Kultura

Ti kultura ( Latin: cultura lit. panagtalon) [1] ket maysa a moderno a konsepto a naibatay iti maysa a termino nga immuna a nausar idiay klasiko a kina-ugma babaen ti Romano nga orador, a ni Cicero: "cultura animi". Ti termino a "kultura" ket immuna a nagparang iti agdama apuotna idiay Europa idi maika-18 ken maika-19 a sigsiglo, tapno mangibaga ti pamay-an ti panagtalonn wenno panagparang-ay, a kas iti agrikultura wenno hortikultura. Idi maika-19 a siglo, ti termino ket rimmmang-ay nga immuna a mangibaga ti panagpasayaat wenno panakapino ti maysa a tao, a naipangpangruna babaen ti edukasion, ken ti panakatungpal dagiti nailian nga aspirasion wenno dagiti umno. Idi tengnga ti maika-19 a siglo, adda dagiti sientista a nagususar ti termino a "kultura" tapno mangitudo ti sangalubongan a kapasidad ti nagtagitaon. Para iti Aleman a di-positibista a sosiolohista a ni Georg Simmel, ti kultura ket nangibagbaga "ti kultibasion dagiti agmaymaysa a tao babaen ti ahensia dagiti akin-ruar a porma a dagitoyen ket representatiboin ti dalan ti pakasaritaan". [2]

Idi maika-20 a siglo, ti "kultura" ket rimmuar a kas ti maysa a sentro a konsepto iti antropolohia, a binukbuklan ti sakop ti penomena ti tao a saan a maidakamat ti henetiko a tawidan. A naisangsangayn ti trmino a "kultura" iti Amerikano nga antropolohia ket adda ti dua akayatna a saoen: (1) ti rimmang-ay a kapasidad ti tao a mangidasig ken mangirepresenta dagiti panakasanay kadagiti simbolo, ken ti panagtignay a naiparapaap ken managpartuat; ken (2) dagiti naisalsalumina a pamay-an ti tattao nga agtataeng kadagiti nadumaduma aluglugar iti lubong a nagidasdasig ken nagirepreprenta dagiti pannakasanayda, ken ti panagtignayda a nagpartuat. Dagiti pannakailaslasin ket agdama a naararamid ti nagbaetan ti pisikal nga artipakto a pinartuat babaen ti maysa a kagimongan, a naibagbaga a kas ti material a kultura ken dagiti amin, [3] dagiti di-maararikap a kas ti pagsasao, tradision, kdpy. a dagitoy ti kangrunaan a batayan ti termino a "kultura".

Etimolohia

Ti etimolohia ti moderno a termino ti "kultura" ket adda ti maysa a klasiko a taudan. Iti Inggles, ti balikas a "kultura" ket naibatay ti termino nga inus-usar idi babaen ni Cicero idiay bukodna a Tusculan Disputations, nga idiay ket nagsursurat ti panagtalon ti kararua wenno "cultura animi", nga isu a daytoy ket nagus-usar ti maysa amaipapan ti agrikultura a metapora tapno mangipalpalawag ti panagrang-ay ti pilosopiko a kararua, a daytoy ket naawawatan a teleolohiko a kas ti maysa a kangatuan a masna a mabalin a panunot para iti panagrang-ay ti nagtagitaoan. Ni Samuel Pufendorf ket isu ti nangala ti metapora iti moderno a kontestoto, a kayatna asaoen ket adda ti kapada, ngem saanen nga agipagpagarup a ti pilosopia ket isu ti masna akinalibnos ti tao. Ti panag-usarna, ken dagiti adu a mannurat kalpasan kaniana "ket mangitudo kadagiti amin a pamay-an a nagpasayaat ti tao kadagiti kasisigud a barbarismo, ken babaen ti artipisio, ket nagbalin a napno a tao ". [4]

