Պրովինցիա

Պրովինցիա, Հին Հռոմում Իտալիայից դուրս գտնվող Հռոմին ենթակա տարածք։ Կառավարել են էկրոկոնսուլները կամ պրոպրետորները։ Առաջին Պրովինցիա Աիկիլիան էր (մ․ թ․ ա․ 241), հանրապետության ժամանակաշրջանի վերջին կար արդեն մոտ 20 պրովինցիա․, կայսրության ժամանակաշրջանում՝ շուրջ 50։

Հանրապետության ժամանակաշրջանում պրովինցիաները դիտվել են իբրև հռոմեական ժողովրդի «կալվածներ», դրանց հողերի մի մասը տրամադրվել է հռոմեացի գաղութաբնակներին։ Պրովինցիաի բնակիչները պարտավոր էին հոգալ հռոմեական կառավարիչների և զորքի կարիքները, հարկ վճարել։

Պրովինցիաներում իրականացվել է ռոմանականացման քաղաքականություն, որն առաջացրել է բազմաթիվ ապստամբություններ (Իսպանիայում՝ մ․ թ․ ա․ 2-1-ին դարեր, Պաննոնիայում՝ մ․ թ․ 69-ին և այլն)։ Հռոմեական կայսրության պրովինցիալ քաղաքականությունը սկզբնավորել է Հուլիոս Կեսարը, որը Պրովինցիաների վերնախավին իր կողմն է գրավել ծերակույտի անդամ դարձնելով, ամբողջ համայնքների և առանձին մարդկանց հռոմեական կամ լատինական քաղաքացիության իրավունք շնորհելով։ Օգոստոս կայսեր ժամանակից (մ․ թ․ ա․ 27-ից) Պրովինցիաները բաժանվել են կայսերականի (տնօրինում էր կայսրը իր հայեցողությամբ՝ լեգաաների միջոցով) և ծերակուտականի (կառավարել են ծերակույտի նշանակած պաշտոնյաները, սակայն կայսրն ուներ գերագույն վերահսկողության իրավունք)։

Իտալիայի և Պրովինցիաների միջև տարբերությունների աստիճանական վերացումը, որը բխում էր ամբողջ կայսրության ստրկատիրական վերնախավի շահերից, իր արտահայտությունն է գտել կայսր Կարակալլայի հրովարտակում (մ․ թ․ 212), որով կայսրության ազատ բնակչությանը շնորհվել է հռոմեական քաղաքացիության իրավունք։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 446 CC-BY-SA-icon-80x15.png


Other Languages
Acèh: Propinsi
Afrikaans: Provinsie
Alemannisch: Provinz
aragonés: Provincia
العربية: إقليم
مصرى: استان
asturianu: Provincia
Aymar aru: Jisk'a suyu
azərbaycanca: Vilayət
تۆرکجه: اوستان
Bikol Central: Probinsya
беларуская: Правінцыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Правінцыя
български: Провинция
Bahasa Banjar: Paropinsi
brezhoneg: Proviñs
bosanski: Pokrajina
català: Província
Chavacano de Zamboanga: Provincia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Sēng
нохчийн: Провинци
Cebuano: Lalawigan
کوردی: پارێزگا
corsu: Pruvincia
čeština: Provincie
Чӑвашла: Ил
dansk: Provins
Deutsch: Provinz
Zazaki: Wılayet
Ελληνικά: Περιφέρεια
English: Province
Esperanto: Provinco
español: Provincia
eesti: Provints
euskara: Probintzia
فارسی: استان
suomi: Maakunta
français: Province
Frysk: Provinsje
galego: Provincia
Avañe'ẽ: Tetãvore
Bahasa Hulontalo: Provinsi
ગુજરાતી: પ્રાંત
Gaelg: Queiggey
客家語/Hak-kâ-ngî: Sén
עברית: פרובינציה
हिन्दी: प्रांत
hrvatski: Pokrajina
magyar: Tartomány
Bahasa Indonesia: Provinsi
Ilokano: Probinsia
italiano: Provincia
Basa Jawa: Provinsi
ქართული: პროვინცია
қазақша: Провиния
ಕನ್ನಡ: ಪ್ರಾಂತ
kurdî: Parêzgeh
Кыргызча: Провинция
Latina: Provincia
Ladino: Provinsia
Limburgs: Provincie
Ligure: Provinsa
lingála: Pɔlɔvɛ́si
لۊری شومالی: آستوٙن
lietuvių: Provincija
latviešu: Province
Basa Banyumasan: Propinsi
Malagasy: Faritany
Baso Minangkabau: Provinsi
македонски: Покраина
монгол: Муж
मराठी: प्रांत
Bahasa Melayu: Provinsi
Mirandés: Porbíncia
Nāhuatl: Hueyaltepetl
Napulitano: Pruvincia
Nedersaksies: Pervincie
नेपाली: प्रदेश
नेपाल भाषा: प्रान्त
Nederlands: Provincie
norsk nynorsk: Provins
norsk: Provins
Nouormand: Provinche
Sesotho sa Leboa: Porofense
Papiamentu: Provinsia
پنجابی: صوبہ
پښتو: ولايت
português: Província
română: Provincie
русский: Провинция
sicilianu: Pruvincia
Scots: Province
سنڌي: صوبو
srpskohrvatski / српскохрватски: Pokrajina
Simple English: Province
slovenščina: Pokrajina
shqip: Provinca
српски / srpski: Покрајина
Basa Sunda: Propinsi
svenska: Provins
Kiswahili: Jimbo
ślůnski: Prowincyjo
தமிழ்: மாகாணம்
తెలుగు: ప్రోవిన్స్
Tagalog: Lalawigan
Setswana: Porofinsi
Türkçe: İl
татарча/tatarça: Провинция
українська: Провінція
اردو: صوبہ
vèneto: Provincia
Tiếng Việt: Tỉnh
West-Vlams: Provinsje
walon: Province
Winaray: Lalawigan
მარგალური: პროვინცია
ייִדיש: פראווינץ
Zeêuws: Provincie
Bân-lâm-gú: Provincia
粵語: