Eukariota

Dagiti eukariotiko a selula
Sakup ti panawen: idi 1.6–2.1 bilion a tawtawen (mabalin a nasapsapa ngem idi 2.7 bilion a tawtawen) – Agdama
Had'n
Archean
Proterozoic
Pha.
Eukaryota diversity 2.jpg
Dagiti eukariota ken dagiti kas pagarigan ti dibersidadda
Taksonomia
Dominio:Eukariota
Whittaker ken Margulis,1978
Pagpagarian
Animalia – Ay-ayup
Amoebae
Plantae – Mulmula
Chromalveolata
Rhizaria
Excavata
Alternatibo a pilohenia
  • Unikonta
  • Bikonta
    • Apusozoa
    • Rhizaria
    • Excavata
    • Archaeplastida (mulmula, nawatiwat a palawag)
    • Chromalveolata

Ti eukariota ket maysa nga organismo a dagiti selulana ket aglaon ti tengnga ken dadduma pay nga organulo a nabalkot iti kaunegan dagiti kulanit. Dagiti eukariota ket pormal dagitoy a takson ti Eukaria wenno Eukariota. Ti nailawagan a kulanit a mangbedbed nga estruktura a mangikabil pakailasinan kadagiti selula ti eukariota manipud kadagiti selula ti prokariota ket ti tengngana, wenno nuklear a sobre, iti kaunegan a ti pakaawitan ti henetiko a materiales.[1][2][3] Ti kaadda ti tengnga ket mangited kadagiti eukarita kadagiti naganda, a nagtaud manipud iti Griego ti ευ (eu, "nasayaat") ken κάρυον (karyon, "nues" wenno "kernel").[4] Kaaduan kadagiti eukariota a selula ket aglaonda pay ti sabsabali a bedbed dagiti kulanit nga organulo a kas ti mitochondria wenno ti Golgi nga aparato. Iti pay maipatinayon, dagiti mula ken ken algas ket aglaonda kadagiti kloroplasto. Adu kadagiti uniselular nga organismo ket dagiti eukariota, a kas ti protozoa. Amina dagiti multiselular nga organismo ket dagiti eukariota, mairaman dagiti ayup, mulmula ken dagiti fungus.

Ti pannakabingbinga ti selula kadagiti eukariota ket aggiddiat manipud kadagiti organismo nga awan tengngana (Prokariota). Adda dagiti dua a kita ti proseso ti pannakabingbingay. Iti mitosis, ti maysa a selula ket mabingbinga nga agpataud kadagiti dua a henetiko nga agpada a selula. Iti meiosis, a nasken iti seksual reproduksion, ti maysa a selula ti diploid (adda dua a kromosoma, maysa manipud iti tungngal maysa a nagannak) ket mapan iti panagtitipon manen iti tunggal maysa a paris dagiti kromosoma ti nagannak, ken into pay ti dua nga addang iti panagbingbingay ti selula, a pagbanagan iti uppat a selula ti haploid (gametes). Iti tunggal maysa a gamete ket addaan laeng ti maysa a komplemento dagiti kromosoma, ti tunggal maysa ket naisangayan a laok ti dagiti mainaig a paris dagiti kromosoma ti nagannak.

Ti dominio nga Eukariota ket agparang a kas monopiletiko, ken isu nga mangbukel ti maysa kadagiti tallo a dominio ti biag. Dagiti dua a sabali a dominio, ti Bakteria ken ti Archaea, ket dagiti prokariota ken awan dagiti langa a kasla dita ngato. Dagitieukariota ket mangirepresenta ti bassit-usit a minoridad iti amina a sibibiag a banag;[5] uray ti bagi ti tao adda daytoy ti ad-adu ngem 10 a beses ngem dagiti mikrobio ngem dagiti selula ti tao.[6] Nupay kasta, gapu ti kadakkelda, ti kolektibo a biomasada iti sangalubongan ket nakarkulo iti agarup a kapada dagiti prokariota.[7] Dagiti eukariota ket immunada a naparang-ay idi 1.6–2.1 bilion a tawtawen.

