Australia

Australia
Commonwealth of Australia
Flag of Australia.svgCoat of Arms of Australia.svg
Standardo di AustraliaBlazono di Australia
Nacionala himno:
Advance Australia Fair
Location Australia.svg
Urbi:
Chefurbo:Canberra
· Habitanti:345 257[1] (2008)
Precipua urbo:Sydney
Lingui:
Oficala lingui:ne havas. Angla (de facto)
Guvernerio:
Tipo:Monarkio
· Rejino:Elizabeth
· :
Surfaco: (6ma granda)
· Totala:7 686 850 km²
· Aquo:0,897 %
· Totala:23 401 892[2] (2016)
· Denseso di habitantaro:3,05 hab./km²
Plusa informi:
Valuto:Dolaro di Australia
Veho-latero:sinistre
ISO:AU
AUS
036
Reto-domeno:.au*
Precipua religio:kristanismo (79%)
Oficala retosituo:http://australia.gov.au/, http://www.australia.com/


Australia jacas en Oceania, ed esas 6ma maxim granda lando de la Tero segun la surfaco totala. Lua chef-urbo esas Canberra, tamen lua maxim granda urbo esas Sydney. La maxim granda insulo di Australia esas Tasmania.

Norde de la lando jacas Indonezia, Estal Timor e Papua-Nova-Guinea. Nova-Zelando jacas sud-este.

Bazala fakti pri Australia.

Historio

 Precipua artiklo: Historio di Australia

On kalkulas ke l'unesma habitanti di Australia arivis ibe inter 65.000 e 70.000 yari ante nun,[3] kande populi migris de Azia tra istmi o navigis tra kurta disti inter la nuna insuli dil Pacifiko, dum epoko kande la marala nivelo esis plu basa kam nun. Ta populi esis l'ancestri di la nuna aborijeni Australiana. La maxim multa ek li transvivis de chasado e kolektado ante l'arivo dil unesma Europani.

L'unesma Europano qua arivis en la kontinento esis Nederlandano Willem Janszoon, en 1606. Ilu vidis la peninsulo Cape York e desembarkis an la fluvio Pennefather. Nederlandani mapigis la westala e la nordala litori del kontinento e nomizis ol "Nova-Holando". Tamen, li facis nula esforco pri lua koloniigo.

L'Angla explorero William Dampier desembarkis an la nord-westo di Australia en 1688. En 1770 James Cook mezuris granda parto dil estala litoro di la kontinento. Ilu revendikis Australia por Anglia.

Pos perdar lua kolonii en Amerika en 1783, l'Angli sendis navala floto komandita dal kapitano Arthur Phillip, surnomizita "l'unesma floto", por establisar punisala kolonio en la kontinento. Ye la 26ma di januaro 1788 li establisis kampeyo en la nuna Port Jackson, Sydney. Ca dio nune konsideresas la "Dio di Australia", Australia Day.

Australia kreis lua konstituco e divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 1ma di januaro 1901, sub la formo di federuro di ex-Britaniana kolonii. De 1901 til 1927 la chef-urbo di la lando esis Mebourne, dum ke Canberra konstruktabis.

Australia adoptis la statuto en 1942 ma datizis ol de 1939 por validar legi aprobita dum la Duesma mondomilito. Pos la Duesma mondomilito Autralia stimulis enmigro de Europa. Pos la yari 1970ma kun fino di politiki qui restriktis l'eniro di ne-Europani, enmigranti de Azia e de altra regioni anke establisis su en la lando.

Politiko

Chefministro Scott Morrison.
Edifico dil Parlamento di Australia.

Australia esas monarkio. La rejino Elizabeth essas la chefo di stato, e reprezentesas lokale da la generala-guberniestro, nune Peter Cosgrove. La chefministro, nune Scott Morrison, esas la chefo di guvernerio, qua fakte havas la povo.

Australiana parlamento havas du chambri. La basas chambro esas la Chambro di Deputati (Angle: House of Representatives), qua havas 150 membri, qui elektesas por admaxime 3 yari. La supra chambro esas la Senato, qua havas 76 membri qui elektesas direte dal populo por 6 yari. Singla ek la 6 originala stati de Australia mustas havar adminime 6 senatani, e la 6 stati mustas havar exakte egala quanto di senatani. Pos l'elekto di 1984, singla ek la 6 stati havas exakte 12 senatani. La Nordala Teritorio havas du senatani, qua anke reprezentas l'exterala teritorii dil Insuli Cocos e dil Insulo Christmas. La du senatani de Canberra anke reprezentas l'insulo Norfolk e la Teritorio di Jervis Bay.

La Judiciala povo konsistas ek la Supra korto di Australia ed altra federala korti. La judiciisti de la Supra Korto indikesas dal generala-guberniestro.

Geografio

Klimatala mapo di Australia.

Granda parto di la centro e westo di Australia esas dezerto. Norde existas klimati equatorala e tropikala, dum ke este e sud-weste la klimato esas subtropikala, ed en sudo esas mez-varmo (temperema klimato).

An la centro di Australia existas la notinda petro-formacuro Uluru.

