Лаьтта
English: Earth

Лаьтта

Лáьтта (эрс: Земля́, ингал: Earth) — кхоалагIа дуне да Малхагара. Боарамах лаьрхIача из пхелагIа да Маьлха коа долча дуненашта юкъе. Эрсий меттала цох Мир, Голубая планета аьнна оал[1][2][3], иштта наггахьа оал Терра (лат: Terra). Сага йовзаш, шийна тIа дийнаташ долаш цаI мара йоаца Айлама хIама я из.

Iилмо хьагойт Лаьтта хьахинналга гаргга 4,54 миллиард шу хьалха[4][5][6][7], кхы дуккха ца говш хьахиннад цун цаI мара доаца новкъар — Бутт. Вáхар Лаьтта тIа хьахиннад иштта гаргга 4,54 миллиард шу хьалха.

Цу хана денз Лаьттан биотIéхар-Iанаро лоадаме хийцад тIехар-Iи а, кхыдола абиотически фактораш а. Цар таро хилийтар аэробни дийнаташ дуккхахилара а, озона тIоа (озоновый слой) хьахилара а. Цу тIайво Лаьттан магнитни бейца цхьана низ лаьгIбу вáхара зене йолча маьлха радиацен.

Лаьттан тIехен гаргга 70,8 % дIалоац Дунен океано[8], йихедисса тIехен дáкъа дIалоац гIараши гIайренаши. ГIараш (материкаш) тIа да дóда хиши, Iáмаши, лаьтта кIалхара хиши, шанаши. Дунен океанаца цхьанна цар лоаттаю хинтIехар-Iи.

  • Тiатовжам

ТIатовжам

  1. ru:European Space Agency. Exploring the Water Cycle of the 'Blue Planet': The Soil Moisture and Ocean Salinity (SMOS) mission // ESA Bulletin. С. 6–15
  2. Лебедев Л., Лукьянов Б., Романов А. Сыны голубой планеты. Издательство политической литературы. 1971. С. 328
  3. Герман Титов. Голубая моя планета. Воениздат, 1973. С. 240
  4. Dalrymple, G. Brent. The Age of the Earth. — California: Stanford University Press, 1994. — ISBN 0-8047-1569-6.
  5. Newman, William L. Age of the Earth. Publications Services, USGS (9 Баьцамеа 2007). ТIехьара хьажар хиннад 20 Михий 2007. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 19 Чан-тар 2013.
  6. Dalrymple, G. Brent (2001). «The age of the Earth in the twentieth century: a problem (mostly) solved». Geological Society, London, Special Publications 190 (1): 205–221. 10.1144/GSL.SP.2001.190.01.14. 2001GSLSP.190..205D.
  7. Stassen, Chris. The Age of the Earth. TalkOrigins Archive (10 Михий 2005). ТIехьара хьажар хиннад 30 Чан-тар 2008. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 8 Мяцхали 2012.
  8. "Femto"
Other Languages
Аҧсшәа: Адгьыл
Acèh: Bumoë
адыгабзэ: ЧIыгу
Afrikaans: Aarde
Alemannisch: Erde
አማርኛ: መሬት
aragonés: Tierra
Ænglisc: Eorðe
العربية: الأرض
ܐܪܡܝܐ: ܐܪܥܐ
مصرى: الارض
অসমীয়া: পৃথিৱী
asturianu: Tierra
Atikamekw: Aski
Aymar aru: Aka pacha
azərbaycanca: Yer
تۆرکجه: یئر
башҡортса: Ер
Boarisch: Eadn
žemaitėška: Žemė
Bikol Central: Kinaban
беларуская: Зямля (планета)
беларуская (тарашкевіца)‎: Зямля
български: Земя
भोजपुरी: पृथ्वी
Banjar: Bumi
বাংলা: পৃথিবী
བོད་ཡིག: སའི་གོ་ལ།
буряад: Дэлхэй
català: Terra
Chavacano de Zamboanga: Tierra
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Dê-giù
нохчийн: Дуьне
ᏣᎳᎩ: ᎡᎶᎯ
کوردی: زەوی
qırımtatarca: Dünya
čeština: Země
kaszëbsczi: Zemia
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Ꙁємлꙗ
Чӑвашла: Çĕр (планета)
Cymraeg: Y Ddaear
dansk: Jorden
Deutsch: Erde
Zazaki: Dınya
dolnoserbski: Zemja
डोटेली: पृथ्वी
ދިވެހިބަސް: ބިން
Ελληνικά: Γη
emiliàn e rumagnòl: Tèra
English: Earth
Esperanto: Tero
español: Tierra
eesti: Maa
euskara: Lurra
estremeñu: Tierra
فارسی: زمین
suomi: Maa
føroyskt: Jørðin
français: Terre
arpetan: Tèrra
Nordfriisk: Jard
furlan: Tiere
Frysk: Ierde
Gaeilge: An Domhan
贛語: 地球
galego: Terra
Avañe'ẽ: Yvy
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: धर्तरी
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌰𐌹𐍂𐌸𐌰
ગુજરાતી: પૃથ્વી
Gaelg: Yn Dowan
Hausa: Duniya
客家語/Hak-kâ-ngî: Thi-khiù
Hawaiʻi: Honua
עברית: כדור הארץ
हिन्दी: पृथ्वी
Fiji Hindi: Dunia
hrvatski: Zemlja
hornjoserbsce: Zemja
Kreyòl ayisyen: Latè
magyar: Föld
հայերեն: Երկիր
Արեւմտահայերէն: Երկիր
interlingua: Terra
Bahasa Indonesia: Bumi
Interlingue: Terra
Igbo: Àlà
Ido: Tero
íslenska: Jörðin
italiano: Terra
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓄᓇ
日本語: 地球
Patois: Oert
la .lojban.: terdi
Jawa: Bumi
ქართული: დედამიწა
Qaraqalpaqsha: Jer
Taqbaylit: Akal (amtiweg)
Kabɩyɛ: Tɛtʋ
Kongo: Ntoto
Gĩkũyũ: Thĩ
қазақша: Жер
kalaallisut: Nunarsuaq
ភាសាខ្មែរ: ផែនដី
ಕನ್ನಡ: ಭೂಮಿ
한국어: 지구
Перем Коми: Мушар
къарачай-малкъар: Джер
Ripoarisch: Ääd (Planeet)
kurdî: Erd
коми: Му
kernowek: Dor
Кыргызча: Жер
Ladino: Tierra
Lëtzebuergesch: Äerd
Lingua Franca Nova: Tera
Luganda: Ensi
Limburgs: Eerd
Ligure: Tæra
lumbaart: Tera
lingála: Mabelé
ລາວ: ໂລກ
لۊری شومالی: جأهوٙن
lietuvių: Žemė
latgaļu: Zeme
latviešu: Zeme
मैथिली: पृथ्वी
Basa Banyumasan: Bumi
Malagasy: Tany
олык марий: Мланде (планет)
Māori: Whenua
Minangkabau: Bumi
македонски: Земја (планета)
മലയാളം: ഭൂമി
монгол: Дэлхий
मराठी: पृथ्वी
кырык мары: Мӱлӓндӹ (планета)
Bahasa Melayu: Bumi
Malti: Id-Dinja
Mirandés: Tierra
မြန်မာဘာသာ: ကမ္ဘာဂြိုဟ်
مازِرونی: زمین
Dorerin Naoero: Eb
Nāhuatl: Tlalticpactli
Napulitano: Terra
Plattdüütsch: Eer
Nedersaksies: Eerde
नेपाली: पृथ्वी
नेपाल भाषा: प्रिथिबी
Nederlands: Aarde (planeet)
norsk nynorsk: Jorda
norsk: Jorden
Novial: Tere
Nouormand: Tèrre
Sesotho sa Leboa: Lefase
Diné bizaad: Nahasdzáán
occitan: Tèrra
ଓଡ଼ିଆ: ପୃଥିବୀ
Ирон: Зæхх
ਪੰਜਾਬੀ: ਧਰਤੀ
Kapampangan: Yatu
Papiamentu: Tera
Picard: Tière
Pälzisch: Erde
Norfuk / Pitkern: Erth
polski: Ziemia
Piemontèis: Tèra (pianeta)
پنجابی: زمین
پښتو: ځمکه
português: Terra
Runa Simi: Tiksimuyu
rumantsch: Terra
romani čhib: Phuv
română: Pământ
armãneashti: Locu
русский: Земля
русиньскый: Земля (планета)
Kinyarwanda: Isi
संस्कृतम्: पृथ्वी
саха тыла: Сир
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱫᱷᱟ.ᱨᱛᱤ
sardu: Terra
sicilianu: Terra (pianeta)
Scots: Yird
سنڌي: زمين
davvisámegiella: Eana
srpskohrvatski / српскохрватски: Zemlja
ၽႃႇသႃႇတႆး : Earth
සිංහල: මහ පොළොව
Simple English: Earth
slovenčina: Zem
slovenščina: Zemlja
chiShona: Rinopasi
Soomaaliga: Dhul
shqip: Toka
српски / srpski: Земља
Sesotho: Lefatshe
Seeltersk: Äide
Sunda: Marcapada
svenska: Jorden
Kiswahili: Dunia
ślůnski: Źymja
தமிழ்: புவி
ತುಳು: ಭೂಮಿ
తెలుగు: భూమి
tetun: Rai
тоҷикӣ: Замин
Türkmençe: Ýer
Tagalog: Daigdig
Tok Pisin: Giraun
Türkçe: Dünya
Xitsonga: Misava
татарча/tatarça: Җир
тыва дыл: Чер
удмурт: Музъем
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: يەر شارى
українська: Земля
اردو: زمین
oʻzbekcha/ўзбекча: Yer
vèneto: Tera
vepsän kel’: Ma
Tiếng Việt: Trái Đất
West-Vlams: Eirde (planete)
Volapük: Tal
walon: Daegne
Winaray: Kalibotan
Wolof: Suuf
吴语: 地球
хальмг: Делкә һариг
მარგალური: დიხაუჩა
ייִדיש: ערד-פלאנעט
Yorùbá: Ayé
Vahcuengh: Giuznamh
Zeêuws: Aerde
中文: 地球
文言: 坤輿
Bân-lâm-gú: Tē-kiû
粵語: 地球
isiZulu: Umhlaba