Other Languages
Afrikaans: Kultuur
Alemannisch: Kultur
አማርኛ: ባሕል
العربية: ثقافة
aragonés: Cultura
ܐܪܡܝܐ: ܡܪܕܘܬܐ
অসমীয়া: সংস্কৃতি
asturianu: Cultura
Avañe'ẽ: Arandupy
Aymar aru: Yati
azərbaycanca: Mədəniyyət
বাংলা: সংস্কৃতি
Bân-lâm-gú: Bûn-hoà
Basa Banyumasan: Budaya
башҡортса: Мәҙәниәт
беларуская: Культура
беларуская (тарашкевіца)‎: Культура
भोजपुरी: संस्कृति
български: Култура
Boarisch: Kuitua
བོད་ཡིག: རིག་གནས།
bosanski: Kultura
brezhoneg: Sevenadur
буряад: Соёл
català: Cultura
Чӑвашла: Культура
Cebuano: Kultura
čeština: Kultura
Chamoru: Kuttura
chiShona: Tsika
Cymraeg: Diwylliant
dansk: Kultur
Deutsch: Kultur
ދިވެހިބަސް: ސަގާފަތު
eesti: Kultuur
Ελληνικά: Κουλτούρα
English: Culture
español: Cultura
Esperanto: Kulturo
estremeñu: Coltura
euskara: Kultura
فارسی: فرهنگ
Fiji Hindi: Sanskriti
français: Culture
Frysk: Kultuer
furlan: Culture
Gaeilge: Cultúr
Gaelg: Cultoor
galego: Cultura
客家語/Hak-kâ-ngî: Vùn-fa
한국어: 문화
Հայերեն: Մշակույթ
हिन्दी: संस्कृति
hrvatski: Kultura
Ido: Kulturo
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: সংস্কৃতি
Bahasa Indonesia: Budaya
interlingua: Cultura
Interlingue: Cultura
íslenska: Menning
italiano: Cultura
עברית: תרבות
Basa Jawa: Budaya
kalaallisut: Kulturi
ಕನ್ನಡ: ಸಂಸ್ಕೃತಿ
къарачай-малкъар: Культура
ქართული: კულტურა
कॉशुर / کٲشُر: تَہزیٖب
kaszëbsczi: Kùltura
қазақша: Мәдениет
Kiswahili: Utamaduni
Kreyòl ayisyen: Kilti
Kurdî: Çand
Кыргызча: Маданият
Ladino: Kultura
Latina: Cultura
latviešu: Kultūra
Lëtzebuergesch: Kultur
lietuvių: Kultūra
Limburgs: Cultuur
Livvinkarjala: Kul'tuuru
la .lojban.: kulnu
magyar: Kultúra
македонски: Култура
Malagasy: Kolontsaina
മലയാളം: സംസ്കാരം
Malti: Kultura
मराठी: संस्कृती
მარგალური: კულტურა
مصرى: ثقافه
مازِرونی: فرهنگ
Bahasa Melayu: Budaya
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ùng-huá
Mirandés: Cultura
монгол: Соёл
မြန်မာဘာသာ: ယဉ်ကျေးမှု
Nederlands: Cultuur
Nedersaksies: Kultuur
नेपाली: संस्कृति
नेपाल भाषा: तजिलजि
日本語: 文化
Napulitano: Cultura
Nordfriisk: Kultuur
norsk: Kultur
norsk nynorsk: Kultur
Novial: Kulture
occitan: Cultura
олык марий: Тӱвыра
Oshiwambo: Hastangi
oʻzbekcha/ўзбекча: Madaniyat
ਪੰਜਾਬੀ: ਸੱਭਿਆਚਾਰ
Pälzisch: Kuldur
پنجابی: کلچر
Papiamentu: Kultura
پښتو: هڅوب
Patois: Kolcha
ភាសាខ្មែរ: វប្បធម៌
Plattdüütsch: Kultur
polski: Kultura
português: Cultura
română: Cultură
Runa Simi: Kawsay saphi
русиньскый: Култура
русский: Культура
саха тыла: Култуура
Scots: Cultur
Seeltersk: Kultuur
shqip: Kultura
sicilianu: Cultura
Simple English: Culture
سنڌي: ثقافت
SiSwati: Inhlonipho
slovenščina: Kultura
Soomaaliga: Dhaqan
کوردی: چاند
српски / srpski: Култура
srpskohrvatski / српскохрватски: Kultura
Basa Sunda: Budaya
suomi: Kulttuuri
svenska: Kultur
Tagalog: Kalinangan
தமிழ்: பண்பாடு
татарча/tatarça: Мәдәният
తెలుగు: సంస్కృతి
тоҷикӣ: Фарҳанг
Türkçe: Kültür
українська: Культура
اردو: ثقافت
vèneto: Cultura
vepsän kel’: Kul'tur
Tiếng Việt: Văn hóa
Võro: Kultuur
Winaray: Kultura
吴语: 文化
Xitsonga: Ndzhavuko
ייִדיש: קולטור
Yorùbá: Àṣà
粵語: 文化
Zeêuws: Cultuur
žemaitėška: Koltūra
中文: 文化