Պաշտպանություն հիմարից

Պաշտպանություն հիմարից՝ հարակցիչները գտնվում են իրարից տարբեր հեռավորությունների վրա, որը հնարավորություն չի տալիս մոդուլին միանալու որևէ այլ ձևով։

Պաշտպանություն հիմարից, պաշտպանություն առարկաների օգտագործման (հատկապես, տեխնիկա), ծրագրային ապահովման, ինչպես օգտագործման, այնպես էլ տեխնիկական սպասարկման կամ պատրաստման ժամանակ մարդու ակնհայտ սխալներից։ Հիմնական միտքը ձևավորվել է 1960-ական թվականներին, երբ ճապոնացի ճարտարագետ-արտադրող Սիգեո Սինգոն, ով ժամանակին ստեղծել Toyota-ի արտադրական համակարգը[1][2]։

Օրինակ՝

  • Վաննաները և լվացարանակոնքերը հաճախ ունեն վերևում տեղադրված ջրահեռացման անցք, որը թույլ չի տալիս այն չափից ավել լցվել։
  • Օգտատերի կողմից մուտքագրված նյութերի հսկողությունը, կոնկրետ տեղեկատվության համար՝ ըստ թույլատրելի ձևի, նշանակության դիապազոնի, ընդհանուր երկարության և այլն, որը հնարավորություն չի տալիս նախապես սխալ տեղեղեկատվություն մուտքագրել։
  • Շտեկերների և հակադիր բնիկների ձևը թույլ չի տալիս սխալ միացնել հարակցիչները։
  • Հավաքովի ագրեգատների մասերը (օրինակ՝ խոհանոցային կոմբայնները) նախագծվում են այնպես, որ բացառեն սխալ միացում, սխալ հաջորդականությամբ կամ սարքի հանված պատյանով միացումը։
  • Ավտոմեքենայի էլեկտրոնիկան շարժիչը աշխատացնելուց ստուգում է արագության փոխարկիչի բռնակի դիրքը։
  • Շատ հաստոցներ ցուցիչներ ունեն, որոնք նախազգուշացնում են մշակվող դետալիսխալ միացման դեպքում։
  • Սիմ քարտը կամ հիշաքարտը հնարավոր չէ մտցնել բնիկի մեջ թեք կտրված անկյան պատճառով։

Հիմարից պաշտպանության ձևերը բաժանվում են մակարդակների (ըստ արդյունավետության աճի)։

  • 1-ին մակարդակ՝ արտադրանքի անհամապատասխանությունների հայտնաբերումը (համակարգը բացահայտում է անհամապատասխան դետալ, բայց չի չեզոքացնում այն),
  • 2-րդ մակարդակ՝ բացառում է անհամապատասխանությունը (բացառվում է անհամապատասխան դետալի մշակումը հաջորդ գործողության ժամանակ),
  • 3-րդ մակարդակ՝ կառուցվածքային պաշտպանություն (օրինակ իրը ունի այնպիսի կառուցվածք, որ տեղադրել կամ հավաքել այն այլ կերպ հնարավոր չէ).

Եզրաբանություն

Բազմաթիվ լեզուներում «պաշտպանություն հիմարից» եզրը փոխառված է ճապոներեն պոկա յոկե (ポカヨケ) արտահայտությունից, որը բառացի նշանակում է «պաշտպանություն սխալից»։ Օգտագործվում է նաև համահունչ՝ բակա յոկե (馬鹿ヨケ), «պաշտպանություն հիմարից» արտահայտությունը։Հայերենում «պաշտպանություն հիմարից» եզրը մտել է Իլյա Իլֆի ր Եվգենի Պետրովի «Միհարկանի Ամերիկան» վեպի հայերեն թարգմանությունից, որտեղ բերված է «foolproof» եզրը[3]։

Other Languages
العربية: بوكا يوكي
català: Poka-Yoke
čeština: Poka-joke
Deutsch: Poka Yoke
English: Poka-yoke
español: Poka-yoke
eesti: Poka-yoke
euskara: Poka-yoke
français: Détrompeur
עברית: פוקה-יוקה
magyar: Pokajoke
italiano: Poka-yoke
日本語: ポカヨケ
ಕನ್ನಡ: ಪೋಕಾಯೋಕೆ
한국어: 포카 요케
Nederlands: Poka yoke
polski: Poka-yoke
português: Poka-Yoke
svenska: Poka-yoke
Türkçe: Poka-Yoke
українська: Захист від дурня
中文: 防呆