La Granda Koralio-barilo, la maxim granda koralia rifo dil mondo[4] jacas en kurta disto del Australiana litoro, e havas plu kam 2.000 km di extenso. La maxim alta monto di lando esas Monto Kosciuszko, kun 2.228 metri di altitudo.

Ekonomio

 Precipua artiklo: Ekonomio di Australia

Demografio

Le precipua urbi di lando (plu kam 1 milioni habitanti) esas Sydney, Melbourne, Brisbane, Perth, ed Adelaide.

Kulturo

Miles Franklin

Depos 1788 la precipua influi en Australiana kulturo venas de Angla-Kelta kulturo, kun kelka indijena influi. L'evoluciono dum la sequanta yari kreis distingiva Australiana kulturo. De la duimo dil 20ma yarcento, anke Usana kulturo influas l'Australiana, nome tra la televiziono, cinemo e muziko.

Pri literaturo, la 19ma-yarcenta poeti Henry Archibald Lawson e Banjo Paterson kaptis l'experienco pri vivar en l'arbustoza regioni Australiana, e lia poemi duras esar populara. La novelisto Marcus Andrew Clarke, naskinta en Anglia, ank esas importanta nomo dum la 20ma yarcento. La skriptistino Miles Franklin donas elua nomo a la maxim prestijoza premio pri literaturo di Australia, la Premio Miles Franklin, donata omnayare a la skriptisto Australiana selektata kom la maxim bona novelisto. L'unesma vinkero di ta premio, Patrick White, premiizesis per la Nobel-premio pri literaturo en 1973. La skriptisti Peter Philip Carey, Thomas Keneally, Richard Flanagan e David Malouf, e la poeto "Les" Murray ank esas importanta nomi de la moderna literaturo Australiana.

Muziko esas integra parto del aborijena kulturo. Lua maxim konocita muzikala instrumento esas digeridoo, konstruktita de ligno, qua produktas distingiva fono.

Referi

  1. Main Features, Regional Population Growth 2007-8 - Australian Bureau of Statistics
  2. 2016 Census QuickStats. Australian Bureau of Statistics. URL vidita ye la 12ma di januaro 2019.
  3. Stephen Oppenheimer (2013). Out of Eden: The Peopling of the World. pp. 111– Little, Brown Book Group.
  4. UNEP World Conservation Monitoring Centre "Protected Areas and World Heritage - Great Barrier Reef World Heritage Area"


