Քաբուլ

Քաղաք
Քաբուլ
کابل
Kabul Skyline.jpg
ԵրկիրԱֆղանստան Աֆղանստան
ԵնթարկումՄայրաքաղաք
ՔաղաքապետԱբդուլ Ահադ Սահեբի
Հիմնադրված է1200 թ.
Մակերես275 000 000 քառակուսի մետր
ԲԾՄ1,790 մ
Բնակչություն3 678 034 մարդ (2015)
Ժամային գոտիUTC+4:30
Հեռախոսային կոդ+93 20
##Քաբուլ (Աֆղանստան)
Red pog.png

Քաբուլը (փուշթու՝ և դարի՝ کابل), Աֆղանստանի մայրաքաղաքը, երկրի քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և Քաբուլ նահանգի վարչական կենտրոնն է։ Գտնվում է Քաբուլ գետի հովտում, 1820 մ բարձրության վրա։ Կլիման մերձարևադարձային ցամաքային է, հունվարի միջին ջերմաստիճանը 1 °C է, հուլիսինը՝ 26 °C։ Տարեկան տեղումները 317 մմ են։ Բնակչությունը՝ 3 678 034 մարդ (2015)։

  • Պատմություն

Պատմություն

Առաջին հիշատակությունը (Քաբուր, Քարուր) հանդիպում է Կլավդիոս Պտղոմեոսի (II դ․) մոտ։ Գտնվել է Քուշանական թագավորության, այնուհետև հեփթաղների ցեղային միավորման կազմում։ Այդ միավորման տրոհումից (6-րդ դար) հետո Քաբուլը կառավարել են տեղական կառավարիչները՝ Քաբուլշահերը։ Արաբական նվաճումների ժամանակաշրջանում Քաբուլը անվանապես ենթարկվել է Մուավիա I (661 - 680) խալիֆային։ IX դ․ Քաբուլը նվաճել են Սաֆարյանները, այնուհետև՝ Սամանյանները, Ղազնևիները, Թեմուրյանները։

13-րդ դարում ավերել է Չինգիզ խանը։ Բարուրի օրոք (որը Քաբուլը նվաճել էր 1504 թվականին) Քաբուլը դարձել է Մեծ Մոնղոլների պետության մայրաքաղաք։ 1738 թվականին նվաճել է Քաբուլը Նադիր շահը։ 1747 թվականից Դուռանիների պետության կազմում էր, 1773 թվականից՝ մայրաքաղաքը։ Այդ պետության անկումից (1818) հետո Քաբուլը դարձել է կենտրոն, որի շուրջ հետագայում ձևավորվել է աֆղանական պետությունը։

1839 թվականին, անգլո-աֆղանական առաջին պատերազմի (1838-42) ժամանակ, Քաբուլը զավթել են անգլիական զորքերը։ 1841 թվականին բռնկվել է հակաանգլիական զանգվածային ապստամբություն․ անգլիական զորքերը հարկադրված էին 1842 թվականին հեռանալ քաղաքից։ 1878-80 թվականների անգլո-աֆղանական երկրորդ պատերազմի ժամանակ զավթել են անգլիական զորքերը։ Պատերազմից հետո ամիրա Աբդուռահմանը Քաբուլը դարձրել է աֆղանական պետության մայրաքաղաքը։

1919 թվականի փետրվարին ամիրա Ամանուլլա խանը Քաբուլում հռչակեց Աֆղանստանի անկախությունը։ 1973 թվականի հուլիսից Աֆղանստանի Հանրապետության, 1978 թվականի ապրիլից Աֆղանստանի Դեմոկրատական Հանրապետության մայրաքաղաքն է։ Քաբուլում են գտնվում երկրի գլխավոր բանկերը, առևտրաարտադրական, բաժնետիրական ընկերությունների վարչությունները։ Ունի համալսարան, պոլիտեխնիկական ինստիտուտ, Աֆղանստանի պատմաբանասիրական ակադեմիա, Ազգային գիտությունների ակադեմիա, Պատմաազգագրական թանգարան, հանրային գրադարան, 4 դրամատիկական թատրոն։

1965 թվականին (ճարտարապետ՝ Սերաջ) քաղաքի հին մասը նշանակալի չափով վերակառուցվել է։

