин
Türkmençe: Makao
Tagalog: Macau
Türkçe: Makao
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئاۋمېن
українська: Аоминь
اردو: مکاؤ
oʻzbekcha/ўзбекча: Makao
Tiếng Việt: Ma Cao
Winaray: Macau
Wolof: Makaaw
吴语: 澳门
მარგალური: მაკაო
Yorùbá: Màkáù
Vahcuengh: Aumwnz
中文: 澳門
文言: 澳門
Bân-lâm-gú: Ò-mn̂g
粵語: 澳門