Aldaw

Danum, Koneho, ken Ugsa: tallo kadagiti 20 a simbolo ti aldaw iti Asteka kalendario, manipud ti Asteka a kalendario a bato.

Ti aldaw ket maysa a paset ti panawen, a sappasap a naipalpalawag a kas ti pagbayatan a dumagup ti 24 nga oras.[1] Mabalin pay a kayatna a saoen a ti paset ti sibubukel nga aldaw a ti agdama a lokasion ket nasilnagan babaen ti lawag ti Init, a naamammoan pay a kas ti aglawag. Ti paset ti panawen a manrukrukod manipud ti lokal a tengnga ti aldaw aginggana ti lokal a tengnga ti aldaw ket makunkuna a ti solar nga aldaw.[2][3]

Ti nadumaduma a panangipalpalawag iti daytoy a sangalubongan a konsepto ti tao ket maus-usar segun ti linaon, kammasapulan ken pakainugotan. Idi 1967, ti segundo ket nabaliwan idi ti panakaipalpalawagna iti termino ti kaatiddog ti allon ti lawag, ken daytoy ket nagbalinn a ti SI a batayan ti paset ti panawen. Ti paset ti panagrukod para iti panawen a makunkuna nga "aldaw", ket nabaliwan idi 1967 a kas ti 86,400 SI a segsegundo ken naikkan ti simbolo a d, ket saan a paset nga SI, ngem daytoy ket naaw-awat para iti panag-usar ti SI.[1]Ti maysa a sibil nga aldaw ket kadawyan a daytoy pay ket 86,400 a segundo, a mabalin a manayonan wenno makissayan ti bisiesto a segundo iti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras UTC, ken, kadagidiay dadduma pay a lokasion, sagpaminsan a manayonan wenno makissayan ti maysa nga oras no agibalbaliw manipud wenno mapan t Oras a panagin-inut ti lawag. Ti balikas nga aldaw ket mabalin pay a mangitudo ti aldaw iti lawas wenno ti maysa a petsa ti kalendario, a kas ti sungbat ti saludsod nga "Ania nga Aldaw?" Ti aldaw ket mangipatudo pay ti paset ti aldaw a saan a rabii — a makunkuna pay a kas ti 'agaldaw'. Dagiti tabas ti biag ti tattao ken dagiti dadduma pay a sebbangan ket maikabagian ti solar nga aldaw ti Daga ken ti siklo ti aldaw ken rabii (kitaen dagiti sirkadiano a kumpas).

Ti pagtengngaan a kaatiddog ti solay nga aldaw ditoy Daga ket agarup a 86,400 segundo (24 oras) ken adda dagiti agarup a 365.2422 solar nga alaldaw iti maysa a tropikal atawen. Gaputa ti nailangitan a panagtayyek ket saan a pudno a nagtitimbukel, isu nga dagiti banbanag ket agbanbaniagada kadagiti nadumaduma a kapardas kadagiti nadumaduma a puesto kadagiti bukodda a panagtayyek, ti maysa a solar nga aldaw ket saan a tinawen nga agpapada ti kaatiddog ti panawen iti amin a panagtayyek a tawen. Ti aldaw, ket naaw-awatan a kas ti kaatiddog ti panawen a panagaramid ti maysa a dagup a panagtayyek ti Daga.[4]no maipanggep ti nailangitan a lugar iti likud wenno adayo a bituen (naipagarup nga agtaltalinaay), ket makunkuna a nailangitan nga aldaw. Daytoy a paset ti panawen a panagtayyek ket agarup a mamin 4 a basbassit ngem 24 nga oras ken adda tiagarup a 366.2422 iti maysa a tropikal a tawen (adadu ngem maysa a nailangitan nga aldaw ngem ti bilang ti solar nga al-aldaw). Daytoy ket gapu ti pagangayan ti ugot, ti paset ti panawen a panagtayyek ti Daga ket saan nga agtaltalinaay, a pagbanagan daytoy kadagiti bassit a panagdumaduma para iti solar nga al-aldaw ken nailangitan nga 'al-aldaw'. Dagiti dadduma a planeta ken bu-bulan ken addaanda ti nailangitan ken solar nga al-aldaw.