Landi e teritorii en Oceania
Atolo Johnston | Australia | Estal Timor| Fidji | Franca Polinezia | Guam | Havayi | Insulo Baker | Insuli Cook | Insulo Howland | Insulo Jarvis | Insulo Wake | Insuli Marshall | Insuli Salomon | Kingman Rifo | Kiribati | Federata Stati di Mikronezia | Nauru | Nova Kaledonia | Nova-Zelando | Niue | Norfolk | Norda Mariani | Palau | Palmyra | Papua-Nova-Guinea | Pitkern | Samoa | Tokelau | Tonga | Tuvalu | Usana Samoa | Vanuatu | Wallis e Futuna
Other Languages
Аҧсшәа: Австралиа
Acèh: Australia
адыгабзэ: Аустралие
Afrikaans: Australië
Alemannisch: Australien
አማርኛ: አውስትራልያ
aragonés: Australia
Ænglisc: Australia
العربية: أستراليا
asturianu: Australia
Aymar aru: Australla
azərbaycanca: Avstraliya
تۆرکجه: اوسترالیا
башҡортса: Австралия
Boarisch: Australien
žemaitėška: Australėjė
Bikol Central: Australya
беларуская: Аўстралія
беларуская (тарашкевіца)‎: Аўстралія
български: Австралия
भोजपुरी: आस्ट्रेलिया
Bislama: Ostrelia
Bahasa Banjar: Australia
bamanankan: Ostralia
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: অস্ট্রেলিয়া
brezhoneg: Aostralia
bosanski: Australija
буряад: Австрали
català: Austràlia
Chavacano de Zamboanga: Australia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ó̤-ciŭ
нохчийн: Австрали
Cebuano: Awstralya
ᏣᎳᎩ: ᎡᎳᏗᏜ
کوردی: ئوسترالیا
corsu: Australia
qırımtatarca: Avstraliya
čeština: Austrálie
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Аѵстралїꙗ
Чӑвашла: Австрали
Cymraeg: Awstralia
dansk: Australien
Deutsch: Australien
Zazaki: Australya
dolnoserbski: Awstralska
ދިވެހިބަސް: އޮސްޓަރުލިޔާ
eʋegbe: Australia
Ελληνικά: Αυστραλία
emiliàn e rumagnòl: Austràglia
English: Australia
Esperanto: Aŭstralio
español: Australia
eesti: Austraalia
euskara: Australia
estremeñu: Austrália
فارسی: استرالیا
suomi: Australia
Võro: Austraalia
føroyskt: Avstralia
français: Australie
arpetan: Ôstralia
Nordfriisk: Austraalien
furlan: Australie
Gaeilge: An Astráil
Gagauz: Avstraliya
贛語: 澳大利亞
Gàidhlig: Astràilia
galego: Australia
Avañe'ẽ: Autarália
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: ऑस्ट्रेलिया
ગુજરાતી: ઑસ્ટ્રેલિયા
Hausa: Asturaliya
客家語/Hak-kâ-ngî: Au-chû
Hawaiʻi: ‘Aukekulelia
עברית: אוסטרליה
Fiji Hindi: Australia
hrvatski: Australija
hornjoserbsce: Awstralska
Kreyòl ayisyen: Ostrali
հայերեն: Ավստրալիա
interlingua: Australia
Bahasa Indonesia: Australia
Interlingue: Australia
Igbo: Ostraliya
Ilokano: Australia
ГӀалгӀай: Астрали
íslenska: Ástralía
italiano: Australia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐊᔅᑦᕌᓕᐊ
Patois: Aschrielia
la .lojban.: sralygu'e
Basa Jawa: Ostrali
ქართული: ავსტრალია
Qaraqalpaqsha: Avstraliya
Taqbaylit: Usṭralya
Адыгэбзэ: Аустралиэ
Kabɩyɛ: Ositraalii
Kongo: Australia
Gĩkũyũ: Australia
қазақша: Аустралия
kalaallisut: Australia
ភាសាខ្មែរ: អូស្ត្រាលី
къарачай-малкъар: Австралия
Ripoarisch: Australien
kurdî: Awistralya
kernowek: Ostrali
Кыргызча: Австралия
Latina: Australia
Ladino: Australia
Lëtzebuergesch: Australien
лезги: Австралия
Lingua Franca Nova: Australia
Limburgs: Australië
Ligure: Australia
lumbaart: Aüstralia
lietuvių: Australija
latgaļu: Australeja
latviešu: Austrālija
мокшень: Австралие
Malagasy: Aostralia
олык марий: Австралий
Māori: Ahitereiria
Baso Minangkabau: Australia
македонски: Австралија
മലയാളം: ഓസ്ട്രേലിയ
монгол: Австрали
кырык мары: Австрали
Bahasa Melayu: Australia
Malti: Awstralja
Mirandés: Oustrália
မြန်မာဘာသာ: ဩစတြေးလျနိုင်ငံ
مازِرونی: استرالیا
Dorerin Naoero: Otereiriya
Napulitano: Australia
Plattdüütsch: Australien
Nedersaksies: Australië (laand)
नेपाल भाषा: अस्त्रेलिया
Nederlands: Australië (land)
norsk nynorsk: Australia
norsk: Australia
Novial: Australia
Nouormand: Australie
Sesotho sa Leboa: Australia (naga)
occitan: Austràlia
Livvinkarjala: Avstrualii
ਪੰਜਾਬੀ: ਆਸਟਰੇਲੀਆ
Kapampangan: Australia
Papiamentu: Australia
Picard: Australie
Deitsch: Australie
Norfuk / Pitkern: Ostrielya
polski: Australia
Piemontèis: Australia
پنجابی: آسٹریلیا
Ποντιακά: Αυστραλία
português: Austrália
Runa Simi: Awstralya
rumantsch: Australia
Kirundi: Australiya
română: Australia
tarandíne: Australie
русский: Австралия
русиньскый: Австралія
Kinyarwanda: Ositaraliya
संस्कृतम्: आस्ट्रेलिया
саха тыла: Аустралиа
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ
sardu: Australia
sicilianu: Australia
Scots: Australie
davvisámegiella: Australia
Sängö: Ostralïi
srpskohrvatski / српскохрватски: Australija
Simple English: Australia
slovenčina: Austrália (štát)
slovenščina: Avstralija
Gagana Samoa: Ausetalia
chiShona: Australia
Soomaaliga: Australia
shqip: Australia
српски / srpski: Аустралија
Basa Sunda: Australia
svenska: Australien
Kiswahili: Australia
ślůnski: Australijo
tetun: Austrália
тоҷикӣ: Австралия
ትግርኛ: ኣውስትራሊያ
Türkmençe: Awstraliýa
Tagalog: Australia
Tok Pisin: Ostrelia
Türkçe: Avustralya
татарча/tatarça: Австралия
chiTumbuka: Australia
reo tahiti: Auterāria
тыва дыл: Австралия
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئاۋستىرالىيە
українська: Австралія
oʻzbekcha/ўзбекча: Avstraliya (davlat)
vèneto: Austrałia
vepsän kel’: Avstralii
Tiếng Việt: Úc
West-Vlams: Australië (land)
Volapük: Laustralän
walon: Ostraleye
Winaray: Australya
Wolof: Óstraali
吴语: 澳大利亚
მარგალური: ავსტრალია
ייִדיש: אויסטראליע
Yorùbá: Austrálíà
Vahcuengh: Audaihleihya
Zeêuws: Australië
中文: 澳大利亚
文言: 澳大利亞
Bân-lâm-gú: Ò-chiu
粵語: 澳洲
isiZulu: I-Ostreliya