Other Languages
Acèh: Kabul
Afrikaans: Kaboel
Alemannisch: Kabul
አማርኛ: ካቡል
aragonés: Kabul
Ænglisc: Cabūl
العربية: كابل
asturianu: Kabul (ciudá)
azərbaycanca: Kabil
تۆرکجه: کابول
башҡортса: Ҡабул
Bikol Central: Kabul
беларуская: Кабул
беларуская (тарашкевіца)‎: Кабул
български: Кабул
বাংলা: কাবুল
བོད་ཡིག: ཁ་པུལ།
brezhoneg: Kaboul
bosanski: Kabul
буряад: Кабул
català: Kabul
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Kabul
нохчийн: Кабул
Cebuano: Kabul
کوردی: کابول
čeština: Kábul
Чӑвашла: Кабул
Cymraeg: Kabul
dansk: Kabul
Deutsch: Kabul
Zazaki: Kabil
डोटेली: काबुल
Ελληνικά: Καμπούλ
English: Kabul
Esperanto: Kabulo
español: Kabul
eesti: Kabul
euskara: Kabul
فارسی: کابل
suomi: Kabul
Võro: Kabul
føroyskt: Kabul
français: Kaboul
arpetan: Caboul
Nordfriisk: Kabul
Frysk: Kabûl
Gaeilge: Cabúl
Gàidhlig: Kabul
galego: Cabul
ગુજરાતી: કાબુલ
Gaelg: Kabul
客家語/Hak-kâ-ngî: Kabul
עברית: קאבול
हिन्दी: काबुल
Fiji Hindi: Kabul
hrvatski: Kabul
hornjoserbsce: Kabul
Kreyòl ayisyen: Kaboul
magyar: Kabul
interlingua: Kabul
Bahasa Indonesia: Kabul, Afganistan
Interlingue: Kabul
Ilokano: Kabul
Ido: Kabul
íslenska: Kabúl
italiano: Kabul
日本語: カーブル
ქართული: ქაბული
Qaraqalpaqsha: Kabul
Taqbaylit: Kabul
Kabɩyɛ: Kabuli
Gĩkũyũ: Kabul
қазақша: Кабул
kalaallisut: Kabul
ភាសាខ្មែរ: ទីក្រុងកាបូល
ಕನ್ನಡ: ಕಾಬುಲ್
한국어: 카불
kurdî: Kabûl
Кыргызча: Кабул
Latina: Cabura
Lëtzebuergesch: Kabul
Ligure: Kabul
lumbaart: Kabul
lingála: Kabul
lietuvių: Kabulas
latviešu: Kabula
мокшень: Кабул
Malagasy: Kabul
олык марий: Кабул
Māori: Kabul
македонски: Кабул
മലയാളം: കാബൂൾ
монгол: Кабул
मराठी: काबुल
Bahasa Melayu: Kabul
မြန်မာဘာသာ: ကဘူးလ်မြို့
Dorerin Naoero: Kabul
नेपाली: काबुल
Nederlands: Kabul (stad)
norsk nynorsk: Kabul
norsk: Kabul
Novial: Kabul
occitan: Kabol
ଓଡ଼ିଆ: କାବୁଲ
Ирон: Кабул
ਪੰਜਾਬੀ: ਕਾਬੁਲ
Papiamentu: Kabul
polski: Kabul
Piemontèis: Kabul
پنجابی: کابل
پښتو: کابل
português: Cabul
română: Kabul
русский: Кабул
Kinyarwanda: Kabul
sicilianu: Kabul
Scots: Kabul
davvisámegiella: Kabul
srpskohrvatski / српскохрватски: Kabul
සිංහල: කාබුල්
Simple English: Kabul
slovenčina: Kábul
slovenščina: Kabul
chiShona: Kabul
Soomaaliga: Kabul
shqip: Kabuli
српски / srpski: Кабул
Basa Sunda: Kabul
svenska: Kabul
Kiswahili: Kabul
ślůnski: Kabul
தமிழ்: காபூல்
тоҷикӣ: Кобул
ไทย: คาบูล
Tagalog: Kabul
Türkçe: Kâbil
татарча/tatarça: Кабул
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كابۇل
українська: Кабул
اردو: کابل
oʻzbekcha/ўзбекча: Kobul (shahar)
vepsän kel’: Kabul
Tiếng Việt: Kabul
Winaray: Kabul
მარგალური: ქაბული
ייִדיש: קאבול
Yorùbá: Kabul
中文: 喀布尔
Bân-lâm-gú: Kabul
粵語: 喀布爾