Other Languages
Afrikaans: Dag
Alemannisch: Tag
አማርኛ: ቀን
Ænglisc: Dæg
العربية: يوم
aragonés: Día
ܐܪܡܝܐ: ܝܘܡܐ
armãneashti: Dzuâ
অসমীয়া: দিন
asturianu: Día
Avañe'ẽ: Ára (ta'ãha)
Aymar aru: Uru
azərbaycanca: Sutka
تۆرکجه: گون
বাংলা: দিন
Bân-lâm-gú: Kang (sî-kan)
Basa Banyumasan: Dina
башҡортса: Тәүлек
беларуская: Суткі
беларуская (тарашкевіца)‎: Содні
भोजपुरी: दिन
Bikol Central: Aldaw
български: Ден
Boarisch: Dog
བོད་ཡིག: ཉིན་མོ།
bosanski: Dan
brezhoneg: Deiz
буряад: Хоног
català: Dia
Чӑвашла: Кун
čeština: Den
Chavacano de Zamboanga: Dia
chiShona: Musi
chiTumbuka: Dazi
corsu: Ghjornu
Cymraeg: Diwrnod
dansk: Dag
davvisámegiella: Jándor
Deitsch: Daag
Deutsch: Tag
dolnoserbski: Źeń
डोटेली: दिन
eesti: Ööpäev
Ελληνικά: Ημέρα
emiliàn e rumagnòl: Giōren
English: Day
эрзянь: Чи-ве
español: Día
Esperanto: Tago
estremeñu: Dia
euskara: Egun
فارسی: روز
Fiji Hindi: Din
français: Jour
Frysk: Dei
furlan:
Gaeilge:
Gaelg: Laa
Gàidhlig:
galego: Día
ГӀалгӀай: Ди-бийса
贛語:
ગુજરાતી: દિવસ
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌳𐌰𐌲𐍃
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngit
хальмг: Хонг
한국어:
հայերեն: Օր
हिन्दी: दिन
hornjoserbsce: Dźeń
hrvatski: Dan
Ido: Dio
Bahasa Indonesia: Hari
interlingua: Die
Interlingue: Die
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᖃᐅ
Ирон: Бон
íslenska: Dagur (tímatal)
italiano: Giorno
עברית: יממה
Basa Jawa: Dina
Kabɩyɛ: Evemiye
ಕನ್ನಡ: ದಿನ
къарачай-малкъар: Сутка
ქართული: დღე-ღამე
қазақша: Тәулік
kernowek: Dydh
Kinyarwanda: Umunsi
Kiswahili: Siku
Kreyòl ayisyen: Jou (Tan)
kurdî: Roj (dem)
Кыргызча: Сутка
кырык мары: Кечӹ (календарь)
Ladino: Dia
ລາວ: ມື້
Latina: Dies
latviešu: Diennakts
Lëtzebuergesch: Dag
lietuvių: Para
Limburgs: Daag
lingála: Mokɔlɔ
la .lojban.: djedi
lumbaart:
मैथिली: दिन
македонски: Ден
Malagasy: Andro
മലയാളം: ദിവസം
मराठी: दिन
მარგალური: დღა-სერი
مصرى: يوم
Bahasa Melayu: Hari
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nĭk
монгол: Хоног
မြန်မာဘာသာ: နေ့
Nāhuatl: Tonalli
Nederlands: Dag
Nedersaksies: Dag
नेपाली: दिन
नेपाल भाषा: दिं
日本語:
Napulitano: Juorne
Nordfriisk: Dai
norsk: Dag
norsk nynorsk: Dag
Nouormand: Jouo
occitan: Jorn
олык марий: Сутка
oʻzbekcha/ўзбекча: Sutka
ਪੰਜਾਬੀ: ਦਿਨ
پنجابی: دن
Papiamentu: Dia
پښتو: ورځ
Patois: Die
Piemontèis: Di
Tok Pisin: De
Plattdüütsch: Dag
polski: Doba
português: Dia
Qaraqalpaqsha: Ku'n (waqıt)
reo tahiti: Mahana
română: Zi
Runa Simi: P'unchaw
русский: Сутки
саха тыла: Күн (кэм)
संस्कृतम्: अहोरात्रः
Scots: Day
Sesotho sa Leboa: Letšatši
shqip: Dita
sicilianu: Jornu
සිංහල: දවස
Simple English: Day
سنڌي: ڏينهن
slovenčina: Deň
slovenščina: Dan
Soomaaliga: Maalin
کوردی: ڕۆژ
српски / srpski: Дан
srpskohrvatski / српскохрватски: Dan
Basa Sunda: Poé
suomi: Vuorokausi
svenska: Dygn
தமிழ்: நாள்
татарча/tatarça: Тәүлек
ไทย: วัน
тоҷикӣ: Рӯз
Türkçe: Gün
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Esso
українська: Доба
اردو: دن
Vahcuengh: Ngoenz
vepsän kel’: Päivez
Tiếng Việt: Ngày
Volapük: Del
walon: Djoû
文言: 日 (曆法)
Winaray: Adlaw (oras)
Wolof: Bés
吴语:
ייִדיש: טאג
Yorùbá: Ọjọ́
粵語: 日 (曆法)
Zazaki: Roce (zeman)
žemaitėška: Para
中文: