Olanda

Olanda
Nederland
Wagayway ti ti Olanda
Eskudo ti ti Olanda
WagaywayEskudo
Napili a pagsasao: Je maintiendrai  (Pranses)[1]
(Ilokano: Itandudokto)1
Nailian a kanta: Ti Wilhelmus
Olanda  (nangisit a berde)

– idiay Europa  (napudaw a berde ken nangisit a kolordapo)
– idiay Kappon ti Europa  (napudaw a berde)  —  [Leyenda]

Espesial a munisipalidad iti Olánda (berde)idiay Karibe
Espesial a munisipalidad iti Olánda (berde)
idiay Karibe
Kapitolio
ken kadakkelan a siudad
Amsterdam2
52°22′N 4°53′E / 52°22′N 4°53′E / 52.367; 4.883
Opisial a sasaoOlandes
Mabigbig a rehional a sasaoPrisio (idiay Friesland), Papamiento (idiay Bonaire), Ingles (idiay Sint Eustatius ken Saba)3
Grupgrupo ti etniko (2008)80.7% Olandes,
5% EU sabsabali,
2.4% Indonesio,
2.2% Turko,
2% Surinames,
2% Morokan,
0.8% Karibe
4.8% dudduma pay
Nagan dagiti umiliOlandes
GobiernoBatay-linteg a monarkia,
Unitario parlamentario pannakabagi a demokrasia
• Monarkia
Beatrix
• Kangrunaan a Ministro
Mark Rutte (VVD)
• Deputado a Kangrunaan a Ministro
Maxime Verhagen (CDA)
• Agdana kumakadduaan
VVD-CDA a Kumakadduaan
LehislaturaEstado Heneral
Senado
Kamara dagiti Pannakabagi
Pannakawayawayas A kas nagbanagan iti Walopulo a Tawtawen a Gubat manipud ti Imperio ti Habsburg
• Nairangarang
26 Hulio 1581
• Mabigbigan
30 Enero 16484
Kalawa
• Dagup
41,543 km2 (16,040 sq mi) (Maika-135)
• Danum (%)
18.41
Populasion
• Karkulo idi 2018
16,847,007 (Maika-61)
• Densidad
414.8/km2 (1,074.3/sq mi) (Maika-30)
GDP (PPP)Karkulo ti 2011
• Dagup
$694.574 bilion[2] (Maika-21)
• Tunggal maysa a tao
$41,691[2] (Maika-9)
GDP (nominal)Karkulo ti 2011
• Dagup
$832.160 bilion[2] (Maika-16)
• Tunggal maysa a tao
$49,950[2] (Maika-9)
Gini (2011)25.8[3]
ababa · Maika-111
HDI (2013)steady 0.915[4]
nangato unay · Maika-4
KuartaEuro (€): Olanda5, Doliar ti Estados Unidos ($): Olanda a Karibe6
Sona ti orasCET ken AST (UTC+1 ken −4)
• Kalgaw (DST)
CEST ken AST
 (UTC+2 ken −4)
Agmaneho itikanawan
Kodigo ti panagtawag31, +5998
TLD ti internet.nl7
  1. ^ Ti opisial a pasasao ket Pranses; ti literal a panakaipatarus iti Ilokano ket is "Itandudokto" (ti, integridad ken pannakawayawaya iti teritorio)
  2. ^ Bayat a ti Amsterdam ket isu ti batay-linteg a kapitolio, Ti Hague ket isu ti nagtugawan ti gobierno.
  3. ^ Prisio (Friesland),[5] Papiamento (Bonaire)[6] ken Ingles (Sint Eustatius ken Saba)[6] ket addaan iti pormal a kasasaad iti napili a paset iti daytoy a pagilian. Ti Yidis ken ti Pagsasao a Romani ket maibigbigan a saan teritorio a pagsasao. Nababa a Sahon nga Olandes ken Limburges ket maibigbigan a kas dagiti rehional a pagsasao babaen ti Dokumento ti linteg para ti Rehional wenno dagiti minoridad a pagsasao.
  4. ^ Kappia iti Westphalia
  5. ^ Sakbay ti 2002: Florin ti Olanda.
  6. ^ Ti Doliar ti Estados Unidos ket isu laeng ti magastos ti kaunegan ti Olanda a Karibe. Sakbay ti 2011: Florin ti Olanda nga Antilla.
  7. ^ Ti .eu a pagturayan ket maus-usar pay, daytoy ket pinagbibingayan dagiti naikameng nga estado ti Kappon ti Europa.
  8. ^ 599 ket isu idi ti kodigo ti pagilian a nainaganan para ti awan tattan a Olanda nga Antilles. Ti Karibe nga Olanda ket agus-usar pay laeng ti 599-7 (Bonaire), 599-3 (Sint Eustatius) ken 599-4 (Saba).

Ti Olanda[7] (Dengngeni/ˈnɛðərləndz/; Olandes: Nederland [ˈneːdərˌlɑnt] ( denggen)) ket maysa a konstituente a pagilian ti Pagarian ti Olanda, a nangruna a mabirukan idiay Amianan-Laud nga Europa nga adda dagiti isla idiay Karibe. Ti Nangruna a daga ti Olanda ket pagbeddenganna ti Baybay Amianan iti amianan ken laud, ti Belhika iti abagatan, ken ti Alemania iti daya, ken makibinningay dagiti maritimo a pagbeddengan[8] iti Belhika, Alemania ken ti Nagkaykaysa a Pagarian. Daytoy ket maysa a parlamentario a demokrasia a naurnos a kas maysa a unitario nga estado. Ti pagilian a kapitoliona ket ti Amsterdam ken ti tugaw ti gobierno ket Ti Hague.[9] Ti Olanda iti pakabuklanna ket kadawyan a naibagbaga a kas Holanda, urayno ti Amianan ken ti Abagatan a Holanda ket agpayso laeng a dagitoy ket dua kadagiti sangapulo ket dua a probinsiana.

Ti Olanda maysa a heograpiko a naisanglad ti nababa a pagilian, nga adda iti agarup a 20% ti kalawana ken 21% kadagiti populasionna ket mabirukan ti babba ti pantar ti baybay,[10] ken 50% kadagiti dagana ket naisanglad ti basbassit ngem maysa a metro ti ngato ti pantar ti baybay.[11] Daytoy a naisalsalumina a langana ket agiparawad ti nagan ti pagilian: iti Olandes (Nederland), Ingles, ken kadagiti dadduma pay nga Europeano a pagsasao (a kas ti Aleman: Niederlande, Portuges: Países Baixos, Kroata: Nizozemska, Gales: Yr Iseldiroedd, Irlandes: An Ísiltír, Espaniol: Países Bajos, Pranses: Les Pays-Bas, Sueko: Nederländerna, Norwego: Nederland, Italiano: Paesi Bassi, Griego: Κάτω Χώρες ken Pinlandes: Alankomaat), ti naganna ket literal a kayatna a sawen ket "(Ti) Ababa a Pagpagilian" wenno "Ababa a Pagilian". Kaaduan kadagiti lugar ti baba ti lessaad ti baybay ket inaramid ti tao, a gapuanan babaen dagiti siglo ti nawatiwat ken di nasayaat a panagtengngel ti panagala ti turba, a nagipababa ti rabaw babaen kadagiti adu a metro. Uray dagiti nalayusan a lugar ti panagal kadagiti turba ket agtultuloy babaen ti panagkalkali ti karuotan. Manipud ti naladaw a maika-16 a siglo, nangrugi ti panagala manen ti daga ken ti dakkel a luglugar ti polder ket naipreserba tattan babaen kadagiti nasayaat a pagayusan a sistema nga adda dagiti tambak, dagiti kanal ket pagbombaan nga estasion. Kaaduan ti Olánda ket naporma babaen ti estuario ti tallo a nangruna a karayan ti Europa, a ti panagtitipon dagitoy kadagiti distributario ket mangporma ti delta Rin-Mosa-Eskalda. Kaaduan ti pagilian ket nadalumpinas, malaksid kadagiti bakras ti turturod idiay adayo nga abagatan a daya ken dagiti nadumaduma nga ababa turturod idiay tengnga a paspaset.

Ti Olanda ket maysa idi kadagiti immuna a pagilian a bimmutos ti parlamento. Kadagiti adu a pakaikaduaan, ti pagilian ket maysa a nangibangon a kameng ti Kappon ti Europa, NATO, OECD ken WTO. Ti Olánda ket adda ti maikasiam a kangatuan a matgedan ti tunggal maysa a tao iti lubong. No kaduanna ti Belga ken Luxembourg dagitoy ket mangporma ti ekonomiko a kappon ti Benelux. Ti pagilian ket mangsangsangaili ti Organisasion para iti Panagiparit kadagiti Kimika nga Armas ken dagiti lima a sangalubongan a korte: ti Agtultuloy a Korte ti Panagikeddeng, ti Sangalubongan a Korte ti Hustisia, ti Sangalubongan a Tribunal ti Kriminal para iti Dati a Yugoslavia, ti Sangalubongan a Korte ti Kriminal ken ti Naipangpangruna a Tribunal para iti Lebanon. Dagiti uppat nga immuna ket mabirukan idiay Ti Hague, ken ti pay ahensia ti kriminal nga intelihensia ti EU a Europol ken ti maipapan ti hustisia a panagtitinnulongan nga ahensia ti Eurojust. Daytoy ket nangiturong a panakaiparboan ti siudad a kas ti "ti legado a kapitolio ti lubong".[12] Ti Olánda ket adda ti naibatay ti paggatangan nga aglalaok nga ekonomia, a nairanngo ti maika-13 kadagiti 157 a pagilian segun ti Pagsurotan ti Nawaya nga Ekonomiko.[13] Idi Mayo 2011, nairanggo idi ti Olanda a kas ti "karagsakan" a pagilian segun kadagiti resulta babaen ti OECD.[14]