Dagiti nagibasaran

  1. ^ Youngson, Robert M. (2006). Collins a Diksionario ti Biolohia ti Tao. Glasgow: HarperCollins. ISBN 0-00-722134-7.
  2. ^ Nelson, David L.; Cox, Michael M. (2005). Lehninger Principles of Biochemistry (4th nga ed.). New York: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-4339-6.
  3. ^ Martin, E.A., ed. (1983). Macmillan a Diksionario dagiti Siensia ti Biag (2nd nga ed.). Londres: Macmillan Press. ISBN 0-333-34867-2.
  4. ^ "eukaryotic". Online a Diksionario ti Etimolohia.
  5. ^ Whitman W; Coleman D; Wiebe W (1998). "Dagiti prokariota: Ti di nakitkita unay a kaaduan". Proc Natl Acad Sci USA. 95 (12): 6578–83. 1998PNAS...95.6578W. 10.1073/pnas.95.12.6578. 33863. 9618454.
  6. ^ Zimmer, Carl (13 Hulio 2010). "Kasano nga Agsalaknib ken Mangipalawag Kaniatayo dagiti Mikrobio". New York Times. Naala idi 17 Hulio 2010. Kitaen pay ti mikrobiome.
  7. ^ Whitman, Coleman, and Wiebe, Prokaryotes: Ti di nakitkita a kaaduan, Proc. Natl. Acad. Sci. USA, Vol. 95, pp. 6578–6583, June 1998
Other Languages
Afrikaans: Eukarioot
Alemannisch: Eukaryoten
aragonés: Eukarya
asturianu: Eukaryota
azərbaycanca: Nüvəlilər
Bân-lâm-gú: Chin-hu̍t seng-bu̍t
башҡортса: Эукариоттар
беларуская: Эўкарыёты
беларуская (тарашкевіца)‎: Эўкарыёты
български: Еукариоти
Boarisch: Eukaryota
bosanski: Eukarioti
brezhoneg: Eukariot
català: Eucariotes
čeština: Eukaryota
Cymraeg: Ewcaryot
dansk: Eukaryoter
Deutsch: Eukaryoten
dolnoserbski: Eukaryoty
English: Eukaryote
español: Eukaryota
Esperanto: Eŭkariotoj
euskara: Eukarioto
فارسی: یوکاریوت
français: Eukaryota
Gaeilge: Eocarót
Gaelg: Eukaryota
galego: Eukaryota
ГӀалгӀай: Эукариоташ
客家語/Hak-kâ-ngî: Chṳ̂n-fu̍t
한국어: 진핵생물
հայերեն: Կորիզավորներ
hornjoserbsce: Eukaryoty
hrvatski: Eukarioti
Bahasa Indonesia: Eukariota
interlingua: Eucaryote
íslenska: Heilkjörnungar
italiano: Eukaryota
עברית: איקריוטים
Basa Jawa: Eukariota
Kapampangan: Eukaryote
ქართული: ევკარიოტები
қазақша: Эукариоттар
Kiswahili: Eukaryota
Kreyòl ayisyen: Ekaryòt
kurdî: Eukariyot
Кыргызча: Эукариот
Latina: Eukaryota
latviešu: Eikarioti
Lëtzebuergesch: Eukaryoten
Ligure: Eukarya
Limburgs: Eukarya
Lingua Franca Nova: Eucariota
lumbaart: Eukaryota
magyar: Eukarióták
македонски: Еукариоти
მარგალური: ევკარიოტეფი
Bahasa Melayu: Eukariot
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cĭng-hŏk sĕng-ŭk
монгол: Эукариот
Nederlands: Eukaryoten
日本語: 真核生物
Napulitano: Eukaryota
Nordfriisk: Eukarioten
norsk: Eukaryoter
norsk nynorsk: Eukaryotar
Novial: Eukaryota
occitan: Eukaryota
oʻzbekcha/ўзбекча: Eukariotlar
پنجابی: یوکیریوٹ
Plattdüütsch: Eukaryoten
polski: Eukarionty
português: Eukaryota
română: Eucariote
русский: Эукариоты
саха тыла: Эукариот
Scots: Eukaryote
shqip: Eukarioti
sicilianu: Eukaryota
Simple English: Eukaryote
slovenčina: Eukaryoty
slovenščina: Evkarionti
српски / srpski: Еукариоте
srpskohrvatski / српскохрватски: Eukariote
Basa Sunda: Eukariot
svenska: Eukaryoter
Tagalog: Eukaryote
татарча/tatarça: Эукариотлар
тоҷикӣ: Эукариотҳо
Türkçe: Ökaryot
українська: Ядерні
Tiếng Việt: Sinh vật nhân thực
walon: Eucariote
West-Vlams: Eukaryootn
Winaray: Eukaryote
ייִדיש: אייקאריאט
粵語: 真核生物
中文: 真核生物