Other Languages
Acèh: Blanda
Адыгэбзэ: Нидерлэндхэр
Afrikaans: Nederland
Alemannisch: Niederlande
አማርኛ: ኔዘርላንድ
Ænglisc: Niðerland
العربية: هولندا
aragonés: Países Baixos
ܐܪܡܝܐ: ܗܘܠܢܕܐ
armãneashti: Olanda
arpetan: Payis-Bâs
asturianu: Países Baxos
Avañe'ẽ: Tetãnguéra Yvýi
авар: Гьоланд
azərbaycanca: Niderland
تۆرکجه: هولند
Bahasa Banjar: Walanda
Bân-lâm-gú: Hô-lân
Basa Banyumasan: Landa
башҡортса: Нидерланд
беларуская: Нідэрланды
беларуская (тарашкевіца)‎: Нідэрлянды
भोजपुरी: नीदरलैंड
Bikol Central: Nederlands
Bislama: Netherlands
български: Нидерландия
Boarisch: Holland
བོད་ཡིག: ཧོ་ལན།
bosanski: Holandija
brezhoneg: Izelvroioù
буряад: Нидерланд
Чӑвашла: Нидерландсем
Cebuano: Olanda
čeština: Nizozemsko
Chavacano de Zamboanga: Holanda
Chi-Chewa: Netherlands
chiShona: Netherlands
chiTumbuka: Netherlands
dansk: Holland
davvisámegiella: Vuolleeatnamat
Deitsch: Holland
Deutsch: Niederlande
ދިވެހިބަސް: ނެދަލޭންޑު
dolnoserbski: Nižozemska
eesti: Holland
Ελληνικά: Ολλανδία
emiliàn e rumagnòl: Ulànda
English: Netherlands
español: Países Bajos
Esperanto: Nederlando
estremeñu: Paisis Baxus
euskara: Herbehereak
eʋegbe: Netherlands
فارسی: هلند
Fiji Hindi: The Netherlands
føroyskt: Niðurlond
Frysk: Nederlân
Fulfulde: Holannda
furlan: Paîs Bas
Gaeilge: An Ísiltír
Gagauz: Niderland
Gàidhlig: Na Tìrean Ìsle
贛語: 荷蘭
Gĩkũyũ: Netharandi
ગુજરાતી: નેધરલેંડ
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌽𐌹𐌸𐍂𐌰𐌻𐌰𐌽𐌳
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: नेदरलँड्स
客家語/Hak-kâ-ngî: Hò-làn
한국어: 네덜란드
Hausa: Holand
Hawaiʻi: Hōlani
Հայերեն: Նիդերլանդներ
हिन्दी: नीदरलैण्ड
hornjoserbsce: Nižozemska
hrvatski: Nizozemska
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: নেদারল্যান্ড
Bahasa Indonesia: Belanda
interlingua: Paises Basse
Interlingue: Nederland
isiXhosa: ENetherlands
isiZulu: Netherlands
íslenska: Holland
italiano: Paesi Bassi
עברית: הולנד
Basa Jawa: Walanda
kalaallisut: Hollandi
Kapampangan: Paises Bahes
къарачай-малкъар: Нидерландла
kaszëbsczi: Néderlandzkô
kernowek: Iseldiryow
Kinyarwanda: Ubuholandi
Kiswahili: Uholanzi
Kongo: Pays-Bas
Kreyòl ayisyen: Peyiba
kurdî: Holenda
лакку: Нидирланд
لۊری شومالی: ھولند
latgaļu: Nīderlandeja
Latina: Nederlandia
latviešu: Nīderlande
Lëtzebuergesch: Holland
lietuvių: Nyderlandai
Ligure: Paixi Basci
Limburgs: Nederland
lingála: Holanda
Livvinkarjala: Alangomuat
la .lojban.: nederland
lumbaart: Paes Bass
magyar: Hollandia
македонски: Холандија
Malagasy: Nederlandy
Māori: Hōrana
მარგალური: ნიდერლანდი
مازِرونی: هلند
Bahasa Melayu: Belanda
Baso Minangkabau: Balando
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Hò̤-làng
мокшень: Недерлантт
монгол: Нидерланд
မြန်မာဘာသာ: နယ်သာလန်နိုင်ငံ
Nāhuatl: Tlanitlalpan
Dorerin Naoero: Niterand
Na Vosa Vakaviti: Oladi
Nederlands: Nederland
Nedersaksies: Nederlaand
नेपाल भाषा: नेदरल्यान्द्स्
日本語: オランダ
Napulitano: Ulanna
нохчийн: Нидерландаш
Nordfriisk: Nederlönje
Norfuk / Pitkern: Dem Nethiland
norsk: Nederland
norsk nynorsk: Nederland
Nouormand: Pays Bas
Novial: Nederlande
олык марий: Нидерланде
Oromoo: Neezerlaandi
oʻzbekcha/ўзбекча: Niderlandlar
ਪੰਜਾਬੀ: ਨੀਦਰਲੈਂਡ
Pälzisch: Niederlande
Pangasinan: Olánda
پنجابی: نیدرلینڈز
Papiamentu: Hulanda
پښتو: هالنډ
Patois: Nedalanz
Перем Коми: Недерланд
ភាសាខ្មែរ: ប្រទេសហូឡង់
Picard: Bas-Païs
Piemontèis: Pais Bass
Tok Pisin: Netherlands
Plattdüütsch: Nedderlannen (Europa)
polski: Holandia
Ποντιακά: Ολλανδία
português: Países Baixos
Qaraqalpaqsha: Niderlandiya
qırımtatarca: Felemenk
Ripoarisch: Niederlande
română: Țările de Jos
Romani: Olanda
rumantsch: Pajais Bass
Runa Simi: Urasuyu
русиньскый: Нідерланды
русский: Нидерланды
саха тыла: Недерланд
Gagana Samoa: Netalani
Seeltersk: Niederlounde
Sesotho: Hôlanê
Sesotho sa Leboa: Netherlands
shqip: Holanda
sicilianu: Paisi Vasci
Simple English: Netherlands
SiSwati: IDashi
slovenčina: Holandsko
slovenščina: Nizozemska
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Нидєрландꙑ
ślůnski: Ńiderlandy
Soomaaliga: Holland
کوردی: ھۆلەند
Sranantongo: Bakrakondre
српски / srpski: Холандија
srpskohrvatski / српскохрватски: Nizozemska
Basa Sunda: Walanda
suomi: Alankomaat
Tagalog: Netherlands
Taqbaylit: Timura n Wadda
tarandíne: Pajèsere Vasce
татарча/tatarça: Нидерланд
tetun: Olanda
тоҷикӣ: Нидерланд
lea faka-Tonga: Holani
Tsetsêhestâhese: Netherlands
Türkçe: Hollanda
Türkmençe: Niderlandlar
удмурт: Нидерланд
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Belanda
українська: Нідерланди
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: گوللاندىيە
Vahcuengh: Hwzlanz
vèneto: Paéxi Basi
vepsän kel’: Alamad
Tiếng Việt: Hà Lan
Volapük: Nedän
Võro: Holland
walon: Bas Payis
文言: 荷蘭
West-Vlams: Holland
Winaray: Nederlandes
Wolof: Olaand
吴语: 尼德兰
Xitsonga: Netherlands
ייִדיש: האלאנד
粵語: 荷蘭
Zazaki: Hollanda
Zeêuws: Nederland
žemaitėška: Nīderlandā
中文: 荷兰
Bahasa Hulontalo: Walanta
ГӀалгӀай: Голланди
Kabɩyɛ: Peyibaa
Lingua Franca Nova: Nederland